Banner

Ravage – Museum M Leuven

8.0
Gino Vandenborne - 04 april 2014

In de zomer van 2014 zal het exact honderd jaar geleden zijn dat ons land betrokken raakte bij het conflict dat uitgroeide tot de Eerste Wereldoorlog. In deze context kwam de stad Leuven in augustus 1914 in het wereldnieuws terecht, toen tijdens de Duitse doortocht openbare gebouwen, de Sint-Pieterskerk en vooral de symbolisch erg belangrijke universiteitsbibliotheek en de Universiteitshallen in vlammen opgingen. Museum M nam voor haar tentoonstelling Ravage deze brand als uitgangspunt.

alt

Leuven was uiteraard niet de enige Belgische stad die zwaar getroffen werd door bombardementen en plunderingen tijdens de eerste dagen van het conflict. Na de oorlog werd Leuven immers samen met zes zustersteden uitgeroepen tot martelaarstad. Bijzonder voor Leuven is echter de symboolwaarde die ook nu nog nazindert door de brand van haar eeuwenoude universiteitsbibliotheek. De expo in Museum M blijft terecht ver weg van de heroïek die meestal gepaard gaat met het herdenken van zulke dramatische gebeurtenissen. De opzet van de tentoonstelling is zeer doordacht: ze vertrekt van de sporen die achterbleven in de stad na de verwoestingen, en laat parallel zien hoe, enerzijds, kunstenaars door de eeuwen heen omgingen met de beelden van dergelijke vernietigingen, en hoe, anderzijds, hedendaagse kunstenaars de thematiek oppikken en deze op een hoger niveau tillen.

De grote diversiteit van de gebruikte media staat garant voor een expo die niet tot een eenvoudige heldenverering verwordt, maar tracht een reflectie door de eeuwen heen te vormen, over thema’s zoals bewuste oorlogsvernielingen en de molestaties van cultuur en kunst. Er wordt soepel overgegaan van schilderkunst en grafische kunsten over fotografie naar monumentale installaties.

Iedere doordachte tentoonstelling behoeft een gefixeerd uitgangspunt. In dit geval zijn dat de foto’s die op vraag van de Raad van Notabelen van Leuven vlak na de verwoesting gemaakt werden door de fotografen Pierre Alphonse en Pierre Emile Arnou. De foto die de broers maakten van de verwoeste universiteitsbibliotheek werd een waar icoon, vooral in landen zoals de Verenigde Staten die op dat moment nog niet bij het conflict betrokken waren.

Vanuit dit centrale vertrekpunt opent de expo zichzelf als het ware en doorloopt ze vijf thema’s waar telkens bekende kunstenaars uit het verleden en hedendaagse kunstenaars met elkaar in dialoog lijken te gaan. De ‘verwoeste stad’ wordt op die manier niet alleen door William Turner getransponeerd aan de hand van een schilderij over de verwoesting van Constantinopel, maar ook door de Libanese kunstenares Mona Hatoum die aan de hand van een verzameling zwartgeblakerde bunkers uit metaal, de verwoestingen van burgeroorlogen in haar vaderland suggereert.

Het aspect ‘ruïne’ kan op deze handige manier getoond worden door schilderijen uit vervlogen eeuwen, maar ook door hedendaagse foto’s van de ruïnes die ook nu nog zichtbaar blijven in het door een atoombom verwoeste Hiroshima. Ook de aandacht voor de bewuste vernietiging van cultureel erfgoed is zeker niet onterecht, ondermeer door een werk in commissie van Sven Augustijnen waarbij de vernietiging van monumenten in voormalig Belgisch-Congo onderzocht wordt.

Het vierde thema, waarbij ingegaan wordt op de banden tussen kunst en propaganda in tijden van conflicten, toont duidelijk aan hoe propaganda voor het eerst op grote schaal ingezet werd tijdens de Eerste Wereldoorlog. Dit wordt ondermeer gedaan aan de hand van een sublieme reeks prentbriefkaarten die de verwoestingen van Leuven tonen. Dat ook kunstrovers van alle tijden zijn, toont het vijfde thema aan met de transporten van kunstobjecten uit bezette gebieden naar de overwinnaars.

Slechts tien kunstenaars uit heden en verleden stoffeerden deze tentoonstelling. Ze volstaan echter om de bezoeker tot zelfreflectie over de zin en onzin van oorlog en verwoestingen te inspireren. De originele benadering langs drie paden van de problematiek draagt hiertoe bij. Veel meer dan de beelden via de media zelf zijn het de suggesties, het onuitgesprokene erachter, die een blijvende, zelfs beklijvende indruk achterlaten. Naar aanleiding van de expo werd ook een website opgezet. Opdat de verwoeste Universiteitsbibliotheek zou blijven nazinderen.

Ravage loopt nog tot 1 september 2014 in Museum M te Leuven. Open van maandag tot zondag van 11 uur tot 18 uur, dinsdag van 11 uur tot 22 uur, woensdag gesloten.

E-mailadres Afdrukken