Banner

Robert Vuijsje

Alleen maar nette mensen

Ellen Kil - 04 september 2009

Zin in een ironisch en lichtzinnig boek over onze multiculturele samenleving? Lees dan beslist Alleen maar nette mensen van Robert Vuijsje, want de auteur gooit heel wat heilige huisjes omver met dit meeslepend verhaal vol ranzige seks, pinnig sarcasme en bittere ernst.

De roman speelt zich af in Amsterdam met als hoofdpersonage David Samuels, een Nederlander van Joodse afkomst met Marokkaans uiterlijk. Een echte wereldburger, zou je denken, maar waar kan hij zich thuis voelen? In Oud-Zuid in elk geval niet. Daar "is alleen maar nette mensen codetaal. Iedereen weet dat je bedoelt: geen mensen die ze allochtonen noemen en vooral geen Marokkanen." Met gevoel voor humor confronteert Vuijsje de lezer met raciale barrières, communicatiemisverstanden en verschillende levensstijlen. Zowel nette mensen met rijk gevulde boekenkasten als schreeuwerige, aan de televisie gekluisterde Surinamers worden overdreven stereotiep geportretteerd.

Het gezin Samuels profileert zich naar de buitenwereld toe als een familie zonder smet, maar in feite blijft hun zoon David in de puberteit steken. Psychiater Bornstein wordt ingeroepen om de 21-jarige puber op het juiste spoor te zetten. Zal David hieruit wijzer worden of komt hij zijn identiteitscrisis nooit meer te boven? Gaat hij net als zijn vrienden studeren of blijft hij een luilekker leventje leiden?

Studeren stelt David uit, want hij wil eerst op zoek gaan naar de ideale vrouw: een stevig gebouwde, intellectuele negerin met grote borsten. Aan het begin van deze komische maar tragische zoektocht bouwt hij een stormachtige relatie op met een zwarte vrouw die met haar twee gouden tanden bijna zijn oor afbijt. Vindt David het geluk bij deze driftkikker of blijft de blanke Naomi zijn droomvriendin? Dwars door de multiculturele samenleving heen probeert David zichzelf en zijn ware liefde te ontdekken.

Voor dit werk heeft Vuijsje zich grotendeels gebaseerd op eigen levenservaringen. Net als het hoofdpersonage woont deze Jood in Amsterdam. Vaak wordt hij op straat raar bekeken, omdat hij een allochtoon lijkt. Hoe het voelt tot de elite te behoren, maar op basis van uiterlijk gediscrimineerd te worden, omschrijft Vuijsje met directe taal in rake bewoordingen. Dat de auteur als sportjournalist werkt, komt duidelijk naar voor in zijn puntige schrijfstijl.

De seksavontuurtjes van het hoofdpersonage worden levensecht en gedetailleerd omschreven, als ware het een sportwedstrijd. Ook het gebruik van chat- en sms-taal of het afbreken van gedachten middenin een zin maken het verhaal realistisch. Met dit debuut werd Vuijsje een begrip in de literatuurgeschiedenis: zijn werk wordt niet alleen in alle dagbladen geprezen; hij sleepte ook de Gouden Uil en de Libris Literatuur Prijs in de wacht.

Hoewel het verhaal onze multiculturele samenleving en de westerse levensfilosofie in vraag stelt, overschaduwt perverse seks die thema’s. Zwarte vrouwen worden met vleselijk genot geassocieerd en de zoektocht naar een intellectuele negerin lijkt tot mislukking gedoemd. Om de moeilijkheid van deze queeste te benadrukken koos Vuijsje De intellectuele negerin als titel voor dit boek. De titel Alleen maar nette mensen heeft de uitgever vanuit commercieel oogpunt opgelegd. En terecht. De misleidende titel spreekt zelfs preutse, deftige mensen aan: op zoek naar ironisch vertier kopen ze het boek, maar of ze dit seksboek graag zullen lezen, is een andere vraag.

Kunst hoeft niet noodzakelijk mooi te zijn. Een werk moet de lezer prikkelen en daarin is Vuijsje met vlag en wimpel geslaagd. Tal van opgeblazen, racistische clichés choqueren de lezer, maar strekken ook tot nadenken. Ben jij dus op zoek naar een onvergetelijk, entertainend, genadeloos parodiërend verhaal over etnodating en groepsseks, dan is dit meesterwerk beslist iets voor jou en kan je alvast uitkijken naar nieuwe wereldschokkende literatuur van Vuijsjes hand.

E-mailadres Afdrukken