Banner

Heike B. Gortemaker

Eva Braun, een leven met Hitler

Hildegart Maertens - 11 juli 2011

De Duitse historica Heike Gortemaker wilde met Eva Braun, een leven met Hitler eindelijk de geromantiseerde visie op Hitlers eega uitklaren: hoe zag Brauns persoonlijkheid eruit en wat heeft ze eigenlijk geweten van alle nazigruwel? Haar zoektocht werd een lijvig, vlot geschreven non-fictieboek over al dan niet verloren onschuld.

{image}Zoals over elke feitelijkheid die rond Eva Braun wordt geponeerd, bestaan er meningsverschillen onder historici voor wat de aard van de relatie tussen Hitler en Braun betreft. Door sommigen wordt Braun afgeschilderd als een ongelukkige, gefrustreerde, afwachtende vrouw die zonder klagen haar lot in de schaduw van een belangrijk machthebber droeg. Anderen bestempelen haar als vrolijk en levenslustig. Vaak wordt Braun ook afgeschilderd als een vrouw zonder typische vrouwelijke trekjes: haar bijna mannelijke manier van in het leven staan -- ondanks haar charmante vrouwelijke uiterlijk -- zou haar in de gunst hebben doen vallen bij Hitler.

Er zijn genoeg vraagtekens die een nieuwe biografie uit de weg kan ruimen, want juist doordat Braun zich in de onmiddellijke nabijheid van de machtigste figuur van de 20e eeuw begaf, zijn de primaire bronnen niet talrijk en bovendien zijn ze vaak tegenstrijdig. Heike Gortemaker doet echter haar uiterste best de entourage en het privéleven van Eva Braun zo nauwkeurig mogelijk te beschrijven. Ook haar dubieuze sociale achtergrond, het waarom van het steeds heen en weer reizen tussen München, Berlijn, de Obersalzberg en de Berghof (het verblijf van Hitler in de Alpen) wordt aan een nader onderzoek onderworpen. Op ontroerende wijze schrijft Gortemaker over de tragiek van deze vrouw, zonder daarbij in sentiment te vervallen. Gortemaker gaat, in tegenstelling tot andere historici, immers niet a priori uit van Brauns onschuld.

Tevens interessant zijn natuurlijk ook de weetjes over Hitler. Zo beschrijft Gortemaker dat hij iedereen versteld deed staan door zijn fascinerende, eigenzinnige persoonlijkheid en door zijn enorme kennis van geschiedenis, kunst en muziek. Hij heeft ook steeds consequent zijn privéleven afgescheiden en verborgen willen houden voor het publiek, waardoor later een grote mythevorming rond zijn figuur kon ontstaan. Zelfs zijn naasten wisten niet goed hoe hij stond ten opzichte van zijn twintig jaar jongere minnares. Een houding die per definitie in contrast stond met de door hem gepredikte waarden over het gezin als hoeksteen van de samenleving en de bekrachtiging van veel kinderen als maatstaf voor het succes van een maatschappij.

Er zijn echter nog vragen: had ze een invloed op zijn denken en doen? Was ze belangrijk voor hem, of toch eerder bijzaak? Had ze er een idee van dat Hitler in de zomer van 1939 de oorlog voorbereidde? In plaats van rechtstreekse antwoorden aan te reiken, construeert Gortemaker het geheel als een soort “zoektocht naar de waarheid” aan de hand van herinneringen, memoires en verhoren, opgetekend op processen of neergeschreven door mensen die dicht bij Hitler leefden. Gortemaker wijst er geregeld op hoe moeilijk het is een gedachtewereld van een historisch figuur, in casu Eva Braun, opnieuw te construeren. Het is bijvoorbeeld niet te achterhalen of de leden van de Berghof wisten van de Jodenvervolging. De overlevenden hebben na de oorlog allen hun mond gehouden. Op de processen van Nürenberg, na de ineenstorting van het Nazirijk, probeerden veel vertrouwelingen van Hitler de verantwoordelijkheid voor de Jodenvervolging van zich af te schuiven, waardoor een kluwen van leugens ontstond die amper geloofwaardige getuigenissen opleverde voor wat de denkwereld van Hitler en Braun betreft.

Als conclusie stelt Gortemaker dat, ondanks de vele onzekerheden, aan de hand van het huidige bewijsmateriaal mag gesteld worden dat Eva Braun weet had van de racistische uitlatingen en aangaande deze onderwerpen de mening van Hitler deelde. Anderzijds werd er, zo beweert Gortemaker, over de vervolging en het vermoorden van Joden amper openlijk gesproken in de kring van vertrouwelingen rond Hitler. Dat is geen bijzonder verrassend nieuw inzicht, maar de verdienste van Gortemakers realistisch en uiterst gedocumenteerd beschreven nieuw boek is dat ze de vele tegenstrijdigheden blootlegt en de geschiedenisleek doorheen deze boeiende, maar erg complexe materie gidst. Ook voor wie geen affiniteit heeft met de oorlog, maar vooral voor fans van geschiedenis is dit boek absoluut aan te bevelen.

E-mailadres Afdrukken