Banner

De Queeste

Shock

Frauke Pauwels - 18 oktober 2002

De wereld is een schouwtoneel, besloot Vondel al in de zeventiende eeuw. Maar is ‘het schouwtoneel’ ook de wereld? De Queeste oordeelde van wel en verving de geplande voorstelling Schaamhaar op de valreep door Shock, ingegeven door ‘de dwingende actualiteit’. Een verstandige beslissing of een late stuiptrekking van uitstervend politiek theater?

De makers van Shock stellen hun inspiratiebronnen bijna letterlijk tentoon: geometrisch opgestelde diaschermen en verdwaalde microfoons staan verzameld op de scene, acteurs spuien een stortvloed aan data en politieke feiten uit de Palestijnse kwestie. Documentaires, televisiefragmenten en getuigenissen schetsen de verwrongen situatie in Jeruzalem. Makkelijk is dat niet. Want kon het Kwaad vroeger nog toegewezen worden aan ‘de duivel’, dan heeft het vandaag vele gezichten: terrorist of gezaghebber, Palestijn of Israëliet, westerling of Arabier. In Shock draagt het aanvankelijk een bivakmuts.

Pas gaandeweg raakt het plaatje ingevuld. Twee acteurs proberen zich tevergeefs in de hoofden — en harten — van hun Palestijnse leeftijdgenoten te plaatsen. Daarbij vullen zij elkaar aan, overlappen elkaar, maken deel uit van één en hetzelfde personage. Daartegenover staat de vrouw. Zij is ook écht een figuur aan de andere kant van het verhaal, die schippert tussen een emotionele, objectieve en geëngageerde versie van de feiten.

Maar ondanks deze diffuse benadering slaagt Shock er niet in de complexiteit van de situatie weer te geven. Zo vertolken beide mannen elk dezelfde kant van de medaille, net zoals op de vele diaschermen nooit meer dan één beeld tegelijk verschijnt. Het lijkt allemaal deel uit te maken van één holle propagandamachine. Slechts een enkele keer raak je echt in Jeruzalem, ruik je het zweet en de aanhoudende beklemming. Maar die momenten zijn net zo schaars als de nageleefde VN-resoluties.

Is politiek theater dan uitgeteld? Bergen boeiend, maar confronterend materiaal staat de theatermakers ter beschikking. Helaas wordt dat materiaal op geen enkel moment ontgind. Vrijwel de hele voorstelling blijft een ruwe feitenbrok, zonder dat er een diamant wordt uit geslepen. En is dat niet net de taak van theater? Wat de media vertellen, weet iedereen al. Pas als de voorstelling daar een nieuw licht op werpt, als zij erin slaagt de plaats en tijd van het Israël-Palestinaconflict te overstijgen en het vertrouwde wereldje van de toeschouwer in de war te sturen, pas dan heeft politiek theater nog zin. Ik wil een slag in mijn gezicht, één die mijn denken dagenlang brandmerkt. Wat ik krijg, is de zoveelste documentaire. In zwart-wit, helaas.

E-mailadres Afdrukken