Banner

Woman. The Feminist Avant-Garde of the 1970s

Bozar, Brussel

7.0
Tamara Beheydt - 17 juli 2014

Bozar viert Summer of Photography 2014 met een presentatie van de collectie van het Sammlung Verbund in Wenen. Het gaat meer bepaald om ongeveer 450 werken die dateren uit de periode van de tweede feministische golf.

Woman. opent met het werk van Hannah Wilke. Haar foto’s getuigen van een gezond gevoel voor humor en refereren vaak terug aan de westerse kunstgeschiedenis. In de reeks “Super-t-art” neemt ze verschillende, voor de westerse cultuur typerende sculpturale poses aan, van een Griekse muze tot Christus aan het kruis. In “So Help Me Hannah” claimt ze verschillende mannelijke poses en attributen. Wilke zet de toon voor de hele expo. De gepresenteerde werken verkennen seksualiteit en het vrouwelijk lichaam (al dan niet in een maatschappelijke context) en dit vooral in de typische avant-gardemedia van de jaren 1970, performance en video. De volgende quote van Wilke prijkt op de muur: “exposing the truth is like nudity.” Veel feministische werken blijken dat nogal letterlijk te nemen.

De hele expo is gestoffeerd met citaten van de kunstenaars, wat het geheel een persoonlijke toets geeft. Structureel is deze tentoonstelling echter een puinhoop. Een hele zaal bevindt zich vóór de inleidende muurtekst. Concreet is dit een presentatie van de grote collectie van het Sammlung Verbund. De werken zijn per kunstenares onderverdeeld. Zo komen de unieke eigenschappen van elke kunstenares mooi naar voren, maar een thematische rode draad ontbreekt. De taak van een tentoonstelling is nochtans net een context bouwen waardoor bestaande werken nieuwe dialogen aangaan en een nieuwe relevantie krijgen.

Heel wat kunstenaressen proberen de ‘male gaze’ of de objectivering van het vrouwelijk lichaam in de westerse kunstgeschiedenis te doorbreken. Sommigen, zoals de Belgische Lili Dujourie, doen dit op een esthetische manier. Zij deconstrueert in haar video “Hommage à...” (waarvan hier enkele stills getoond zijn) de typische ‘Venusposes.’ VALIE EXPORT gebruikt een prachtige combinatie van humor en gêne in haar klassiek geworden performance “Tapp und Tast Kino.” Anderen, zoals Gina Pane geloven in een radicale aanpak en doen tijdens hun performances aan zelfverminking. Pane’s verklaring “I was criticizing women for remaining aesthetic objects in society” voldoet niet om die nutteloze daad te excuseren. Een toegankelijke en luchtigere aanpak als die van EXPORT heeft gewoon meer impact.

Veruit het belangrijkste werk op deze expo is de video “Semiotics of the Kitchen” van Martha Rosler. In haar ridiculisering en uitvergroting van de dagelijkse situatie van een vrouw in de jaren 1970 wordt een latente agressie en frustratie zichtbaar. De sublieme video, ook vandaag nog relevant, speelt met stereotypen door ze op een subtiele manier te behandelen als readymades en ze te kneden naar haar eigen visie. De foto van Birgit Jürgenssens “Keukenschort voor huisvrouwen” sluit hier mooi op aan. Jürgenssen vertaalt de sociale druk op vrouwen naar een driedimensionale fysieke last.

Dit zijn de hardcore feministische werken. In andere gevallen is ‘feministisch’ een overdreven stempel. Kunst als die van Francesca Woodman is zowel subliem als oneindig complex. Het kan als feministisch bekeken worden, maar haar diep introverte en mystieke foto’s brengen een psychologische poëzie van het Zelf in beeld die het puur feministische ver overstijgt. Niet elk werk van een vrouwelijke kunstenaar is feministisch of gericht op gender. Het gevaar van een dergelijke expo is dat deze artiesten niet in het grotere geheel van de hedendaagse kunstgeschiedenis beschouwd worden.

Een sterke epiloog ontbreekt in dit verhaal. Het aantal kunstwerken is overweldigend, maar het is jammer dat Bozar deze kans niet grijpt om een groter verhaal te vertellen. Niets in deze tentoonstelling getuigt van de hedendaagse relevantie van de werken. De mentaliteit van de jaren 1970 lijkt nu voorbijgestreefd en hoewel er voldoende argumenten zijn om het tegendeel te bewijzen, doet Bozar daar geen moeite voor. Hoewel de werken afzonderlijk absoluut de moeite waard zijn om verschillende redenen, zal de bezoeker snel beseffen dat zij net door een hersenloze parade van de pronkstukken van een collectie is gewandeld.

Woman. The Feminist Avant-Garde of the 1970s loopt nog tot 31 augustus 2014 in Bozar, Brussel.

E-mailadres Afdrukken