Banner

PAUL DELVAUX onthuld

Museum van Elsene, Elsene

7.0
Lore Adriaenssens - 05 december 2014

PAUL DELVAUX onthuld werpt een blik op het oeuvre van Delvaux aan de hand van zes inhoudelijke thema’s: de vrouw, het geheim, de droom, de ontsnapping, de eenzaamheid en het theatrale. Deze termen werden voorgelegd aan enkele filosofen, verzamelaars, recensenten en conservatoren, en gebundeld tot een coherent geheel in een inzichtstentoonstelling eerder dan een retrospectieve.

De expo werd opgebouwd aan de hand van de privéverzameling van het koppel Nicole en Pierre Ghêne die, naar eigen zeggen, aan ‘Delvaux-pathie’ lijden. Sinds 1964 kochten zij maar liefst 300 werken aan, waarvan het Museum van Elsene er nu een honderdtal toont. Olieverfschilderijen, litho’s en aquarellen, maar vooral tekeningen en schetsen die in de ruimte ruimschoots vertegenwoordigd zijn. Het gebrek aan voorbereidende constructies, zoals dat bij een schilderij vaak nodig is, laten hierin de wispelturigheid en creativiteit van de kunstenaar zien.

Bij het grote publiek staat Delvaux bekend als de schilder van naakten, stations en skeletten, maar de Ghênes weten ons hoofd in een andere richting te draaien. Zo blijkt zijn meest sublieme en in het oog springende werk er eentje waar geen van die drie thema’s in verwerkt zit: “De brand”. Dit schilderij, dat aan het begin van de tentoonstelling geplaatst is, dateert uit zijn latere periode en toont de rug van een geklede vrouw die door het raam naar een brandend gebouw staart. De kleuren zijn magnifiek gecombineerd, en in de weergave van de vuurzee toont Delvaux zich een echte meester. Hoewel de kijker in eerste instantie geen idee heeft van wat het schilderij probeert duidelijk te maken, kijkt hij mee over de schouder van het hoofdpersonage en wacht hij af. Dit is kenmerkend voor vele van de getoonde werken: de stilte, het stilstaan, het afwachtende. Volgens de beschikbare audioguide (€3) is dit iets waarmee Delvaux ook zelf worstelde. Hij had nooit begrepen hoe ‘de vrouw’ in elkaar zat en meende ook dat dit inherent ondoorgrondelijk was voor ‘de man’. De toeschouwer kan dus met andere woorden wel analyseren en een poging doen om haar te begrijpen, maar zal niet verder komen dan haar melancholische glimlach, die op haast elk werk te zien is.

Tevens verrassend is de grootte van het aandeel landschapsschilderijen in het oeuvre. “De wandeling bij het rode klooster” toont de keerzijde van de zo perfect geanalyseerde machinemaatschappij die hij toont in zijn stationswerken. Het contrast tussen het industriële en de natuur wordt duidelijk door ze thematisch samen te brengen in dezelfde gang. Op die manier heeft de kijker de kans ze aan elkaar te toetsen en zo te zien dat ze niet zo verschillend zijn als je op het eerste gezicht zou denken. Zo is het kleurgebruik en de weergave van de lichtweerkaatsing op de treinen een duidelijke voortzetting van de experimenten die hij deed in zijn natuurschilderijen. Het station stond voor hem symbool voor reizen, ontdekkingen, ontspanning en perfectie, wat ook te merken is aan een zekere gezelligheid en warmte die de werken uitstralen. Dit staat in verfrissend contrast met wat bezoekers met een NMBS-dagtripticket* eerder die dag hebben kunnen ervaren in een overvol en eerder groezelig Brussel-Centraal. “Vaak stellen de bezoekers mij vragen over mijn schilderijen, waarom treinen, waarom vrouwen, waarom antieke oudheid. En dan denk ik, waarom niet?” aldus Delvaux. Dit vleugje fantasie, noem het dromerigheid, dat hem bevreemdende keuzes doet maken in wat en hoe hij wil tonen, blijkt duidelijk zijn grootste troef. De werken die toch ergens een beetje teleurstellen, zijn voornamelijk die waarin hij een conventioneel thema probeert aan te snijden. Denk aan zijn “Laatste avondmaal” bijvoorbeeld, waarin vooral de lege, zielloze personages opvallen, met grote zwarte gaten waar hun ogen horen te zijn.

In tegenstelling tot wat het eerder veilig gekozen campagnebeeld doet vermoeden, blijkt PAUL DELVAUX onthuld een verfrissende kijk te werpen op het oeuvre van een groot kunstenaar. Het Museum van Elsene biedt op deze manier stof tot nadenken, zowel voor de Delvaux-liefhebber als voor de ongeïnformeerde sympathisant of de eerder kritische of terughoudende kijker.

PAUL DELVAUX onthuld loopt nog tot 18 januari 2015 in het Museum van Elsene.

E-mailadres Afdrukken