Banner

COLUMN

Linkeroor #1

Ruis en toccata's

Peter Wullen - 14 maart 2012

Peter Wullen teistert maandelijks uw oor met experimenteel luistervoer

De subtiele en wederzijdse beïnvloeding en wisselwerking tussen klassiek en elektronica is nog nooit zo groot geweest als nu. Dat bewijst een handvol albums van experimentele artiesten die zich zowel met klassieke muziek als met elektronica bezighouden.

De Oekraïense cultpianist Lubomyr Melnyk is een buitenbeentje in dit lijstje. Zijn lange compositie The Voice Of Trees voor piano en drie tuba’s dateert van 1974, maar werd nu pas opnieuw opgediept door het Zwitserse, experimentele elektronicalabel Hinterzimmer Records. The Voice Of Trees bestaat uit twee delen continuous piano music, die telkens een half uur duren. Melnyk verkent gedurende een uur alle hoeken en akkoorden van de piano. The Voice Of Trees is een hypnotiserende vloedgolf van pianoklanken, die mooi onderbouwd wordt door het contrast met de langgerekte, trage en spaarzame tubaklanken. The Voice Of Trees klinkt als een sprookjesbos waar de bomen plots tot leven komen.

Luisteren naar een Zeitkratzer album doe je niet voor je plezier. Het Duitse ensemble oogstte furore door een klassieke versie te brouwen van Lou Reeds gewraakte Metal Machine Music. De wisselende bende klassieke muzikanten rond opperkratzer Reinhold Friedl werkt samen met experimentele artiesten en brengt ook versies uit van hedendaagse, klassieke muziek. Ze spelen daarbij met vormen en conventies. Vorig jaar namen ze met succes zowel Whitenoise als Alvin Lucier onder handen. Dit keer is Karlheinz Stockhausen aan de beurt, niet meteen de meest rebelse componist. Stockhausen heeft de reputatie om chaos in schoonheid om te toveren. Hij gebruikt geen noten of partituren. De muzikanten krijgen louter instructies van de componist en moeten de partituur zelf intuïtief opvullen. We konden het niet laten het verband te zien tussen de climax van “Setz die Segel zur Sonne” en Pink Floyds “Set the Controls to the Heart of the Sun” uit hetzelfde tijdperk.

Een samenwerking tussen Zeitkratzer en de Spaanse experimentele muzikant Francisco López zit er voorlopig niet aan te komen. Maar luisterend naar diens uitgebeende untitled #231 probeerden we ons in te beelden hoe deze lap noise zou klinken in de handen van de Duitse beeldenstormers. De ultradiepe, veelledige en spectrale sound van López is gefundenes fressen voor de Duitsers. Net nu bracht het label Unsounds untitled #275 uit, een samenwerking van López met de Hollandse pianist Reinier van Houdt van het Ensemble MAE. Het tweedelige werk is een radicale deconstructie van de piano. “Movement 1” begint met het aanhoudend ritmisch aanslaan van een bewerkte pianotoets. Later worden wat subtiele orkestrale geluiden toegevoegd. Je bent nooit zeker wat je hoort, maar dit is duidelijk een Lópezcompositie met afwisselend luide en stille passages met louter white noise. In “Movement 2” transformeert López de piano in zijn studio tot een fascinerende elektroakoestische compositie van 35 minuten.

Zeitkratzer voorman Reinhold Friedl brengt de ene na de andere interessante release uit. Hij beperkt zich daarbij niet tot een genre. Het twee uur durende in de piano (sic!) opgenomen Inside Piano zindert nog na in onze oren, en hier is alweer een ander project. Eight Equidistant Pure Wave Oscillators, While Slipping Very Slowly To A Unison, Textually Spatialised On Eight Speakers, Concret, 60 Minutes is niet alleen een indrukwekkende albumtitel, de plaat lokt tijdens de beluistering geregeld de vraag uit hoe we er op de juiste manier naar moeten luisteren. Het album werd opgenomen voor een installatie met acht luidsprekers, terwijl we er maar twee ter beschikking hebben. Als het volume op een zeker niveau staat, hoor je alle details, boventonen en geluidsfluctuaties. Het geluid verspringt van luidspreker naar luidspreker om na zestig minuten te verglijden in een unisono. Als het volume te laag staat, wordt de cd een geluidsbrij. Best te consumeren met een stel gevoelige hoofdtelefoons.

Uitsmijter is The Bee Symphony van geluidskunstenaars Chris Watson en Marcus Davidson, dat al een tijdje uit is op het elektronicalabel Touch. De bijensymfonie onderzoekt de overeenkomst tussen de vocale harmonieën van mensen en die van honingbijen. Als bijen konden zingen, zouden ze waarschijnlijk zo klinken. Het is een bizar experiment dat nog maar eens bewijst dat we de geluidswereld van de dieren maar moeilijk kunnen doorgronden. Een koor probeert te zingen als bijen. In het begin klinken ze lui en verdoofd, alsof ze net teveel nectar ophebben. Later horen we wat opgewekter geluiden: een mooie afwisseling tussen mannelijke en vrouwelijke stemmen en etherische harmonieën. Naar het einde toe sterft het brommende geluid uit -- de bijen trekken zich terug in hun korven om te gaan slapen. Bijen imiteren is niet nieuw. De Canadese artieste Sarah Peebles deed het enkele jaren geleden. “The Bees” van Animal Collective is een van de vreemdste songs ooit, maar een volledige bijensymfonie is behoorlijk fascinerend en nieuw. De symfonie werd intussen al uitgevoerd op de BBC, en speelt onophoudelijk op onze MP3-speler nu de lente langzaam nadert. Buzz buzz buzz...

  • The Voice Of Trees van Lubomyr Melnyk is uit op Hinterzimmer Records, http://hinterzimmer-records.com/
  • Zeitkratzer plays Karlheinz Stockhausen van Zeitkratzer is uit op Zeitkratzer Records, http://www.zeitkratzer.de/
  • untitled #275 van Francisco López is uit op Unsounds, http://www.unsounds.com/
  • Eight Equidistant Pure Wave Oscillators, While Slipping Very Slowly To A Unison, Textually Spatialised On Eight Speakers, Concret, 60 Minutes van Reinhold Friedl is uit op Room40, http://room40.org/site/
  • The Bee Symphony van Chris Watson en Marcus Davidson is uit op Touch, http://www.touchmusic.org.uk/

E-mailadres Afdrukken