Banner

Josh Ritter

''Er zijn altijd nieuwe manieren om iets te zeggen''

Matthieu Van Steenkiste - foto's: Madelien Waegemans - 15 mei 2006

“Voor wie zijn singer-songwriters graag heerlijk klassiek heeft is dit een pareltje”, schreven we over Hello Starling van Josh Ritter. En dat levert hij opnieuw met The Animal Years, een plaat waarop de zachtaardige bard zijn onvrede over de Irakoorlog uitdrukt. Maar toch is dit geen doorslagje van die voorganger. Ritter doet niet aan ter plaatse trappelen; hij zet opnieuw een reuzenpas voorwaarts.

Ritter: “Met elke plaat leer je een lichtjes verschillende taal beheersen. Er zijn altijd andere dingen om over te schrijven, en andere manieren om te zingen. Door op te treden leer ik nieuwe dingen, verschillende manieren om instrumenten of mijn stem te gebruiken, en die neem ik weer mee naar de studio. Daardoor wordt elke plaat anders, denk ik. Alleen op die manier blijft het vitaal. Als een band met dezelfde plaat afkomt als hun vorige ga ik ervan uit dat ze niet hard genoeg werken.”
“Het mag wel geen extreem tegengestelde zijn: het moet een ontwikkeling zijn en daar moet je aan werken. Je mag ook niet bang zijn om dingen die halfweg een volgende stap liggen uit te brengen. “Bad Actress” op Hello Starling was bijvoorbeeld al een voorloper van deze nieuwe plaat. En ook nu heb ik liedjes staan die aanwijzen in welke richting de volgende plaat, die ik nu aan het schrijven ben, zal gaan. Soms is het nodig dat je radicaal breekt en iets volledig nieuws doet, maar op dit moment heb ik het gevoel dat ik nog altijd genoeg vanzelf evolueer.”

enola: In het verleden sprak je je uit tegen producers, maar deze keer mocht Brian Deck toch producen. Wat deed je terugkomen op je standpunt?
Ritter: “Ik geloof nog altijd dat een geweldige song perfect blijft, hoe hij ook geproducet wordt. Ik ben nooit een grote aanhanger geweest van de theorie dat een song geproducet moet zijn om een goeie song te zijn: in bars hoor ik mensen constant songs zingen die ik ongelofelijk vind. Werken met Brian was echter geweldig omdat hij als lid van de band hielp de songs te pushen in richtingen die ik me hoogstens kon inbeelden, maar waarvan ik niet wist hoe ik er moest geraken. En soms kwam hij af met dingen waar ik niet aan gedacht zou hebben.”
“Ik heb “Here At The Right Time” al proberen op te nemen ten tijde van Hello Starling, omdat ik echt geloofde in die song. Er zijn ook nu verschillende takes op band gezet, maar met elke opname verloor het wat van zijn kracht: het werd slick, alsof ik iemand uit alle macht probeerde te verleiden. “Waarom moet het een song zijn, die iedereen graag hoort?”, vroeg Brian. “Waarom probeer je er zo hard een single van te maken?” En hij verwees naar “Downtown Train” van Rod Stewart. Die song is geschreven door Tom Waits, wist ik, en Brian wees me er op dat diens versie ook niet meer dan een ruwe schets was die Stewart gepolijst heeft. “Zo moet je “Here At The Right Time” opnemen”, zei hij. Ik had mijn twijfels, maar samen met een pianiste ben ik er voor gaan zitten en speelde zo zacht als maar kon mijn gitaar. Het werkte geweldig, hij had volledig gelijk. En daarnaast had Brian ook verschrikkelijk goeie ideeën voor geluidjes die er voor zorgen dat het geen doorsneeplaat is. Op het gebied van arrangementen kan een producer dus wél handig zijn.”

enola: The Animal Years zou focussen op religies en hun falen.
Ritter: “In de Verenigde Staten hebben we een punt bereikt waar politiek en geloof elkaar op een erg ongezonde manier in stand houden. Ik wilde echter geen plaat die alleen maar gaat over hoe alles uit elkaar aan het vallen is, er staan dus wel een paar liefdesliedjes op, maar de meeste songs gaan over hoe mijn land zichzelf heeft verloren. De VS zijn opgericht vanuit de overtuiging dat mensen rechten hebben omdat ze ménsen zijn, en dat geloof op een veilige afstand gehouden moet worden omdat iedereen recht heeft op zijn eigen beleving ervan. De geest was er één van niet te pretenderen antwoorden te hebben, maar wel te weten wat de belangrijke vragen zijn die moeten worden gesteld.”
“Dat vind ik nog altijd, dat geloof vooral weten is dat we niet erg veel weten. En dat beseffen wil zeggen dat we vragen mogen stellen, maar dat zie ik op dit moment te weinig: er zijn alleen mensen die zeggen dat de anderen fout zitten. Of dat sommigen goeie Amerikanen zijn en anderen niet, of Bush geweldig of net rotslecht. We zijn beter dan dat: we zouden ons moeten afvragen hoe we de dingen beter kunnen maken, niet wie goed of slecht is.”

enola: Is het probleem met religie niet dat het net om vaste, onbuigzame antwoorden gaat in plaats van vragen?
Ritter: “Yeah, het is de waarheid en die moet je volledig aanvaarden. Kijk naar het verschil tussen Petrus en Paulus, zoals ik dat ook in “Girl In The War” gebruik: hoe die twee mensen in de Bijbel worden geportretteerd is opmerkelijk. Ze geloven zulke verschillende dingen. Petrus is iemand die een leerling was, en geloofde vanuit zijn persoonlijke ervaringen, Paulus was meer een zeloot, vol eigendunk: hij vond het net zo okee om de waarheid maar te verzinnen zoals het hem uitkwam. Het was geen erg fijne mens, hij zond mensen met plezier naar de hel. De Bijbel is gevuld met dat soort tegenspraak en mekaar tegensprekende mensen. Het is nogal mysterieus dan hoe iemand kan claimen alle antwoorden te weten.”

enola: Net als de born-again Christians, werd Paulus na een leven als ketter de meest overtuigde bekeerling. De stropers worden altijd de strengste boswachters.
Ritter: “Absoluut. Ik vind het behoorlijk ironisch dat onze fundamentalistische christenen geloven dat ze een oorlog te vechten hebben tegen fundamentalisme. Dat is belachelijk en tegelijk zien ze geen enkele tegenspraak in wat ze steunen. Het is gewoon gevaarlijk. We weten allemaal dat geloof er enkel is omdat een gemeenschap dat nodig heeft om te overleven. Het is als liefde voor een vaderland: dat kan voor grootse dingen zorgen, net als religie, maar het gebeurt zo zelden. Mensen schieten altijd tekort.”
“Daar gaat “Girl In The War” over. Het gaat niet over Lyndie England (één van de soldaten die de Irakezen in Abu Ghraib martelde, mvs), God, wat een nutcase die meid. Maar tegelijk is het verschrikkelijk hoe we mensen naar plaatsen sturen waar ze doden en gedood worden. Hoe zijn we daarin verzeild geraakt? Daar gaat de song over, over twee mensen die daarover ruziën in plaats van het op te lossen.”

enola: Als zoveel songschrijvers kun ook jij de vergelijkingen met Dylan maar niet afschudden. Is het als songschrijver nog mogelijk om iets origineels te doen, of hangt zijn schaduw altijd over wat je ook maar schrijft?
Ritter: “De vergelijkingen zijn meestal goed bedoeld gelukkig, maar ik begrijp ze: Dylan heeft zoveel geschreven dat zijn schaduw over veel dingen hangt. Maar denk aan James Joyce die met zijn Ulysses zo invloedrijk was. Dat boek overschaduwt romanschrijven op zo’n overweldigende manier, als we dat in rekening gaan brengen zou niemand nog iets kunnen schrijven. En uiteindelijk heeft iedereen wel iets te zeggen: ik vind originaliteit niet zo belangrijk en Dylan ook niet denk ik, hij houdt van schrijven en of een song nu origineel of niet is, er zitten zeker nieuwe beelden in en dat is genoeg. Ik apprecieer vergelijkingen met hem, maar er is nog genoeg om over te schrijven. En zelfs op het gebied van liefdesliedjes: he didn’t figure out all the ways to say it yet, er is ook voor ons plaats.”

enola: dat hoor je wel meer als excuus, dat alles al gebeurd is. Dat je niet meer origineel kunt zijn, maar dat dan geldt wat Menno Wigman ooit dichtte: “was alles al gezegd/nog niet door hen.”
Ritter: “Absoluut. Het klinkt altijd wel als Dylan of Nick Drake. Maar soms wil je dat bij het schrijven ook, dat het een Dylansong lijkt. Enkel en alleen om aan te tonen dat je dat kunt. Soms is het genoeg om de vergelijkingen aan de kant te zetten: het mag dan als hen klinken, maar ZIJ hebben het wel niet geschreven. Soms is dat handig: het houdt je eerlijk, doet je nadenken over wat jij doet.”
“Constant worden mensen verliefd, groeien mensen op, haten mensen, voeren ze oorlog. En zolang dat gebeurt, zal er altijd de nood zijn om dat te verwoorden. Er zijn momenten dat we verward of dankbaar zijn zonder te weten waarom. En soms zijn iemand anders woorden niet de juiste om wat je voelt uit te drukken. Pascal zei: je ziet wat iedereen ziet, maar je denkt wat niemand anders denkt. Dat is wat je probeert te doen in om het even welke kunstvorm. Cynici denken dat alles al gezegd is, en dat is zo. Maar er blijven altijd nieuwe manieren om het te zeggen.”

enola: Je hebt er een handje van weg om met mooi geformuleerde aforismen af te komen als “man is only half himself/the other one is a bright thing/he tumbles on by luck or grace/for man is truly a blind thing.”
Ritter: “Yeah. (glimlacht) Het komt er gewoon zo uit. Soms zoek je gewoon een zinnetje, maar vind je veel meer. Daarom vind ik clichés zo gevaarlijk: het zijn al gekristalliseerde zinnen, lijnen die we al kennen. En ze mogen wel waar zijn -- dat zijn ze, daarom heten ze clichés -- het is veel leuker om iets nieuws te zoeken. Je ontdekt die aforismen omdat je op zoek gaat naar de perfecte manier om iets te zeggen. Ik zou ze niet vinden als ik daar niet naar zocht.”
“Dat is wat poëzie soms doet: het is een machine die vooruitdrijft, en nieuwe clichés creëert. Nieuwe manieren om een waarheid te vatten. Als je denkt aan alles wat Shakespeare allemaal schreef. Dingen als “wraak is een gerecht dat het best koud wordt opgediend”, die kleine perfecte zinnetjes die zo veel betekenen. Nu zijn het clichés, maar toen zocht hij gewoon naar het juiste rijm. I love that.”

Josh Ritter speelt op 30 mei in de Ancienne Belgique.

E-mailadres Afdrukken
 
Josh Ritter

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST