Jeruzalem (Guy Delisle)

Eric d’Hooghe - 11 juni 2012

Na Noord-Korea (PyongYang), Birma en China (Shenzhen), waar hij vooral als animatiefilmer aan de slag was, brengt het werk van zijn vrouw Delisle en zijn gezin in Jeruzalem. Van een megaland naar een stad en toch meer bladzijden! Het sluipende conflict tussen Palestijnen en Israëli biedt genoeg voer om de tegenstellingen, weliswaar lichtvoetig, binnen deze Bijbelse stad in the picture te plaatsen.

De grafische reisverslagen/memoires van Guy Delisle hebben hem al naar plaatsen gebracht die zelfs voor de meest doorgewinterde reiziger onbetreden terrein zijn. Het werk van zijn vrouw bij Artsen Zonder Grenzen maakte het voor hem mogelijk om zich toe te spitsen op het huidige Jeruzalem. Hij heeft in elk geval ook hier een unieke blik op de situatie. Dat komt niet enkel omdat hij de kans krijgt om zaken te zien waarvan de heersende partijen liever niet hebben dat hij ze ziet. Hij slaagt er telkens in om Louis Theroux-gewijs elk land binnen te dringen met onschuldig kijkende ogen, gretig om wat hij ziet te registreren, maar ook zonder angst om zijn eerlijke mening te geven op wat hij allemaal waarneemt. Daarnaast is hij ook zo doodnormaal en herkenbaar. Meestal zien we hem gewoon proberen om rond te reizen en zijn werk te doen en de frustraties die hij opdoet tijdens het uitvoeren van die simpele dingen, helpen om aan te tonen hoe verschillend culturen kunnen zijn.

Het was bijna onvermijdelijk dat hij ooit zou terechtkomen in de Heilige Stad. Hij is tegelijkertijd ook de perfecte gids om niet enkel de absurditeiten aan te wijzen van een stad die verdeeld is door verschillende religies -- met heel wat gelijkenissen en gemeenschappelijke geloofsplaatsen maar toch in een constant conflict gewikkeld met elkaar -- maar ook de serieuze impact van de constante militaire interventie en de brutale gevolgen van decennia van gevechten. Wie het werk van Joe Sacco gelezen heeft, zal intussen wel weten hoe effectief een grafische benadering kan zijn om gecompliceerde conflicten te illustreren. Het werk van Delisle komt niet zo hard aan als dat van Sacco, het is meer tongue in cheek en onderhoudend, maar dat neemt niet weg dat hij ons als lezer toch heel wat inzichten in het conflict bijbrengt. Pittig detail: op een bepaald moment vraagt Delisle zich af of de agressieve respons die hij krijgt van Israëlische soldaten voortkomt uit het feit dat ze hem verwarren met Joe Sacco.

De sleutel hiervoor is zijn, al dan niet geveinsde, naïviteit. Hij wil dat mensen zaken aan hem uitleggen en in Jeruzalem is er een constante stroom van mensen met verschillende gezichtspunten die hem van alles duidelijk willen maken, of ten minste duidelijker. Hij heeft ook het authentieke enthousiasme dat iedereen heeft die het Heilige Land bezoekt, opgewonden door zijn geschiedenis en zijn oudheid, en de langzame ontdekking van hoe dit bijna sprookjesachtige verleden bezoedeld wordt door moderne conflicten, ontwikkeling en verdeeldheid. Al deze gegevens vormen de impact van dit boek.

Delisle maakt ook gebruik van simpele kaarten ter illustratie van de verdeling en de demarcatielijnen. Deze kaarten zijn niet alleen nuttig om de gecompliceerde geschiedenis van bezetting en conflict duidelijker te maken, maar ook om te illustreren wat de werkelijke gevolgen zijn van de bezetting voor de Palestijnse bevolking.

De onlangs opgerichte veiligheidsmuur is ook een aandachtspunt. Er heerste altijd al dubbelzinnigheid over legereenheden die veiligheidsmachten genoemd werden of raketaanvallen om de bevolking te verdedigen en muren of checkpoints om de veiligheid te verzekeren. De restricties om zich te verplaatsen die de bevolking worden opgelegd, worden niet alleen door de Palestijnen uitgeklaard die door Delisle werden geïnterviewd maar ook door de moeilijkheden die hij zelf ondervindt als hij door het land en de verschillende gebieden reist.

Kortom: Delisle levert ook hier weer een toegankelijk, onderhoudend, informatief en ontroerend verhaal af. Het zweeft tussen memoires en reportage en legt duidelijk de pleister op de wonde. Met summier beeld , herkenbaarheid en herkenbare teksten kan iedereen heel wat bijleren en –lezen. Benieuwd welk land er nog op zijn verlanglijstje staat.

E-mailadres Afdrukken