Banner

Freddy De Vree

Marcel Broodthaers, Marcel Broodthaers

Hildegart Maertens - 11 november 2011

Wie was Freddy De Vree? Radiomaker en dichter, winnaar van verschillende poëzieprijzen. Wie was Marcel Broodthaers? Dichter, kunstcriticus, journalist en fotograaf. Wat verbindt hen? Allebei waren het Vlamingen met een grote liefde voor de Franse taal.

Wie de vroege werken van Freddy De Vree kent, denkt onmiddellijk aan diens hardheid. Zowel in geschreven woord als in de gedaante van radiomaker liet de man zich dikwijls ongemeen hard uit over culturele aangelegenheden. In het Vlaanderen van een taalstrijd tegen het Frans, publiceerde hij zijn eigen schrijfsels onder het pseudoniem Marie-Claire De Jonghe en zijn eerste roman kwam tevens tot stand onder een schuilnaam, in het Frans overigens. De kleine uitgeverij Ziggurat moest hem toelaten zijn werk rechtstreeks aan geïnteresseerden te leveren. Inmiddels zijn we echter een heus aantal jaar later en de mini-biografie rond de figuur van Marcel Broodthaers is niet De Vree’s proefstuk in het genre van de biografie. Eerder bracht hij al De aardigste man ter wereld uit, over Willem Frederik Hermans, een boezemvriend die De Vree na aan het hart lag. Hij schreef ook monografieën over Hugo Claus, Pierre Alechinsky, Boris Vian, Karel Appel en Jan Vernet, allen ontstaan uit vriendschap gecombineerd met verwondering. Hij was logischerwijs, tot aan zijn dood in 2004, gekant tegen het Vlaams-Nationalisme en hij stierf in eenzaamheid op Malta.

De Vree’s essay over Marcel Broodthaers, postuum uitgegeven in de reeks Belgica’s van Uitgeverij Voetnoot, is het resultaat van een lange vriendschap, deels ingegeven door hun verstandhouding inzake kunst en cultuur in het algemeen. Marcel Broodthaers was aanvankelijk dichter, kunstcriticus , journalist en fotograaf. Hij noemde zichzelf een Vlaming op cultureel vlak, maar iemand die het Vlaamse vanuit de Franse taal verkoos te benaderen. Hij was bevriend met de stichters van de Cobra-beweging, maar hij bleef er zelf volledig buiten. In alle vorm van kunst zou hij aan de zijlijn blijven staan. Hij had een grote bewondering voor literatuur, een kritische geest en een rijke fantasie. Beïnvloed door het surrealisme zocht hij naar de symbolische lading van woorden en beelden. In 1957, pas op 33 jarige leeftijd, slaagde hij er voor het eerst in gepubliceerd te worden en maakte hij tevens een film. Vanaf 1964, op 40 jarige leeftijd, beslist hij om zich verder te verdiepen in de plastische kunsten, waarin hij als symbolist aan de slag gaat. Algauw stelde hij tentoon in galerijen in Brussel en Parijs. In mei 1968 was hij betrokken bij de bezetting van het PSK als reactie jegens de burgerij. Hij maakte een analyse van de verhouding tussen kunst en maatschappij, die hij aligneerde met de begrippen chaos en discipline. Van de dubbelzinnigheid van taal maakte hij levenslang gebruik, dikwijls in abstracte gedichten veruitwendigd. Broodthaers wilde met zijn literaire en plastische werken de grenzen verleggen van woorden en beelden een andere betekenis geven, zoals Margritte eerder had gepoogd. Contradictie en complementariteit speelden een grote rol in zijn werk. Hij stierf op zijn 52e verjaardag, totaal ontmoedigd door het gebrek aan erkenning voor zijn werk.

Bovenstaande is een verkorte weergave van wat Freddy De Vree iets breder uitwerkt. Ook dit essay kwam tot stand doordat beide kunstenaars elkaar kenden, in hun gezamenlijke strijd tegen de bourgeoisie en tegen de obligate dwangmatigheid die opgelegde normen met zich meebrengen. In een aantal hoofdstukken schetst De Vree het leven van Marcel Broodthaers, politieke achtergrond incluis. Ook voor de invloeden van ontmoetingen, filosofische teksten, schilders en schrijvers heeft De Vree aandacht. Als resultante is Marcel Broodthaers, Marcel Broodthaers niet zozeer een droge biografie, maar een interessante reflectie over de kunsten en hun relatie tot de tijd waarin Broodthaerts, schrijver en beeldend kunstenaar (vandaar de dubbele titel?), leefde.

E-mailadres Afdrukken