Banner

Bruno Stevens

Ground

Frida Dewitte - 18 februari 2011

Negenendertig jaar oud was hij toen hij definitief de stap zette van de muziekbranche naar de fotografie. In minder dan een decennium groeide hij uit tot een van de belangrijkste Belgische fotografen en inmiddels werden zijn foto’s al gepubliceerd in Stern, Libération, The Sunday Times Magazine, Time, Newsweek en Paris-Match. Ground is zijn eerste grote fotoboek, waarin verslag wordt gedaan van tien jaar ellende in Israël en Palestina.

Met ijzersterke beelden, twee genuanceerde columns en een fotografisch oog dat de ellende aan beide zijden van de muur registreert, zegt Ground veel meer dan gelijk welk non-fictieboek zou kunnen verwoorden. Als u dit jaar één artistieke ontdekking wilt doen, laat het dan Bruno Stevens zijn. Het bijzondere aan Ground situeert zich immers op meerdere niveaus. Ten eerste blijkt het een bijzonder verstandige keuze om de beelden voor zich te laten spreken en niet van tekst te voorzien. Wie Ground een eerste keer ter hand neemt, laat op die manier puur de beelden op zich inwerken. De esthetiek van Stevens’ magnifieke monochrome taal is verpletterend. Hoewel de scènes duidelijk uit het leven gegrepen zijn, krijg je dikwijls het gevoel dat de fotograaf het beeld gecomponeerd heeft, zo uitgebalanceerd zijn de foto’s. Dat is beangstigend, want het verhaal dat Stevens vertelt is affreus. De ene foto is hij recht voor de raap en ongecompliceerd, in een volgende is er alleen de suggestie van geweld of een discrete hint die met trefzekere, maar ijle contouren wordt afgelijnd.

Ground gaat echter stukken dieper dan het gemiddelde fotoboek van een getalenteerd fotograaf. De eerste zin waar je op stoot bij het openen van het boek, is van de hand van de politiek activiste Arundhati Roy. Het citaat is een niet mis te verstane hint richting de lezer: wie kijkt en niets doet, weigert zich expliciet te engageren. Een waarschuwing voor al wie liever politiek pacifist blijft kortom: de andere kant opkijken en de problematiek die Ground behandelt gewoon negeren, is geen optie. Stevens begaat echter niet de fout om een pamflet af te leveren. Dankzij twee razend interessante essays is Ground een intellectueel statement dat pleit voor verzoening en daar bovendien de ingrediënten toe aanreikt.

De superlatieven zijn bijna opgebruikt, en nog is deze lofrede niet aan zijn eind. Uitgeverij Lannoo voegde immers achteraan een kort boekje toe, waarin elke foto aan de hand van een kort zinnetje wordt toegelicht. Daaruit blijkt, bij een tweede lezing waarin de liefhebber foto per foto aan de hand van de context ontleedt, dat Stevens ook Palestijns geweld heeft willen tonen. Eenzijdigheid kan je Ground dus bezwaarlijk verwijten. De integratie van zowel ‘anti-Israëlisch’ als ‘anti-Palestijns’ materiaal heeft een positieve weerslag op Ground in zijn totaliteit. Aan de hand van de korte toelichtingen bij de foto’s, kan je het boek immers lezen en bekijken als een geïllustreerde geschiedenis van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Daarin móét ook wel ruimte zijn voor de fouten die in beide kampen werden gemaakt, hetgeen Stevens zonder schroom blootlegt. Via de esthetiek doet Stevens een inwendig vuur ontbranden dat nog dagen na het bekijken van Ground brandende blijft: tegen zoveel onrecht moeten wij toch iets in kunnen brengen?

Een wereldverbeteraar is met Ground niet geboren, want wie in het prachtige boek bladert, stelt vast dat de aanzet tot vrede eigenlijk uit het Israëlische kamp zou moeten komen. De gemiddelde Belg staat dus vrijwel machteloos, maar toch is Stevens’ magnum opus een belangrijke bewustmaking voor het binnen- en buitenlandse publiek. Ground heeft inmiddels al een welverdiende vermelding in The Independent op zak, maar Stevens zou ook in eigen land minstens de status van een Vanfleteren of een De Keyzer moeten genieten. Fotografisch moet hij immers niet onderdoen voor beide heren, en inhoudelijk heeft hij extra veel te bieden. Zonder overdrijven zou dit boek wel eens een van de strafste revelaties van 2011 kunnen worden, en een stevig prijskaartje is daar niet eens aan verbonden. Om kort te gaan: mild geprijsd en essentieel voer voor mensen met ofwel politieke affiniteit ofwel fotografische passie. Een weergaloze ontdekking.

E-mailadres Afdrukken