Banner

De Roovers

Professor Bernhardi

Robin D'hooge - 15 september 2004

Arthur Schnitzler is een graag geziene gast op onze podia, en dankzij De Roovers wordt eindelijk ook Professor Bernhardi aan het lijstje toegevoegd. Het resultaat is een verfijnde ethische discussie zonder veel uiterlijk vertoon, dat elke vorm van waarheid of individuele overtuiging overschrijdt.

Professor Bernhardi speelt zich af in Wenen, ergens rond 1900, een periode die vooral gebrandmerkt werd door de hevige spanningen en conflictsituaties tussen de joodse en katholieke intelligentsia. De joodse professor, directeur van een privé-kliniek, weigert een pastoor de toegang tot een patiënte die niet beseft dat ze een paar uur later plots zal sterven. De patiënte loopt dolgelukkig rond en hij is dan ook niet van plan haar iets te vertellen.

Een kettingreactie van verwikkelingen en machtsspelletjes tot in de hoogste politieke regionen is het gevolg. Het parlement buigt zich over de zaak en Bernhardi wordt veroordeeld door een onderzoekscommissie. Schnitzler was zelf arts voor hij zich meer en meer ging toespitsen op zijn schrijfwerk. De figuur van Bernhardi werd geïnspireerd door zijn vader, een vooraanstaand keelspecialist waar hij veel bewondering voor had. Het stuk werd zes jaar lang verboden omwille van de explosieve inhoud.

De Roovers laten elke vorm van vertoon achterwege. De vormgeving is aangenaam, maar niet spectaculair vernieuwend. Een plastic lamellengordijn vult het decor, dat verder uit weinig meer dan een vergadertafel, een watertank, een koelkast en een deurcameraatje bestaat. Op het gordijn worden bij het begin ziekenhuisscènes geprojecteerd. Er worden ook geen accenten gelegd op individuele acteerprestaties, misschien met uitzondering van Carly De Wijs vertolkt iedereen hun rol zonder veel poespas of tierlantijntjes. Alles staat ten dienste van de inhoud, dit is een stuk dat ergens over gaat. Toch is het resultaat geen langdradig, loodzwaar teksttheater.

Er werd vakkundig gesneden in de voorstelling om een lichtvoetige stijl te bereiken die bedrieglijk veel weg heeft van het gemiddelde ziekenhuisdrama op de buis. Net als in deze series wordt vooral veel gepraat, gediscussieerd, onderhandeld en gebekvecht. Het grootste en zaligmakende verschil is echter dat op geen enkel moment een moreel standpunt ingenomen wordt. Met hun afstandelijke benadering stellen De Roovers toch vooral de kwaliteiten van deze auteur mooi in het daglicht. Schnitzler had veel interesse voor psychologie en was bevriend met Freud, zijn ’wetenschappelijke tegenhanger’. Hij wist zeer goed hoe je een dilemma zo genuanceerd kunt weergeven, dat behalve het publiek ook de personages zelf onderhuids aan de zuiverheid van hun intenties lijken te twijfelen.

Vooral mooi om zien is hoe tegenstanders binnenskamers begrip kunnen opbrengen voor elkaars overtuiging en goeie bedoelingen, zonder dat dit ook maar iets verandert aan het uiteindelijke standpunt dat ze zullen innemen in de allesoverheersende machtsstrijd. Waarheid is een notie die in het allerbeste geval enig respect verdient, maar er voor de rest absoluut niks toe doet. Integendeel, het natuurlijke verloop van de intriges wordt alleen maar in de weg gestaan door Bernhardi’s twijfelachtige ethische overtuigingen. Behalve de tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen in een land worden vooral ook het gesjoemel en favoritisme van politieke machthebbers gehekeld, en beide lijnen worden subtiel doorgetrokken wordt naar het heden.

E-mailadres Afdrukken