Banner

Toneelgroep Ceremonia

Smoor

Stefanie Van Rompaey - 07 januari 2009

Eric De Volder, leider van Toneelgroep Ceremonia, maakt uniek theater, zowel wat enscenering als wat taal betreft. Vlaamser dan Vlaams situeert zijn toneel zich in onbestemde, vroegere tijden: de jaren stillekes, zoals men in de volksmond pleegt te zeggen.

De Volder is al jaren actief in het theater, maar werd bij het grote publiek pas bekend met succesvolle voorstellingen als Diep in het bos en Achter ’t eten. Ceremonia’s nieuwste stuk, Smoor, kwam net zoals vele andere stukken tot stand via improvisaties op De Volders toneelzolder. De kostuums brengen ons terug naar vervlogen tijden van katholieke huiskamers uit de jaren ’50, de tijd waarin De Volder opgroeide.

De gezichten van de acteurs zijn altijd grotesk beschilderd, het zijn bewegende maskers die zich aanpassen aan de mimiek. Op de gele speelvloer bevinden zich vier figuren. Meneer Meeuws (Johan Knuts), directeur, zijn echtgenote en geliefde leerkracht Angèle (Ineke Nijssen) -- een blauwbelichte dame met diamanten oorbelletjes -- en twee kinderen, Diana en Nadine (Leen Roels en Henrik-Hein Van Doorn). Deze laatste zijn leerlingen die met haar dwepen en de deur bij het koppel platlopen. "Oh Angèle": de directeur begint met veel ooh’s en aah’s een ode aan zijn vrouw. "Driiiiiiiing, driiiiiiiing", zetten Diana en Nadine in koor de ode verder, "Me-vrouw Meeuws! Djeezes, wat heeft u mooie o-gen". Al die tijd reageert de juf weinig tot niet, en in de loop van de voorstelling komen we te weten waarom: Diana is smoor op Mevrouw Meeuws en deze laat dit oogluikend toe, tot het kind een grens overschrijdt en ten huize Meeuws niet langer welkom is. Haar wereld stort in en een drama doet zich voor.

De vertelsels van De Volder gaan over Jan met de pet en de problemen in de besloten huiskring of het dorp, waar zich vaak drama’s voordoen die universeel en van alle tijden zijn. In eenvoudige taal worden de belangrijke overgangsfasen in het leven -- geboorte, dood, incest, puberteit,... -- pijnlijk herkenbaar op scène gebracht. Het zeer wordt enigszins getemperd door humor, want wie lacht er nu niet met een sjieke tiep die erg geaffecteerd spreekt over "sschhh ool"? Hun omgang met taal zorgt dat de pijn uitgesproken kan worden. Ceremonia speelt zoals steeds met klanken, dialect, verkleinwoordjes en gezongen zinnen. Leen Roels en Hendrik-Hein Van Doorn spelen geen kinderen, ze zijn het: hun manier van ravotten en stappen, hun gezichtsuitdrukkingen, het zeurderige, zangerige toontje waarmee ze hun Mevrouw Meeuws aanspreken is zo heerlijk kinderachtig. De constant opgetrokken schouders en bijna debiel verliefde glimlach van Diana doen je de actrice erachter volledig vergeten.

Ceremonia heeft de kunst van verhalen onder de knie en brengt je tot op het puntje van je stoel. Het totaalpakket -- de belichting, de make-up, de speel- en spreekstijl, de taal en de verhalen die altijd een kern van puur verdriet kennen -- hebben een krachtige uitwerking en zorgen voor kippenvel. Meer dan de plot sleept het bezwerende karakter van de tekst je mee. Na enkele keren in de theaterzaal te hebben gespeeld staat Ceremonia opnieuw in de domzaal van Vooruit. De intimiteit die dat met zich meebrengt komt het werk van dit gezelschap zeker ten goede. Voor een Ceremonia-leek is Smoor dan ook een prima initiatie.

Smoor is nog te zien tot 20 december in Vooruit, en daarna in verschillende culturele centra in Vlaanderen.

E-mailadres Afdrukken