Banner

Richard Yates

Veertien soorten eenzaamheid

Peter Mangelschots - 19 juli 2004

Als je van Veertien soorten eenzaamheid, de bundel waarin precies dat aantal kortverhalen van de Amerikaanse schrijver Richard Yates gebundeld zijn, één ding niet kan zeggen, dan is het wel dat het een zomers boek is. Maar met de zomer die we momenteel al beleefd hebben, kunnen we ons perfect inleven in verhalen over personages die in hun leven ook flink wat "depressies" te verwerken hebben. Het boek is met zijn hoog "het-leven-zoals-het-is"-gehalte ook het perfecte tegengif tegen die eindeloze stroom "spannende-zomer-thrillers" die je vanuit alle etalages liggen aan te lonken.

De in 1992 overleden Richard Yates is misschien niet de naam die veel belletjes zal doen rinkelen. En toch. Momenteel is er een herontdekking van zijn werk aan de gang met vooral de roman Revolutionary Road die de kar trekt. Revolutionary Road is het relaas van een modaal koppel aan het eind van de jaren vijftig. Ze hebben alles om gelukkig te zijn, maar zijn het niet. Want waren ze niet voorbestemd om hun idealen te verwezenlijken?

Diezelfde faling van het leven komt ook terug in de bundel Veertien soorten eenzaamheid. Het is een selectie uit de kortverhalen van Yates die met zorg gemaakt, vertaald en toegelicht is door vertaalster Marijke Emeis. De rode draad door de verhalen zijn de kleine of grote mislukkingen van de hoofdpersonages. Yates schetst kleine stukjes uit hun leven dat nergens vandaan schijnt te komen en ook nergens naartoe gaat, achteloze "tranches de vie" die de lezer confronteren met de onvolkomenheden van zijn eigen leven en de intrinsieke onmacht om daar veel aan te veranderen. Het mag dus geen wonder heten dat Yates tijdens zijn leven niet echt een grote populariteit verwierf bij zijn op happy ends beluste landgenoten.

De sfeer die de verhalen uitademen, is typisch die van het naoorlogse Amerika, een natie zwevend tussen grote hoop en kleine drama’s. Veel verhalen verwijzen nog naar de oorlog of naar de herinneringen daaraan. De dertigers van toen hebben bijna allemaal in de oorlog gezeten en dat heeft hen fysiek of mentaal getekend. Daartegenover staat de quasi achteloze laissez-faire van de overwinnende natie en de economische situatie. De verhalen van Yates scheppen bij uitstek een Zeitgeist, zoals die terug te vinden is bij veel - vaak beroemdere - auteurs zoals Truman Capote. Het is de aan de oppervlakte lichtvoetige en toch bezwaarde sfeer van bijvoorbeeld Breakfast At Tiffany’s. De verhalen van Yates baden bij wijze van spreken in datzelfde klassieke zwart-wit, al kan je er hier voor je geestesoog perfect de weinig benodigde kleur bijdenken.

Ook vormelijk passen de verhalen uit Veertien soorten eenzaamheid in dat plaatje. Het zijn stuk voor stuk ambachtelijk sterke verhalen, geknipt voor de Amerikaanse naoorlogse tijdschriften. Yates is een vakman, er staat nauwelijks een woord te veel of te weinig. Of zoals hij het een personage in het verhaal "Bouwers" laat uitleggen: "Een verhaal schrijven is ook een soort bouwen (…). Voor je je muren bouwt moet je eerst je fundering leggen (…) en voor je je fundering legt moet je eerst egaliseren en het goeie soort put graven." Het klinkt een beetje saai, maar dat is het geenszins. Het draait niet om grootse gebeurtenissen of vernuftige plots, maar om het precies en raak typeren van de personages en hun situatie. De vaste hand waarmee Yates een tijdsbeeld ophangt weet vaak meer te boeien en te ontroeren dan de zoveelste slappe, slecht geschreven zomerthriller.

E-mailadres Afdrukken