Banner

COLUMN

Slijpschijf #40

Dirk Steenhaut  - foto's: Kim Duchateau - 19 november 2010

Journalist DIRK STEENHAUT snijdt zich wekelijks aan de scherpste kantjes van de rockmuziek.

De Berlijnse schrootrockers van Einstürzende Neubauten timmeren al drie decennia aan de euh... werf. Opmerkelijk toch, want er zijn maar weinig bands die het zo lang uitzingen. Dat Blixa Bargeld en de zijnen na al die tijd nog altijd relevante muziek maken en op het scherpst van de snee opereren, zegt veel over hun visie, originaliteit en zin voor avontuur. Terwijl veel van hun generatiegenoten zich tegenwoordig volkomen belachelijk maken tijdens nostalgie-events als Sinners’ Day, waar pathetische vijftigers met hanenkammen op zoek gaan naar hun verloren jeugd, weten Neubauten in een vloek en een zucht tweemaal na elkaar de AB uit te verkopen met muziek waarin nog altijd meer vooruit dan achterom wordt gekeken.

Niet dat de groep haar geschiedenis afzweert. Zopas bracht ze namelijk een vierde retrospectieve verzamelaar uit in de serie Strategies Against Architecture. Het is een tussentijdse inventaris die de periode 2002-2010 bestrijkt en 26 tracks samenbrengt die ontstonden sinds Einstürzende Neubauten hun donateurssysteem boven de doopvont hielden. De meesterwerken Perpetuum Mobile, Alles Wieder Offen en The Jewels werden allemaal gefinancierd door de fans en dank zij dat nieuwe businessmodel konden de heren zich eindelijk veroorloven ongeremd productief te zijn. Zo riep het gezelschap onder meer de Musterhaus-reeks in het leven: ieder kwartaal werd een experimentele plaat afgeleverd, enkel verkrijgbaar voor wie er vooraf op intekende. Een betreurenswaardig nevenverschijnsel daarvan was wèl dat die releases slechts door een beperkt aantal mensen werden gehoord. Hetzelfde geldt voor de exclusieve supporters-cd’s, waarop vaak afwijkende (en soms betere) versies te horen waren van nummers uit de ‘officiële’ cd’s.

Het leuke aan Strategies Against Architecture is dus dat die compilatie niet enkel recente highlights van de Duitse beeldenstormers bevat, maar ook nooit eerder verschenen live-improvisaties (“Waiting for the Call”), opnamen uit de Grundstück-tournee van 2004 (“Palast der Republik”, met een honderdkoppig koor van fans) en flink wat ‘rarities’. Tot die categorie behoren “X”, het allereerste nummer waarin Neubauten zich lieten leiden door Dave, een kaartensysteem met instructies voor de muzikanten; “Party in Meck-Pomm”, dat een zelden belichte lichtvoetige kant van de groep blootlegt, en een spetterende dubversie van “Wo sind meine Schuhe?” Het zijn net die zeldzame tracks die de aanschaf van dit overzicht de moeite waard maken, omdat ze ons eraan herinneren dat de groep zich ook na dertig jaar nog verder blijft ontwikkelen.

Daarmee willen we geenszins afbreuk doen aan het reguliere materiaal van het kwintet. Alleen is het een beetje ongelukkig dat tracks als “Selbstportait mit Kater”, “Dead Friends (Around the Corner)”, “Susej” of “Let’s Do It a Dada” hier uit hun oorspronkelijke context zijn gelicht. De platen van Einstürzende Neubauten zijn immers goed onderbouwde, complexe filosofische constructies, waarin de betekenis van een song bepaald wordt door de inhoudelijke nabijheid van alle andere en waarin thema’s en motieven elkaar weerspiegelen en versterken. Wat Strategies Against Architecture IV wèl perfect illustreert is dat Neubauten, door muziek te maken met industrieel afval, zelfgebouwde machines en allerlei gevonden objecten, een taal en esthetica hebben gecreëerd die niet alleen uniek zijn, maar ons idee over wat muziek is of kan zijn voorgoed hebben veranderd. Een standbeeld hoeven ze er niet voor te krijgen: ze zouden trouwens de eersten zijn om het neer te halen. Dat ze op de jongste decennia hun onuitwisbare stempel hebben gedrukt, zal echter door niemand in het bezit van een stel goed functionerende oren worden tegengesproken.

Hoe verstandig is het je aan een remake te wagen van een plaat waar wereldwijd zo’n 45 miljoen stuks van over de toonbank zijn gegaan en die dermate diep in het collectieve geheugen gegrift staat dat iedereen er vrijwel elke noot van kent? Niet bijster, maar wellicht wordt het net daardoor extra verleidelijk om het te proberen. Van Pink Floyds Dark Side of the Moon uit 1973 zijn in de loop der jaren al reggae-, bluegrass-, a capella- en strijkkwartetversies uitgebracht, dus konden The Flaming Lips niet achterblijven. Wayne Coyne en zijn kornuiten zijn namelijk grote Floydfans en spelen tijdens concerten occasioneel al nummers uit Dark Side sinds 2003. Eind vorig jaar viel hun integrale uitvoering van de plaat al te downloaden via iTunes en inmiddels is ze ook op cd verkrijgbaar, al doet Warner, althans bij ons, de grootste moeite om dat voor de wereld verborgen te houden.

Eigenlijk gaat het om een samenwerking tussen The Flaming Lips, Stardeath and the White Dwarfs (de groep van Waynes neef Dennis Coyne), zangeres Leslie Feist en Henry Rollins, die de spoken word-stukjes voor zijn rekening neemt. Het gezelschap had van Pink Floyds klassieke werkstuk over hebzucht, geestesziekte en het verstrijken van de tijd makkelijk een pastiche kunnen maken. Toch heeft het gekozen voor een eerlijke en persoonlijke hommage, die in stilistisch opzicht helemaal in het verlengde ligt van het vorig jaar verschenen Embryonic. Lofi-psychedelia, zeg maar, met veel elektronische blieps en wild om zich heen schoppende gitaren (gesteld dat gitaren zoiets zouden kunnen, natuurlijk!).

The Flaming Lips hebben op geen enkel moment geprobeerd het origineel te overtreffen: die strijd zou overigens al vooraf verloren zijn. Ze hebben zich wijselijk niet gewaagd aan de typische musique concrète-elementen, zoals de rinkelende kassa’s of tikkende klokken. Al luisterend voel je meteen dat The Lips zijn voortgesproten uit de postpunktraditie, waardoor hun vertolking van de songcyclus, bijvoorbeeld in “Breathe”, veel rauwer en grofkorreliger klinkt dan die van Pink Floyd. Uiteraard vallen op de nieuwe versie weirde en grillige momenten te noteren: de geloopte ochtendhoest in de intro van “Time”, het vocoderstemmetje in “Money”, de bijzonder funky lezing van “On the Run”. Maar hoe meer je naar de nieuwe versie luistert, hoe minder je gaat vergelijken. Want in al zijn rafeligheid is de nieuwe Dark Side of the Moon, met mooie, doorvoelde interpretaties van “Us and Them” en ‘Brain Damage” zeker niet te versmaden. Alleen weet Feist, hoezeer ze ook haar best doet, met haar orgastische gehuil in “The Great Gig in the Sky” nergens de emotionele resonantie te bereiken die de zangpartij van Clare Torry destijds wèl teweeg bracht.

Pink Floyd-liefhebbers hoef je met deze coverplaat uiteraard niet lastig te vallen. Maar voor Flaming Lipsfans is het een méér dan aardig tussendoortje.

De inmiddels vijftigjarige Steve Wynn speelde tijdens de jaren tachtig een cruciale rol in de Californische Paisley Undergroundscene met The Dream Syndicate, een intens gitaarcombo dat het midden hield tussen Crazy Horse en The Velvet Underground. Later was hij onder meer actief bij Danny & Dusty en Gutterball, maar sinds hij twee decennia geleden solo ging, bleef hij zoeken naar de ideale begeleidingsgroep. Die vond hij in 2003 en inmiddels is hij met The Miracle 3 al aan zijn derde langspeler toe. Northern Aggression is de eerste van het gezelschap in vijf jaar en dat voel je: de honger is bij alle betrokkenen zo groot dat je soms het gevoel hebt naar een jong garagebandje te luisteren. Het kwartet is opvallend goed op dreef: het klinkt trefzeker, geïnspireerd en bij momenten behoorlijk psychedelisch. Maar Steve Wynn zit dan ook al lang genoeg in het vak om precies te weten welke omstandigheden hij moet opzoeken om tot opwindende resultaten te komen.

Om te beginnen begaf hij zich op onbekend terrein, omdat zulks bij muzikanten het gevoel voor avontuur pleegt aan te scherpen. Dus trok hij met zijn New Yorkse gezellen zuidwaarts, waar hij zich onderdompelde in de ontspannen zuiderse levensstijl van Richmond, Virginia. Northern Aggression -de titel is een verwijzing naar de Amerikaanse burgeroorlog- werd ingeblikt met de technische ploeg die destijds al verantwoordelijk was voor de platen van Gutterball en benadrukt vooral de extremen in Wynns muziek. Dat pakt meteen goed uit in het donkere “Resolution”, het broeierige “The Death of Donny B.”, het met potig orgelwerk opgepimpte “On the Mend” en het feest van gitaren in “The Other Side”, waar je afwisselend de geest van The 13th Floor Elevators en The Allman Brothers hoort rondwaren.

Steve Wynn blijft uiteraard een prima songsmid, die de attitude van een cineast combineert met die van een schrijver van misdaadromans. Ook de wat rustiger nummers, zoals “Consider the Source” of “St. Millwood”, zijn dus suggestief genoeg om de verbeelding van de luisteraar langdurig geprikkeld te houden. Northern Aggression hoeft nergens voor Wynns werk onder te doen, zodat we nu al durven te voorspellen dat de concerten in Dixmuide (4 AD, 22-11) en Brussel (Botanique, 24-11) weer tot een belevenis zullen uitgroeien.

Al even impressionant: het langspeeldebuut van Sir OJ, een Belgisch kwintet rond zanger-gitarist David Joris, die ooit nog deel uitmaakte van Mauro & The Grooms, maar sinds 2007 gelijkgestemden heeft gevonden om zijn eigen muzikale pad mee uit te stippelen. Wie meewil mag geen doetje zijn, want de groep gaat er fors tegenaan en bouwt haar songs op spijkerharde, logge gitaarriffs. Daarbij wordt ze ondersteund door een ritmesectie die met gemak een appartementsgebouw overeind kan houden. Sir OJ, niet te verwarren met de gelijknamige Nederlandse rapper, is duidelijk van geen kleintje vervaard. Veel van zijn songs komen bij de luisteraar dan ook aan als een onverwachte mokerslag.

De single “Radical Love” doet ons een beetje denken aan Millionaire, maar dat heeft meer met de spanning in de muziek dan met stilistische gelijkenissen te maken. Luister maar eens hoe de drie gitaren vervaarlijk zigzaggen in “Go” en “Smoke”, of stel met ons vast hoe de groep je voortdurend sterren doet zien met gelaagde, onweerstaanbare melodieën van het type “Has Anybody Seen Her”. Een toekomstige radiohit, als u het ons vraagt. Ook dat we in het met strijkers versierde “Unicorn” een John Lennon-vibe menen aan te treffen mag niet verbazen. Want ook al staat Sir OJ met zijn tien benen in het hier en nu, de muzikale erfenis van de sixties, seventies en eighties (van Led Zeppelin tot Bad Brains) is aan deze klankgeworden spierbundels niet ongemerkt voorbijgegaan. Dit is granietrock van topniveau: een cd zonder titel, maar met minstens drie denkbeeldige uitroeptekens.

  • Einstürzende Neubauten:: Strategies Against Architecture IV: 2002-2010, Mute. www.myspace.com/neubauten
  • The Flaming Lips & Stardeath and White Dwarfs:: The Dark Side of the Moon, Warner Bros. www.myspace.com/flaminglips
  • Steve Wynn & The Miracle 3:: Northern Aggression, Blue Rose. www.myspace.com/stevewynnthemiracle3
  • Sir OJ:: Sir OJ, Bonhanssa. www.myspace.com/sirojstaringatthemoon

E-mailadres Afdrukken
 
COLUMN

Columns:
COLUMN :: Slijpschijf #63
COLUMN :: Slijpschijf #62
COLUMN :: Slijpschijf #61
COLUMN :: Slijpschijf #60
COLUMN :: Slijpschijf #59
COLUMN :: Slijpschijf #58
COLUMN :: Slijpschijf #57
COLUMN :: Slijpschijf #56
COLUMN :: Slijpschijf #55
COLUMN :: Slijpschijf #54
COLUMN :: Slijpschijf #53
COLUMN :: Slijpschijf #52
COLUMN :: Slijpschijf #51
COLUMN :: Slijpschijf #50
COLUMN :: Slijpschijf #49
COLUMN :: Slijpschijf #48
COLUMN :: Slijpschijf #47
COLUMN :: Slijpschijf #46
COLUMN :: Slijpschijf #45
COLUMN :: Slijpschijf #44
COLUMN :: Slijpschijf #43
COLUMN :: Slijpschijf #42
COLUMN :: Slijpschijf #41
COLUMN :: Slijpschijf #39
COLUMN :: Slijpschijf #38
COLUMN :: Slijpschijf #37
COLUMN :: Slijpschijf #36
COLUMN :: Slijpschijf #35
COLUMN :: Slijpschijf #34
COLUMN :: Slijpschijf #33
COLUMN :: Slijpschijf #32
COLUMN :: Slijpschijf #31
COLUMN :: Slijpschijf #30
COLUMN :: Slijpschijf #29
COLUMN :: Slijpschijf #28
COLUMN :: Slijpschijf #27
COLUMN :: Slijpschijf #26
COLUMN :: Slijpschijf #25
COLUMN :: Slijpschijf #24
Column :: Slijpschijf #23
Column :: Slijpschijf #22
Column :: Slijpschijf #21
COLUMN :: Slijpschijf #20
COLUMN :: Slijpschijf #19
COLUMN :: Slijpschijf # 18
COLUMN :: Slijpschijf #17
COLUMN :: Slijpschijf #16
COLUMN :: Slijpschijf #15
COLUMN :: Slijpschijf #14
COLUMN :: Slijpschijf #13
COLUMN :: Slijpschijf #12
COLUMN :: Slijpschijf #11
COLUMN :: Slijpschijf #10
COLUMN :: Slijpschijf #9
COLUMN :: Slijpschijf #8
COLUMN :: Slijpschijf #7
COLUMN :: Slijpschijf #6
COLUMN :: Slijpschijf #5
COLUMN:Slijpschijf #4
COLUMN :: Slijpschijf #3
COLUMN :: Slijpschijf #2
COLUMN :: Slijpschijf #1

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST