Banner

DOSSIER GRUNGE: BEST OF: Nirvana

(avp); (fl); (jc); (jp); (mvm); (mvs); (pf); (pn) - 21 september 2011

Geef toe: meestal zijn ze uw geld niet waard, die verzamelaars van uw favoriete groep die u in de winkel vindt. De platenfirma denkt dat enkel singles in aanmerking komen en een artiest zelf is ook al zelden goedgeplaatst om eigen werk te beoordelen. Tijd dus dat het eens aan professionals wordt overgelaten, en wie beter dan een team kenners van goddeau om maandelijks de vijftien beste tracks van een artiest te selecteren. Deze maand: het beste van Nirvana.

1. Smells Like Teen Spirit

De kassei in de vitrine van het duttende mainstraim. Onverwachte hit, daar in het begin van de jaren negentig. De onbedoelde harde klap in het gezicht van middelmatigheid opende deuren. Met disortion als stormram en Pixies als leidraad. Een zinnetje graffiti op een slaapkamermuur en een uitdagend lusteloos refrein. Cobain werd plotsklaps en zeer tegen zijn zin spreekbuis van een generatie. De "X" stond niet voor kusje, al werd er wel liefdevol geschud met het hoofd in de begeleidende clip.
Interpretaties van en meningen over "Smells Like Teen Spirit" zijn niet te tellen. Het bewijst het belang van de Song, maar de aanvankelijke opwinding voor deze vijf minuten popgeschiedenis is toch in een ander decennium blijven hangen. Wij vinden het toch nog steeds geweldig verpakte teen age angst in F mineur. Luid en zacht, aantrekken en afstoten, u kent dat wel. Een unieke combinatie van geschreeuw en apathie.

Hoogtepunt: 1.06. Dave Grohl stuurt het nummer een eerste keer richting legende met een betekenisvolle drumroffel. De lijzige groeten van Cobain worden erna gevolgd door dat heerlijk etterende refrein. Met de lichten uit natuurlijk.

2. School (live)

Een oudje van op debuut Bleach, maar we verkiezen de krachtige, brute versie van op de liveplaat From The Muddy Banks Of The Wishkah. Het is de eerste track na de lawaaiierige intro, en meteen rollen met de spierballen: hameren, schreeuwen, beuken. De riff is onweerstaanbaar aanstekelijk, de zang zo ruw en woest dat een moshpit geen optie maar een onvermijdelijkheid wordt. Dit is de rauwe kracht van Nirvana live het best tot uitdrukking gebracht.

Hoogtepunt: 00’04’’. Distortion wordt topzware riff. Neer gaat het hoofd, nekwervels zetten zich schrap. 2’40’’ bruut geweld dat nooit melodie uit het oog verliest. Al moet je die wel in de gitaar gaan zoeken en niet in de heesgeschreeuwde zang.

3. Love Buzz

Debuutsingle en vroeg bewijs dat Nirvana niet alleen luid en kwaad kan zijn, maar ook de nodige groove en zelfs seks in zich draagt. Met dank aan Shocking Blue (ja, die van "Venus") voor het origineel, inclusief vuile baslijn (mooi nagespeeld door Novoselic) en Cobain die stiekem de gitaargod mag uithangen.

Hoogtepunt: 2’30". Van lijzige groove naar arty noise en weer terug (Sonic Youth-invloed, iemand?)

4. Come As You Are

"Come As You Are" is de tweede single uit Nevermind. Nirvana twijfelde oorspronkelijk om het nummer als single uit te brengen, omwille van de te nauwe verwantschap met Killing Joke’s "Eighties". De band maakte echter de goede keuze: "Come As You Are" werd een van Nirvana’s grootste commerciële successen. Het nummer is misschien de beste belichaming van Nirvana’s succesrecept: rauwe energie die tot een melodieuze popsong werd gepolijst. In retrospect kreeg Cobains "I swear that I don’t have a gun" een bijzonder cynische ondertoon.

Hoogtepunt: 0’01". Ja, Cobains vocale uithalen zijn doordringend, de gitaarsolo meeslepend. Toch blijft het sterkste moment de kenmerkende gitaarintro, die overvloedig in chorus werd gedrenkt. Nog altijd een favoriet bij beginnende gitaristen.

5. Serve The Servants

Feilloos aftrappen en openbloeien op het derde en beste album, het veelzijdige en dynamische In Utero: Seattle’s finest doet het met "Serve The Servants", een nukkig nummer met autobiografische thema’s als de prijs van overnight roem, de afwezige vader, de echtscheiding van Cobains ouders en de heksenjacht van de riool- en lasterpers op eega Courtney Love. Het tekstschrijverstalent van de Nirvana-frontman wordt hier extra in de verf gezet. Quasi-achteloos gezongen en met poppy inslag maar wel met de kracht van een ploertendoder, deze song, en een eersteklas gitaarsolo en een gaaf klaagrefrein ("Serve the Servants, oh no!") doen de rest: demonen stuiven bij bosjes uiteen.

Hoogtepunt: 0’25": Cobain trekt zijn scheur open en de onsterfelijke regels vol zelfspot en sarcasme rollen eruit: "Teenage angst has paid off well, now I’m bored and old."

6. Lithium

Misschien wel het meest cliché-Nirvananummer (zachte strofes, ontploffen in het refrein en dan de knop naar 1 draaien voor een extra brugje), maar toch. Cobain schreeuwt zijn stem kapot, Grohl dreunt net niet door zijn vellen heen en Novoselic perst er zowaar een swingend bassolo’tje uit. En we brulden de "Yeah"s en de "I’m not gonna crack"s stiekem net dat tikje liever puberaal mee dan de rest van Nevermind, al schijnt dat not done te zijn.

Hoogtepunt: 0’38". mooi folkriedeltje wordt gierende punk en een stem wordt kapot geschreeuwd.

7. Heart-Shaped Box

Samen met "Smells Like Teen Spirit" het nummer dat u aan uw zoon of dochter laat horen op de vraag "Wie was Nirvana, papa?" Ook bekend van de iconische videoclip van Anton Corbijn. Bevat een van de meest curieuze zinnetjes van Cobains teksten: "I wish I could eat your cancer when you turn black". Cobain hield vol dat het over kinderen met kanker gaat — "Anytime I think about it, it makes me sadder than anything I can think of". Of was het een soort liefdesverklaring aan Courtney Love, die hij nochtans een fel "Fuck Off!" had toegesnauwd toen ze had gevraagd of ze de riff mocht gebruiken voor één van haar songs, toen ze hem die voor het eerst hoorde spelen.

Hoogtepunt: 0’48’’: "Hey wait, I’ve got a new complaint." Een snauw gericht aan de pers die z’n leven duchtig aan het verkloten was. Het refrein maakte van "Heart-Shaped Box" de meest evidente single van het misschien wel beste Nirvana-album.

8. Rape Me

Cobain’s beste "Smells Like Teen Spirit"-ripoff. Een typische akkoordenprogressie sleurt je de eerste lethargische strofe in, maar Grohl mag al snel de vellen even kapot meppen in het refrein dat finaal helemaal manisch uit de bocht gaat in de laatste halve minuut. In de door Cobain zelf nog samengestelde DVD Live! Tonight! Sold Out! is het de soundtrack bij een bombardement aan stupide interviews en media-coverage. Zo’n commentaar was het natuurlijk ook; een cynisch "doe maar" aan het adres van alle nitwits die plots een mening over hem, Courtney Love of de band in het algemeen moesten hebben.

Hoogtepunt: 2’01’’. Een rukje aan de gitaarhals, de drums méppen, en je weet: nu gaan we naar die heerlijk manische finale.

9. Dumb

Ha, Nirvana goes Beatles. In Utero was bijwijlen rauwer, meer een plaat van extremen. "Dumb" is zo’n extreem: misschien wel het mooiste Nirvananummer, uitgepuurder dan "Polly" van Nevermind. Daar zitten de strijkers voor iets tussen. Domme mensen zijn het gelukkigst. En simpele songs vaak het geniaalst.

Hoogtepunt: 0’17’’. "I think I’m dumb. Or maybe just happy." Het nummer bloeit open.

10. Aneurysm

Kurt Cobain verwoordt in "Aneurysm" het liefdesverdriet dat hij voelde na de breuk met Bikini Killdrumster Tobi Vail. "Love you so much it makes me sick", schreeuwt en brult hij in een ultieme poging om haar liefde terug te winnen. Muzikaal is "Aneurysm", dat eerst verscheen als b-kant van "Smells Like Teen Spirit", een mokerslag van jewelste waar zelf de meest rabiate Nirvanahater stil van wordt. De band speelt met ritmewisselingen, volumeverschillen en feedback dat het een lieve lust is en weet op die manier een shitload aan spanning de lucht in te sturen. En voor je het weet sta je in je woonkamer als een uitzinnige te springen, te headbangen en mee te brullen.

Hoogtepunt: 03’30’’. Kurt Cobain haalt zijn typische, tien seconden durende oerschreeuw boven. Twee seconden later valt Dave Grohl in met een rollende drumfill. "She keeps it pumpin’ straight to my heart", krijst Cobain de ziel uit zijn lijf. Kippenvel… Keer op keer.

11. Breed

Samen met "Territorial Pissings" de rauwste brok energie op Nevermind. het genre dat de gemoederen zodanig verhit dat u een ongelukkige voorbijganger zonder veel nadenken een kopstoot zou verkopen. Terend op een oerrif die de meeste orkanen (m/v) degradeert tot een lentebriesje, ondersteund door een bijna dadaïstische tekst is dit dé ideale soundtrack voor wie een zelfmoordaanslag plant.

Hoogtepunt: 0’18": de drumroffel stopt, en u en ik gaan over de rooie.

12. Scentless Apprentice

Dat Cobain iets met geuren had, hoeft geen betoog. Bewijs bij uitstek is "Smells Like Teen Spirit", en de zanger zelf beweerde ooit, na zijn rockcarrière een parfumwinkel te zullen openen. Het tweede In Utero-prijsbeest is een eerbetoon aan Das Parfum – Die Geschichte eines Mörders van Patrick Süskind, een historische horrorroman over een seriemoordende parfumeur zonder eigen lichaamgeur. Cobain kon zich uiteraard uitstekend vinden in de maatschappelijke vervreemding en isolatie van de hoofdfiguur Jean-Baptiste Grenouille. De ongelikte sound van producer Steve Albini komt hier tot haar volste recht, de drums doen de Schaal van Richter panikeren en een onweerstaanbare, stenenvergruizende Black Sabbath-riff geeft uiting aan samengebalde agressie en unheimliche waanzin, dit alles op de spits gedreven door een getormenteerde Cobain-oerschreeuw ("Go away, get away!"). Krachtvoer als "Scentless Apprentice" had op Bleach gemogen als die over de ganse lijn meesterlijk was geweest.

Hoogtepunt: 0’18". De monsterlijke staccato-riff zet in. Nuff said.

13. Pennyroyal Tea (Unplugged)

Ten kantoren goddeau zijn er veel discussies gevoerd over de hoeveelheid Unplugged-tracks die op deze best of mochten komen. Was dat, alles welbeschouwd, immers geen plaat voor sissy’s en vrouwen? Neen, eerder een rauwe, uitgepuurde en geblutste versie van normaal bombastisch werd aangekleed met lawaai. Beste bewijsstuk is misschien wel dit "Pennyroyal Tea"; door Cobain tijjdens de Unplugged-sessie solo gespeeld omdat tijdens de repetities de versie met groep niet werkte. Het is vier uur ’s nachts, het hoofd maalt, en er is geen uitweg; de verkillende eenzaamheid die Cobain toen al moet hebben gevoeld ademt uit elke porie.

Hoogtepunt: 1’.28’’. "I’m so tired, I can’t sleep". Zo radeloos klinkt het ook.

14. All Apologies

Een nummer dat enkele jaren en gedaantewissels nodig had om zich goed in zijn vel te voelen. Op With The Light’s out, uitgebracht in 2004 is een akoestische demoversie terug te vinden, een truukje dat ook tijdens de Unplugged sessie werd opgevoerd. Toch blijft de opbouw van de albumversie van In Utero de beste.

Hoogtepunt: 0’28": horen we dat goed? Cello? Moet kunnen!

15. Where Did You Sleep Last Night

"In The Pines" is een folksong uit de 19de eeuw, die door toedoen van Lead Belly bekendheid verwierf. Cobain herdoopte het nummer tot "Where Did You Sleep Last Night" en speelde het regelmatig op concerten. Een perfecte aanwinst dus voor de MTV Unplugged-sessie van Nirvana, waar het een van de sterkste vertolkingen opleverde. Het is een van die nummers die doen mijmeren over wat Cobain muzikaal nog in petto had eens hij onherroepelijk van de grunge zou zijn losgekomen.

Hoogtepunt: 3’53". Cobain schreeuwt op getergde, desperate wijze het laatste vers uit. De emotionele lading van het nummer komt hier ten volle tot uiting.

E-mailadres Afdrukken
 
DOSSIER GRUNGE: BEST OF: Nirvana

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST