Banner

William Shakespeare

Sonnetten

Andreas Delanoye - 15 juli 2011

Hoewel vooral bekend om zijn toneelwerk, schreef Shakespeare ook een fascinerende sonnettenreeks, waarin hij zijn geniale gevoel voor taal en muzikaliteit demonstreert. Deze tweetalige editie met de schitterende vertalingen en commentaren van Peter Verstegen is zonder twijfel de beste uitgave voor wie een goed begrip wil krijgen van de gelaagdheid van het origineel.

Peter Verstegen heeft een absolute topreputatie als het op poëzievertalingen aankomt. Wonderbaarlijk genoeg beheerst hij naast het Engels ook het Frans, Duits en Italiaans tot in de puntjes. Zo nam hij niet alleen werk van Shakespeare of Dickinson, maar ook van Baudelaire, Verlaine, Rilke en Petrarca ter hand, telkens met fenomenaal resultaat. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat Verstegen reeds de Martinus Nijhoff-prijs won, in 1973 voor de vertaling van Nabokovs experimentele Pale Fire.

William Shakespeare (1564-1616) was een Brits schrijver uit de Renaissance, maar de emotionele lading van zijn poëzie overstijgt ver dat van zijn tijdgenoten. Hoewel vooral bekend van zijn toneelwerken, schreef hij ook sublieme sonnetten die tot de beste van de wereldliteratuur behoren. Zoals gemeenzaam bekend richt hij zich hierin voornamelijk tot een blonde jongeling van zeldzame schoonheid en in de laatste 26 sonnetten tot een mysterieuze donkere vrouw. Over beider identiteiten is uiteraard fel gespeculeerd, naast de seksuele geaardheid van de dichter zelf. De homo-erotische inhoud is overigens lang ontkend, bijvoorbeeld door de grote dichter Coleridge, die meende dat de cyclus toch geïnspireerd was door de liefde voor een vrouw.

De vorm van het sonnet ontstond in de 14e eeuw in Italië, voornamelijk onder impuls van Petrarca. Shakespeare hanteerde de vorm met strenge regelmaat en zo krijgen we telkens veertien regels met een vast rijmschema. Ook inhoudelijk vallen de meeste sonnetten te herleiden tot een these van acht regels, gevolgd door een antithese van vier, om te eindigen met een spitse synthese in de laatste twee regels. De vaardige, harmonieuze manier waarop Shakespeare zijn sonnetten construeert dwingt groot respect af. De structureel evenwichtige elegantie staat ten dienste van een inhoud die absoluut mooi en intens is, en soms een diepzinnig-ontroerende kracht bezit.

Verstegens vertaling verscheen voor het eerst in de jaren ’90, nog voor de twee andere bekende integrales door H.J. de Roy van Zuydewijn en Arie van der Krogt, en geldt nog steeds als een absoluut ijkpunt. De vertaling onderscheidt zich door haar grote gevoel voor ritmiek en klankrijkdom. Hij gaat hierbij echter verder dan het louter vertalen: steevast sleept hij de lezer mee in een boeiende bio- en bibliografische commentaar dat de leeservaring intensiveert en verruimt. Niet alleen de persoon van Shakespeare of historische achtergronden komen aan bod, maar ook woordspelingen en betekenislagen die bij het vertalen wegvielen, worden hierin alsnog toegelicht. Een grote meerwaarde wordt ook geboden door de prozaparafrase van elk sonnet, dat Verstegen als het ware een excuus biedt om in zijn vertaling meer poëtische criteria te laten spreken die soms ten koste gaan van het begrip van de inhoud. Via alliteraties, binnenrijm, metrische variaties, enz. wordt het lezen van de sonnetten in het Engels tot een waar genoegen. De kunst waarin Verstegen geslaagd is, is om dezelfde muzikaliteit in de vertaling over te brengen.

Om al deze redenen is dit nog steeds de meest complete uitgave van de sonnetten, met academische allures waarin de lezer met interesse zover kan gaan als hij zelf wil.

E-mailadres Afdrukken