Banner

John Zorn

Femina

8.0
Quincy Cloet - 01 december 2009


Tzadik, 2009

In de verschillende releases die John Zorn dit jaar heeft uitgebracht, neemt het meest recente 'Femina' een aparte positie in binnen een enorm gevarieerde thematiek. Eerder was er niet alleen het ontroerende 'Alhambra Love Songs', maar ook het eerder exotische 'O'o'. Zorn keert nu terug naar zijn befaamde file card technique, waarbij de willekeurige - uit Zorns brein ontsproten - geluidsblokken op kaartjes worden genoteerd. Eenmaal de kaartjesstapel is aangegroeid, wordt alles zeer minutieus gesorteerd tot ze exact de juiste plaats binnen de algemene structuur hebben (een arbeidsintensief proces waar Zorn vroeger makkelijk 10 tot 12 uur per dag mee bezig was.).

Zoals de titel van het nieuwe album suggereert, is 'Femina' een hommage aan verschillende vrouwen die in het verleden hun sporen op cultureel of intellectueel vlak hebben verdiend (Simone de Beauvoir, Hildegard von Bingen, Yoko Ono, ...). Bijgevolg wordt de minimalistische muziek van Zorns 'Femina' ook enkel door vrouwen uitgevoerd.

Zoals daarnet aangegeven draagt de muziek in de verschillende delen van 'Femina' een sterk minimalistische stempel. Zorn verklaarde enkele jaren terug zich in een overgangsfase te bevinden naar meer abstracte muziek, iets wat duidelijk uiting krijgt in dit geval. Een vrouwelijke stem (van Laurie Anderson) vertelt een kort narratief, terwijl op de achtergrond zachte watergeluiden de aandacht opeisen. Op muzikaal vlak lijkt 'Part One' te starten zonder echt raakvlak: men hoort een piano en strijkers, maar de uiteindelijke richting van het stuk is nog onduidelijk.

Met een harde klap op de piano kondigt zich een eerste avant-gardistische samenwerking aan tussen de verschillende instrumenten. Ergens hoor je al korte punten van harmonie, maar het geheel blijft nog eventjes ambigue. Alsof de puzzelstukjes plots in elkaar vallen, ontstaat er een wending in de richting van een volwaardige melodie. Tijdens dat vluchtige moment wordt een Aziatisch getinte stijlfiguur meermaals herhaald tot alles weer wegebt. Een kort moment van drama en dissonantie doet zich kort voor (let op de schreeuw!) tot er opnieuw een weelderig en gracieus moment op de deur staat te kloppen. Vooral de harp komt hier volledig tot zijn recht. En zo gaat het verder: een voortdurende afwisseling tussen harmonie en dissonantie, fantasie en verschrikking.

Het is kenmerkend voor Zorn om een zoveelste fragmentarisch album samen te stellen dat enerzijds een breed scala aan invloeden integreert, maar anderzijds nog steeds een vorm is van "musiceren zonder trapleuning". Dat wordt treffend verbeeld in 'Part Two', waar voelbaar een sterke spanning wordt opgebouwd en er eigenlijk onverwacht wordt ingeleid tot een fameus stuk schönspielerei. Het melodische orgelpunt wordt gekenmerkt door een krachtige compositie met een sterk filmisch karakter. Let vooral op de krachtige piano in combinatie met de gemoedelijke strijkers en de wederom weelderige harp. Een korte voelbare pracht vooraleer alles opnieuw verglijdt in een totale paradox, om dan later even wat Afrikaans aandoend muzikaal getater te laten horen. Het zal u ondertussen al opgevallen zijn dat Zorn nu eenmaal veel aandacht en toewijding vraagt.

'Part Three' verschilt in die zin weinig van haar tweelingzusters, waar opnieuw een sluimerend mysterie in de muziek ronddwaalt. Uiteindelijk komt toch een vorm van volksmuziek tot ontwikkeling, die een sterke knipoog is naar het oeuvre van de bekendste (overgeleverde) middeleeuwse minnnestrelen. Hier is het wederom fascinerend hoe de verschillende puzzelstukjes (of kaartjes) in een naadloos geheel in elkaar worden gepast. Dat is ongetwijfeld de verdienste van Zorn, maar tevens van een uiterst getalenteerde groep musici. Dat wordt ten slotte ook bewezen met de 'End Titles', waar voor een laatste keer een bijzonder melodisch juweeltje als vorm van synthese wordt opgevoerd.

Hoewel het luisteren naar 'Femina' gepaard gaat met een paradoxaal gevoel, verdwijnt die dubbelzinnigheid meestal tijdens een reflectie achteraf. Zorn kruipt in de huid van visueel kunstenaar en schildert met losse en onsamenhangende penseelstreken op het doek. Het schijnbaar fragmentarische kunstwerk ontdoet zich bij een aandachtige blik door de toeschouwer van haar sluier, en vormt in werkelijkheid eigenlijk een kleurrijk en realistisch portret. 'Femina' mag dan wel geen uitgebreid muzikaal concept zijn, het toont nogmaals de kwaliteiten van Zorn als componist en muziektheoreticus. Een uitstekend album om meerdere facetten van deze veelzijdige artiest te ontdekken.

www.tzadik.com
www.myspace.com/tzadikrecords
E-mailadres Afdrukken
 
John Zorn

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST