Banner

The Sochi Project: An Atlas of War and Tourism in the Caucasus

FoMu, Antwerpen

8.5
Guy Peters - 14 februari 2014

Het Russische homobeleid en het uit de hand gelopen prijskaartje van de Olympische Winterspelen in Sotsji zijn de voorbij weken uitgebreid in het nieuws gekomen. Dat het project een mooi voorbeeld is van Poetins wereldvreemde grootheidswaanzin, wordt intussen ook al vijf jaar geïllustreerd door het monumentale The Sochi Project, waarvoor u nog tot 2 maart terecht kan in het Fotomuseum van Antwerpen.

Hoewel de grote formaten meteen een overweldigende indruk maken zodra je de vierde verdieping van het museum binnenwandelt, wordt ook snel duidelijk dat The Sochi Project veel meer is dan een reeks beelden die tegen een muur werden gezet. Sinds de start ervan in 2009, werd het project immers gedragen door fotograaf Rob Hornstra (°1975) én journalist Arnold van Bruggen (°1979), die met een toen nog unieke vorm van crowdfunding werk konden maken van deze vorm van slow journalism: een onderneming die jaren in beslag zou nemen en het duo verschillende keren naar Zuid-Rusland zou voeren.

Wie een beetje vertrouwd is met de geografie van het land had het misschien kunnen weten, en anders biedt The Sochi Project een goede inkijk in de geschifte realiteit van de zone. Sotsji is immers het Florida van Rusland, of “de Costa del Sol van Rusland, maar dan nog iets goedkoper”. Het is daar dat de Russische gepensioneerden en middenklasse naartoe trekken, zowat de enige tropische zone in het land, waar kuuroorden en wanstaltige hotels het uitzicht bepalen en het ingeoliede vlees gretig tentoongespreid wordt. En net daar, tussen de subtropische vegetatie van deze populaire badplaats aan de Zwarte Zee, wilde Poetin dus die Winterspelen organiseren.

Maar er is meer dan dat: de stad ligt in de Noordelijke Kaukasus, niet zo ver van Georgië, Abchazië, Noord-Ossetië, Tsjetsjenië en Dagestan, in wat een van de meest besproken en complexe conflictzones ter wereld is, een uithoek waar cultuur-, taal- en religieuze conflicten al jaar en dag het dagelijkse leven beheersen. Dat net daar zo’n megalomaan idee wordt uitgevoerd, tart elke verbeelding. Veel meer dan zomaar een fotoproject, is dit dus ook een reis door de geschiedenis van het hele gebied, die dan ook uitvoerig uit de doeken wordt gedaan met gedetailleerde kaarten, ter beschikking gestelde boeken en via de uitvoerige commentaren bij de uitgestalde foto’s. De onderwerpen: corruptie, geweld, terrorisme en wrange armoede. De foto’s en beelden van noodlijdende burgers, die vaak meerdere keren werden opgezocht door Hornstra en van Bruggen, zijn schrijnend.

De hele tentoonstelling bewandelt voortdurend die onwerkelijke, vaagweg surreëel aanvoelende lijn. De foto’s zijn bijna zonder uitzondering knappe beelden, net niet overbelicht en stilistisch eigenlijk verwant aan het cleane materiaal dat je in reisbrochures terugvindt. Je krijgt breed lachende toeristen te zien, maar ook lokale werkkrachten, van poetsvrouwen en strippers tot de charmezangers van de hotels, die allemaal met de nodige beroepstrots in de lens kijken. Daarnaast: kuuroorden, fier poserende leden van de lokale besturen, maar ook verminkte oorlogsveteranen, omgeploegde landschappen en mensen die in kartonnen hutten wonen. Afwisselend intrigerend, onthutsend, schrijnend en onwerkelijk.

Je krijgt er niet enkel het verhaal te zien van een gebied dat al jaren te boek staat als een explosieve regio die gebukt gaat onder geweld en ellende, maar ook de hele gevolgen die sinds de start van het Olympische project hebben plaatsgevonden, van onteigeningen en omgeploegde natuurgebieden tot de aanmaak van een kitscherig welvaartscarnaval dat als een tang op een varken slaat. De vele indicaties van een corrupte lokale regering en schandalen over verdwenen miljoenen worden er haast schouderophalend bij genomen. Hallucinant.

The Sochi Project onderstreept (ook zonder woorden) dat de zone het slachtoffer is van wanbeleid dat meer belang hecht aan uiterlijke schijn en prestige dan aan het welzijn van de bevolking en de politieke rust in de regio. En dat is duidelijk een probleem dat zich afspeelt op alle beleidsniveaus, want Hornstra en van Bruggen werd het van meet af aan moeilijk gemaakt met meerdere arrestaties en beperking van hun rechten. Onlangs werd Hornstra’s visumaanvraag bovendien geweigerd, waardoor hij niet aanwezig kon zijn tijdens de opening van de Winterspelen. Jammer, maar een zoveelste bewijs van de legitimiteit van het onderzoek van de twee. The Sochi Project, oorlog en toerisme, of hoe de realiteit de fictie blijft overtreffen. Niet te missen.

U kan voor deze expo nog terecht tot 2 maart in het FoMu. De website van dit kolossale project bevat een schat aan informatie.

E-mailadres Afdrukken