Banner

Timbuktu Renaissance

BOZAR, Brussel

7.0
Nicolas Janssen - 23 januari 2015

Met de gratis tentoonstelling Timbuktu Renaissance heeft de Brusselse BOZAR in één klap aandacht voor actuele politieke ontwikkelingen en boekenerfgoed. Of hoe een kunsthal ook een plaats kan zijn voor educatie over hedendaagse ontwikkelingen buiten strikt artistieke sferen.

Zestien eeuwenoude en unieke manuscripten worden in Timbuktu Renaissance aan het publiek getoond. De boeken zijn niet enkel bijzonder vanwege hun ouderdom, inhoud en de zorg waarmee ze werden gemaakt, ook hun recente geschiedenis is indrukwekkend. Samen met duizenden andere werken van Islamitische oorsprong werden de tentoongestelde kostbare manuscripten in 2012 in het grootste geheim uit de stad Timboektoe gesmokkeld naar Bamako, de hoofdstad van Mali. De reden: de jihadistische rebellen die Timboektoe binnenvielen en de verwoestingen waarmee ze de stad vervolgens in shock brachten.

De zestien manuscripten in BOZAR werden geschreven in het Arabisch en verschillende Afrikaanse talen. De teksten stammen uit de vijftiende eeuw of later en behandelen zowel religieuze, wetenschappelijke, taalkundige, juridische als filosofische thema's. Zaken als poëzie en sterrenkunde komen in de tentoonstelling en binnen individuele werken naast elkaar aan bod. Met behulp van plaatjes voorzien van titel, datering, een beknopte uitleg en vertaalde citaten wordt het belang en de inhoud verduidelijkt van de teksten die voor het merendeel van de bezoekers onleesbaar zijn.

Tegen de gewoonte van BOZAR in, wordt helaas snel duidelijk dat de tentoonstellingsverantwoordelijke allicht het Nederlands niet compleet beheerst. Spelfouten, incorrecte vertalingen en niet vloeiende zinsconstructies zijn overvloedig aanwezig in de Nederlandstalige onderdelen van de verduidelijkende plaatjes. De kaderende zaalteksten waar bezoekers informatie vinden over de voorgeschiedenis van de geredde manuscriptencollectie van de Mamma Haïdara bibliotheek, de oprichting van een documentatie- en onderzoekscentrum rond Islamitische cultuur in de jaren 70 naar aanleiding van de inschatting van UNESCO-deskundigen tien jaar eerder en de uitroeping van Timboektoe tot hoofdstad van de Islamitische cultuur in 2006 werden gelukkig met meer zorg nagelezen.

De oude teksten staan centraal in de tentoonstelling, maar daarnaast wordt ook beeldmateriaal gepresenteerd. Zo zijn onder meer fragmenten te zien uit de Frans-Mauretanische film Timbuktu die momenteel speelt in de Belgische bioscopen en een beeld toont van de situatie van de bevolking in Timboektoe onder het juk van religieuze extremisten. Ook worden via documentairebeelden mensen aan het woord gelaten die meewerkten aan de reddingsoperatie van de manuscriptencollectie.

Door het samenbrengen van het verleden van Timboektoe als intellectueel centrum in de vijftiende en zestiende eeuw, de recente geschiedenis van de inval van jihadisten en de ontwikkeling van de Islamitische cultuur in de voorgaande en tussenliggende eeuwen gooit BOZAR met Timbuktu Renaissance het beeld van wat zowel Timboektoe, de Islamitische cultuur, als boekenerfgoed is, wagenwijd open. Een interessante en goed uitgewerkte gratis bonus bij een bezoekje aan BOZAR. Voor wie een oogje dicht kan knijpen voor de taalfouten, tenminste.

Timbuktu Renaissance loopt nog tot 22 februari in BOZAR, Brussel.

E-mailadres Afdrukken