Banner

Maatschappij Discordia/tg Stan/Cie De Koe

Vandeneedevandeschrijvervandekoningendiderot (MVS)

Matthieu Van Steenkiste - 10 september 2002

Damiaan De Schrijver, Peter Van den Eede en Matthias De Koning spelen de paradoxe sur le comédien van Diderot. Het leek een fantastisch idee, en volgens allerlei wilde geruchten was het dat ook. De werkelijkheid geeft helaas een ander beeld. Hoewel het schateren niet van de lucht is, laat het stuk toch een onvoldaan gevoel achter. Ja, het spel is erg sterk maar vooral ook erg overdreven. "Kijk eens mama, zonder handen!"

Laten we er dan ook geen doekjes om winden: de tekst van Diderot is interessant materiaal voor een les theaterwetenschappen, maar erg speelbaar is ze niet. Geheel conform het rationaliteitsideaal van de verlichting verdedigt Diderot de stelling dat een briljant acteur verstoken van elke emotie moet blijven. Een sensitief mens zal zich immers door zijn emoties laten leiden en zo nooit een constante prestatie kunnen afleveren.

Op zich voer voor discussie, maar hoe vertaal je zo’n theoretische beschouwing naar de planken? De Schrijver, Van den Eede en De Koning zochten het in de kolder. Vooral De Schrijver gaat daarbij voluit: met een deken om zich heen geslagen als een middeleeuwse mantel - of was het een Romeinse toga? - schuwt hij het groteske niet. In een stuk dat iets wou zeggen over het achttiende eeuwse theater, mag het grote theatrale gebaar niet ontbreken.

Hilarisch daarbij is hoe De Koning en De Schrijver het verhaal van Van den Eede illustreren over hoe een groot acteur ooit in minder dan tien seconden een gans scala van emoties de revue kon laten passeren. Je ziet de grootste clichéposes met een vette knipoog passeren en je lacht je te barsten. Diderot is theatertheorie in de praktijk. Van den Eede en Cie tonen de paradox in al zijn gezichten en geven ondertussen het beste van zichzelf.

En daar wringt het schoentje: soms geven ze teveel. Je ziet drie vrienden op het theater staan, drie reuzen van het hedendaags theater, en ze amuseren zich te pletter. Ze leggen het er al te dik op in het spel. Terwijl ze het over de paradox van de toneelspeler hebben kan de Schrijver niet van Van den Eede blijven en de ruzie die daarop volgt eindigt in een hilarische worstelpartij. Waarna een ouderwets zwaardduel wordt uitgevochten. Met wandelstokken.

Het doet allemaal wat denken aan Bottom, de Britse televisieserie met Rick Mayall. Mannen onder elkaar die middels hysterisch acteerspel en bijhorende hyperkinetische chaos grappen en grollen brengen. Want vergis u niet: de tekst mag dan erg theoretisch zijn, u moet en zal lachen. Diderot is het resultaat dat je krijgt als je drie grote kinderen loslaat in hun zelfgecreëerde speeltuin waarbij de tekst enkel dient om zo serieus mogelijk in de zeik gezet te worden.

En dat laat de tekst perfect toe, maar het punt ontsnapt ons wat. Diderot is amusant, is top-entertainment, maar met minder dan dat nemen we ook geen genoegen van deze acteerkanonnen. Meer dan wat "dollen met Diderot" is het echter niet, en ergens lijkt het toch o zo gemakkelijk de geplogenheden van een voorbije era in de zeik zetten. Wat is het volgende? Een slapstickversie van de dialogen van Plato? Socrates die uitglijdt over een bananenschil? "Oh Socrates, u bent waarlijk een wijs man!"

E-mailadres Afdrukken