Banner

Jan Rosseel: Belgian Autumn. A Confabulated History

FoMu, Antwerpen

6.5
 - 11 september 2015

Het mysterie van de Bende van Nijvel is een van de grootste trauma's uit onze vaderlandse geschiedenis. De gewelddadige overvallen van de bende eisten begin jaren 1980 achtentwintig doden en meer dan veertig gewonden. Gerechtelijke blunders en sabotage vanuit onder meer politieke hoek leidden ertoe dat de daders nooit werden gevat. De tentoonstelling Belgian Autumn. A Confabulated History van Jan Rosseel in het Antwerpse FotoMuseum tracht het vastgelopen onderzoek te reconstrueren en de gaten in het verhaal op te vullen.

Rosseel doet dat aan de hand van bewijsstukken en al dan niet verzonnen herinneringen. Hij verweeft feit en fictie in een filmische collage die vragen oproept en een gevoel van onbehagen creëert. Het boodschappenlijstje dat bij de ingang van de tentoonstelling hangt, maakt de context herkenbaar en zorgt ervoor dat de bezoeker zich identificeert met de slachtoffers. Een foto van een buitgemaakt brik maisolie wijst op de ogenschijnlijke willekeur en zinloosheid van de overvallen.

De toeschouwer krijgt beelden voorgeschoteld die hem in ware film noir-stijl meevoeren naar de golf van terreur die ons land dertig jaar geleden teisterde. Foto's van locaties waar misdaden plaatsvonden of waar bewijsmateriaal werd gevonden, ogen dreigend en verlaten. In een donkere kamer achter een gordijn staat een beeldscherm waarop een auto met brandende koplampen lijkt weg te vluchten in de duistere nacht. In dezelfde ruimte hangt een foto van een man die een masker draagt met het gezicht van de Franse president François Mitterrand. De afbeelding is gebaseerd op getuigenverklaringen van de overval in Eigenbrakel. Het emotieloze masker geeft de apathie en de ijskoude focus van de Bende raak weer.

De duisternis in de fotografie en in de ruimtes is een metafoor voor de waarheid die nog steeds verborgen ligt. Jan Rosseel probeert niet die waarheid te achterhalen of een eigen hypothese op te leggen. Hij wil eerder het verhaal van de bende die zijn vader vermoordde opnieuw onder de aandacht brengen. Daarnaast wil hij de kijker uitnodigen zelf op onderzoek uit te gaan. Maar jammer genoeg krijgt die te weinig uitleg bij de beelden en is het verhaal niet samenhangend genoeg. Het is maar de vraag of een verwarrend relaas over de Bende van Nijvel dertig jaar na de feiten nog relevant is. Hoogstwaarschijnlijk zal justitie de zaak nooit oplossen, maar doorheen de jaren zijn plausibele theorieën geopperd die iets meer mochten doorschemeren in deze tentoonstelling. Inhoudelijk stelt Rosseel dus wat teleur, maar dit minpunt doet niets af aan de artistieke kwaliteit van de foto's, noch aan de enge, mysterieuze sfeer die ze in combinatie met de bewijsstukken oproepen.

Jan Rosseel: Belgian Autumn. A Confabulated Historyloopt nog tot 4 oktober 2015 in FoMu, Antwerpen.

E-mailadres Afdrukken