Banner

Alan Sillitoe

De eenzaamheid van de lange afstandsloper

Jurgen Boel - 09 juli 2000

Toen Allan Sillitoe enkele maanden geleden op tweeëntachtigjarige leeftijd stierf, werd één werk in het bijzonder aangehaald als typerend voor de man: De eenzaamheid van de lange afstandsloper, een novelle die in de nieuwe vertaling nauwelijks zestig pagina’s telt en strikt genomen niet meer is dan een lang uitgelopen kortverhaal.

Het verhaal is krachtig in zijn beschrijving van de Britse onderklasse en hoe zij zichzelf ziet binnen een door klassen bepaalde maatschappij waar voor hen geen rol weggelegd is. Sillitoe, die zelf uit de arbeidersklasse komt, is maar al te goed vertrouwd met de uitzichtloosheid van een leven in de lagere milieus in het naoorlogse Groot-Brittannië. Wie ontsnappen wil aan een grimmige toekomst, kan niet anders dan zich schikken naar de regels van de hogere klassen en zo de eigen achtergrond verraden.

Dit is ook de keuze waar Colin Smith, de verteller in het boek, mee geconfronteerd wordt. Opgroeiend in een marginaal arbeidersgezin leeft hij voornamelijk van diefstal, terwijl zijn moeder niet naar haar gezin omkijkt en zijn vader langzaam maar zeker wegteert omdat hij alle hulp van dokters weigert. Wanneer Colin na een diefstal naar een jeugdgevangenis gestuurd wordt, ontdekt hij het genot van het hardlopen en de mentale vrijheid die het hem verschaft. De directeur van de instelling merkt het talent van Smith op en stelt hem voor om deel te nemen aan een wedstrijd tussen de verschillende instellingen.

Hoewel Smith instemt, maakt zijn monoloog meteen duidelijk dat hij geenszins van plan is om zomaar te doen wat de directeur van hem verlangt. Voor Smith behoort de directeur immers tot een andere wereld waar andere wetten en normen heersen. Opvallend hierbij is dat Smith de directeur noch de politieman die hem arresteerde haat, in zijn ogen handelen ze namelijk net zo goed volgens de regels die binnen hun wereld gelden. Alleen is en zal het nooit zijn wereld worden.

Deze boodschap is een bittere pil om te slikken. In het bijzonder de Britse middenklasse die het verhaal las, moet geschrokken zijn bij hoe verschillend hun wereld is van die van de lagere klasse en hoe anders beide groepen tegen het leven en tegen elkaar aankijken. De recente reportage in de krant De Standaard over de Britse achterbuurten maakt bovendien pijnlijk duidelijk dat er de voorbije jaren nog steeds weinig veranderd is. Alle mooie beloftes en goedbedoelde maatregelen ten spijt, blijft het water tussen de verschillende maatschappelijke groepen onpeilbaar diep.

Dat Sillitoe deze wereld stilistisch zo tastbaar weet te maken zonder in literaire franjes te vervallen, verleent aan De eenzaamheid van de lange afstandsloper zijn kracht. Ondanks zijn naturalistische thematiek is hier immers sprake van een realisme en zakelijkheid die onverbloemd een feitelijkheid schetst. Er is finaal geen hoop op een beter leven voor Colin Smith, laat staan dat hij zijn oude streken zou afleren. Maar dat is ook niet de boodschap die Sillitoe wil uitdragen. In Smiths ogen en denkwereld kiest hij finaal voor wat hij als een oprecht leven beschouwt en dat is de essentie van het verhaal.

Origineel verscheen het verhaal in een bundel kortverhalen met eenzelfde titel, de Arbeiderspers heeft met deze editie gekozen om enkel het verhaal in kwestie uit te brengen en het te bundelen met een omvattende en uitstekende analyse van Dirk van Weelden. De enige bedenking die gemaakt moet worden, is dat van Weelden in zijn analyse het slot al prijsgeeft en dus veronderstelt dat de lezer het verhaal al kent. Wie De eenzaamheid van de lange afstandsloper wil lezen, doet er dan ook goed aan te starten met het verhaal zelf en pas daarna van Weeldens “Voorwoord” te bekijken.

E-mailadres Afdrukken