Banner

Luigi Pirandello

De kruik

Andreas Delanoye - 16 maart 2011

Met zijn Novellen voor een jaar wou Luigi Pirandello voor elke dag van het jaar een kortverhaal schrijven. Uiteindelijk is hij aan 232 verhalen toegekomen, gebed in de Siciliaanse volkstraditie. In De kruik werden er vijftien met lichtvoetige ondertoon gebundeld.

Pirandello begon in 1922 aan zijn Novellen te schrijven. Zonder twijfel vormen ze een essentieel deel van zijn literaire productie. De waaier aan genres is heel divers, van komisch tot dramatisch, en vaak deze twee samen zoals we dat uit de bekende romans Wijlen Mattia Pascal en Iemand, niemand en honderdduizend van de Siciliaanse Nobelprijswinnaar gewoon zijn. Toeval, gekte en jaloezie spelen vaak een rol: een combinatie die we ook in de bekende Italiaanse verhalenklassieker Decamerone van Boccaccio terugvinden.

Sinds uitgeverij Atlas de rechten van de vertaling overnam zijn er vanaf 2004 al drie delen van telkens vijftien kortverhalen verschenen. De eerste twee waren De reis en De vlieg en nu is er met De kruik een selectie die voor het eerst verscheen in 1928. De bundel werd bekend om zijn komedies, zoals het titelverhaal waarin een pottenmaker zichzelf insluit in een levensgrote kruik. Deze klucht tegen de achtergrond van het Siciliaanse platteland werd trouwens meesterlijk verfilmd door de gebroeders Taviani in hun film Kaos. Dit cinematografische meesterwerk, genoemd naar het geboortedorp van Pirandello, bevat drie kortverhalen uit de Novellen voor een jaar en een epiloog waarin de schrijver zelf figureert. Het beeld op de kaft van het boek is overigens ook uit deze film afkomstig.

Het niveau van de verschillende verhalen blijft gelijk en Pirandello snijdt verscheidene onderwerpen aan. Constanten zijn de sterke karaktertekening en de confrontatie van de personages met het lot, in de vorm van een gebeurtenis of een confrontatie met een ander, die hun levens op losse schroeven zet. Pirandello toont steevast de absurde contrasten in het leven, soms op cynische, maar vooral ook humoristische wijze. Groteske situaties worden hierbij niet geschuwd. Een ander aspect waarin voelbaar is dat de romans in deze verhalen doorwerken, is in het omverwerpen van vaststaande waarden, de natuurlijke scepsis tegenover conventies.

In een naturalistische stijl geschreven, laat De kruik zich vlot lezen. De levendige en eenvoudige taal staat ten dienste van de vele personages. De meeste verhalen volgen een klassieke opbouw en dus ook structureel zijn er weinig verrassingen. Toch zijn ze door hun menselijke wijsheid en humoristische gelaagdheid een aanrader voor alle lezers. De enige reservering heeft Pirandello zelf in zijn concept gevoegd: je leest ze beter niet alle na elkaar, maar… elke dag een.

E-mailadres Afdrukken