Banner

Erwin J.O. Kompanje

De penisverkorter

Jurgen Boel - 29 november 2010

Iedereen kent vast wel de oude grap waarbij een (middeleeuwse) tandarts met behulp van een grote hamer en vervaarlijk ogende tang zijn klanten te lijf gaat. Het oogt grappig en pijnlijk tezelfdertijd, maar het is bovenal minder ver van de waarheid dan we zouden durven dromen. De geneeskunde kent immers een pijnlijke maar ook inventieve geschiedenis.

De oude geneeskundige geschriften en handboeken voor artsen, bij voorkeur deze van voor 1900, blijven de ultieme bron voor eenieder die meer wil weten over als geneeskundig instrument vermomde marteltuigen en de eraan gekoppelde krankzinnige therapieën. Maar aangezien dergelijke werken niet alleen schaars zijn maar bovendien ook menige beurs te boven gaan, dienen er alternatieven gezocht te worden.

Erwin J.O. Kompanjes De penisverkorter is er zo één, een vrolijk werkje dat gretig uit deze werken citeert, zoals zijn ondertitel En andere opmerkelijke verhalen uit de geschiedenis van de geneeskunde duidelijk maakt. Maar Kompanje is er zich ook terdege van bewust dat een loutere oplijsting van ‘vermakelijkheden’ niet lang beklijft en snel dreigt te vervelen. Het loont veel meer om een aantal opmerkelijke casussen eruit te lichten en deze van de nodige omkadering te voorzien en waar mogelijk zelfs met hedendaagse inzichten te duiden.

Van een rariteitenkabinet kan dan ook geen sprake zijn, al spelen verhalen over het walgelijke zeehondenkind of het tweehoofdige kind voldoende in op een verlangen naar sensatie, terwijl de lezer bij hoofdstukjes over de penisverkorter, een maagd met een groeiende borst, impotentie of afwezige vagina een besmuikt grinniken niet onderdrukken kan. Het zijn de krenten in de pap die verder ook bestaat uit minder tot de verbeelding sprekende uitstapjes richting idiotie en het syndroom van Down, lijkenrovers (voor de wetenschap) en oplichters die beweerden van dieren te zijn bevallen.

Het mogen terecht opmerkelijke verhalen genoemd worden. Kompanje serveert hier een bloemlezing die enerzijds de onbeholpenheid en onwetendheid in de verf zet maar tezelfdertijd een hulde is aan de inventiviteit en het doorzettingsvermogen van artsen en gewone mensen. Of kent u iemand die bereid is de eigen geslachtsorganen met een mes te lijf te gaan in de hoop zichzelf van nierstenen te bevrijden? Ook de idee dat hygiënische voorschriften en dus ook schone handen bij een bevalling van primordiaal belang zijn, was niet altijd vanzelfsprekend.

De penisverkorter is het type boek dat speels kennis meedeelt en zijn lessen kruidt door te grossieren in ongelooflijke maar relevante verhalen. Uiteraard is het boek van Kompanje in de eerste plaats bedoeld om amusante weetjes en waargebeurde sterke verhalen te brengen, maar dat er haast achteloos ook enkele geschiedenislessen en wetenschappelijke weetjes meegegeven worden, is meer dan mooi meegenomen.

E-mailadres Afdrukken