Henrik Rehr

Gavrilo Princip – De man die WO I ontketende

7.0
Joris Vanden Broeck - 10 augustus 2014

Wee die nare dag aan het begin van de zomer in 1914. Toen een man enkele schoten afvuurde en twee mensen neervielen. De kettingreactie aan gevolgen was niet te overzien. Eens de Eerste Wereldoorlog op gang getrapt was, zou hij niet meer stilvallen voor er miljoenen slachtoffers te betreuren vielen.

Wat na die fatale 28ste juni gebeurde, is -- in grote lijnen althans -- overal bekend, zo mag vermoed worden. Maar wat gebeurde ervoor? Waarom schoot die Gavrilo Princip stomweg Franz Ferdinand neer, zoals in de geschiedenisles verteld werd? Een eenvoudig antwoord op die vraag valt niet te geven en de honderd jaar die sinds die dag verstreken zijn, hebben een bibliotheek aan boeken over het hoe en waarom van het losbarsten van de Groote Oorlog opgeleverd. Wat dit boek anders maakt dan het gros van zijn voorgangers, is dat hier de nadruk ligt op een kleine geschiedenis met grote gevolgen.

Henrik Rehr, die vooral in thuisland Denemarken bekendheid geniet, waagt zich met dit werkstuk aan een gevoelig onderwerp en dat op een ogenblik dat het ruimer kader, de Eerste Wereldoorlog, een hot topic is. Twee keer riskant, want wie een geschiedenis schrijft, hoort in de verte het scherpen van de mensen. Bovendien dreigt, hoe cynisch dat voor de objectieve waarnemer ook is, een zekere oorlogsmoeheid. Het eerste herdenkingsjaar is amper halfweg, maar langs alle kanten wordt het publiek met boeken, tv-programma's, herdenkingen, tentoonstellingen, ja zelfs musicals bestookt. Aan dat tempo valt te vrezen dat tegen 2018 geen hond nog geïnteresseerd is in wat honderd jaar geleden gebeurd is. En -- dat kan niet genoeg benadrukt worden -- nog steeds doorwerkt in hedendaagse conflicten, maar dat terzijde.

Gavrilo Princip – De man die WO I ontketende en zijn auteur hoeven niet te vrezen. Tot nog toe is het werk nog niet in de ban geslagen door withete historici en net zo min is de lijvige graphic novel een zoveelste oorlogsvertelling.
Rehr volgt zijn onderwerp gedurende zijn ganse levensloop, van zijn armoedige kindertijd op het platteland tot zijn studententijd in Belgrado, waar hij onder invloed raakt van nationalistische en anarchistische figuren, lui die geweld als een legitiem middel zien om een argument te beslechten. Daarbij belicht Rehr in parallelle zijsprongen het leven van Franz Ferdinand op weliswaar beknopte, maar informatieve wijze. Dit is niet louter een figuur uit de geschiedenisboeken, maar een mens van vlees en bloed wiens leven op tragische wijze beëindigd wordt.

Hoewel uit elke geschiedenis lessen te trekken vallen, dringt Rehr de lezer nergens iets op. We volgen de personages, zitten ze op de huid, duiken in hun leef- en denkwereld en het is aan de lezer om conclusies te trekken uit wat hier in beeld gebracht wordt. Het verhaal van Princip is vooral tragisch, en dat verhult Rehr niet, in zijn bijna klassiek aandoende zwart-wit tekeningen. Dat het vooral vanuit de gevolgen is dat de tragiek ontstaat, is een voorsprong die de lezer heeft op de personages en die ervoor zorgt dat Rehr een werkstuk heeft afgeleverd dat staat als een huis en bij een volgende grote herdenking van de Wereldbrand nog niet aan kracht en sterkte ingeboet zal hebben.

E-mailadres Afdrukken