Banner

J.M. Ledgard

Giraffe

Jurgen Boel - 03 oktober 2007

De staat is een moloch. Een grotesk wezen dat het individu tussen zijn tanden vermaalt en zich nergens om bekommert. Blind en doof voor de realiteit sleept het zich verder, zijn denken begravend onder kilo’s papier die niemand leest. Alleen wie zijn pad kruist, stelt zich de vraag "Waarom?" zonder ooit een antwoord te krijgen.

Op 1 mei 1975 wordt in een kleine Tsjecho-Slowaakse dierentuin de toentertijd grootste groep in gevangenschap levende giraffen uit de weg geruimd en opgelost. Bureaucraten en apparatsjiks weten waarom maar ieder ander, inclusief de directeur van de dierentuin, wordt in het ongewisse gelaten en vraagt zich tot op de dag van vandaag af waarom deze zinloze (?) slachting diende te gebeuren. Maar de staat is doof en blind voor vragen en twijfels.

De Schotse journalist (bij The Economist) J.M. Ledgard heeft een fascinatie voor dierentuinen en een Tsjechische vrouw, geen wonder dat het mysterie van de gedode giraffen hem intrigeerde. Maar liever dan er een weinig gelezen artikel over te schrijven, tilt Ledgard het verhaal naar een universeler niveau door er een verhaal over te schrijven waarbij naast verschillende hoofdrolspelers uit het verhaal ook de giraffen bij monde van een vrouwtje aan het woord komen.

En dus start het verhaal met de geboorte van Sněhurka (Sneeuwwitje), een in vrijheid geboren giraffe, door Tsjechische jagers gevangen en verscheept naar de dierentuin. Maar uiteraard is dit niet louter het verhaal van Sněhurka en haar soortgenoten. Dit is ook het verhaal van de wetenschapper Emil, van de slaapwandelende Amina, de girafverzorger met wie Amina een band smeedt, van de jager/boswachter Jĭrí die de vijftig dieren moet afmaken en van ieder ander die een rader vormt in de grotere machine.

Emil, de hemodynamicus, is de eerste die in contact komt met Sněhurka, wanneer hij haar en haar soortgenoten ophaalt in West-Duitsland. Officieel is hij er voor de dieren, in realiteit is hij een spion. Maar dat verhaal is hier niet relevant want Emil is in de eerste plaats gefascineerd door deze dieren, en later zal hij noodgedwongen een belangrijke rol spelen bij hun ondergang. De wees Amina is een eenvoudige arbeidster die gefascineerd raakt door de giraffen en een vriendschap sluit met de verzorger. Het is door die vriendschap dat ook zij een cruciale rol zal spelen bij de laatste uren van de dieren, wanneer ze Jĭrí bijstaat in zijn moeilijke opdracht.

Allen bewaren ze het stilzwijgen rond het waarom van deze daad en allemaal verdwijnen ze na die nacht weer in de anonimiteit van het eigen leven. Als slaapwandelaars trekken ze opnieuw verder, opnames makend van de communistische momentums. Want daar handelt het boek uiteindelijk over: hoe mensen slaapwandelend door het leven trekken en hoe ze slechts nu en dan door een enkele gebeurtenis wakker geschud worden, alvorens ze weer de halfslaap opzoeken.

Giraffe kan worden gelezen als het verhaal van een enkele vreemde gebeurtenis, als de zinloze handeling van een communistisch apparaat of als een parabel over het leven van alledag dat zich evengoed in het communistische Tsjecho-Slowakije van de jaren zeventig, de tijdloze Afrikaanse steppes of het Westen van nu kan afspelen. Giraffe is in de eerste plaats een momentopname, een fragment uit de tijd waarbij verschillende levens elkaar voor korte tijd kruisen, alvorens ze elk weer hun eigen pad vervolgen. Hier is geen catharsis, geen hoe of waarom, alleen een zich eeuwig voortbewegende machine, die nu eens de staat en dan weer doodeenvoudig het leven heet.

E-mailadres Afdrukken