Banner

Bert Keizer

Onverklaarbaar bewoond - Het wonderlijke domein van de hersenen

Hildegart Maertens - 05 november 2010

Bert Keizer (1947) is arts en filosoof, alsook columnist bij het Nederlandse dagblad Trouw en medewerker van een niet onbelangrijk medisch tijdschrift. De passie voor het schrijven en voor de wetenschap brengt hij samen in zijn boek Onverklaarbaar bewoond, met het menselijke brein als centrale thema.

Keizer studeerde eerst filosofie in Engeland en daarna geneeskunde in Nederland, waar hij afstudeerde als verpleeghuisarts. Dat is ongeveer het equivalent van onze geriaters, met die nuance dat de opleiding in Nederland korter is. In zijn thuisland vergaarde hij al eerder wat literaire faam met zijn bestseller over leven en sterven in een verpleeghuis, waarbij thema’s als euthanasie een belangrijke rol speelden. Reeds zijn eerste publicaties vermengen het filosofische domein met het geneeskundige, wat in Onverklaarbaar bewoond (een leuke woordspeling trouwens) alweer niet anders is, hoewel het filosofische sterk aan belang heeft ingeboet.

De roman over toegestane zelfdoding werd Keizer echter niet in dank afgenomen en hij kreeg een tijdelijke schorsing van zijn geneeskundige praktijken. De auteur zou namelijk bepaalde zaken uit de interne keuken van zijn werkgever aan het licht hebben gebracht, wat hem door zijn beroepsgeheim expliciet verboden wordt. Tegenwoordig mag Keizer weer als arts werken, maar de microbe van het schrijven heeft hem de laatste jaren zodanig te pakken dat hij zich hier vrijwel voltijds aan heeft gewijd.

Waar die andere schrijver met zijn medische perikelen, namelijk Oliver Sacks (ook een bekende televisiefiguur overigens), de artsen vermenselijkt door hen de psychologische kant van de patiënt te laten ontdekken, gaat Keizer expliciet op zoek naar de meer wetenschappelijke zijde van het medische verhaal. Dat is eigenlijk een minder interessante invalshoek, want waar de casussen bij Sacks enorm werkelijk en gevoelig overkomen, blijft het bij Keizer allemaal nogal droogjes. In iedere casus die Bert Keizer aanhaalt, staat centraal dat een ingreep of aandoening van de hersenen de totale persoon kan veranderen.

Voor Onverklaarbaar bewoond volgde de auteur enkele maanden de afdeling neurochirurgie om te ontdekken hoe de hersenen zich verhouden tot de andere menselijke organen, waarover veel meer geweten is. Keizer keek toe hoe chirurgen vrijwel onbewogen, vaardig en zelfzeker operaties uitvoerden. Aangenamer en interessanter is dat Keizer ook schrijft over de onzekerheid van de artsen: zal de patiënt de operatie overleven en welke gevolgen zal hij of zij voor de rest van zijn leven met zich mee moeten dragen?

De visie van Keizer, als verpleeghuisarts, zit sterk aan de oppervlakte. Net als Sacks benadert hij de patiënt (een beetje) holistisch en kijkt hij verder dan alleen het "neurologische geval", maar de Amerikaan gaat daar verder in dan onze nogal eenzijdige Nederlander, die zijn klemtoon heel duidelijk op de wetenschappelijke feiten legt.

En wat wil Bert Keizer nu eigenlijk zeggen? Eigenlijk niet veel nieuws, namelijk dat patiënten na een tumor of een bloeding of een accident uit de verdoving kunnen komen als een andere persoon, met een ander karakter. De filosoof in Keizer vindt dat een prachtig concept: dat mensen hun persoonlijkheid als het ware verliezen door onder het mes te gaan. "Neurochirurgie snijdt niet alleen in de hersenen, maar ook in de ziel", zo zegt Keizer expliciet in het boek. Verder gaat de auteur geen stilistisch interessante, noch filosofisch prikkelende toer op. Daardoor heeft de lezer er na de helft van het boek eigenlijk al genoeg van. Die nieuwe patiënt, met zijn nieuwe verhaal, kan eigenlijk niet meer boeien. Zonde, want Sacks zou met dezelfde ingrediënten waarschijnlijk wel een schitterend boek in elkaar kunnen boksen.

E-mailadres Afdrukken