Banner

Hilde Keteleer

Omheind

7.0
Hildegart Maertens - 09 oktober 2014

Er zijn van die vrouwen die alles kunnen. Beroepsmatig vertalen ze uit het Duits en het Frans, ze werken voor een literair tijdschrift en schaven tussendoor nog aan poëzie. En als het even kan voegen ze aan die hele rits bezigheden nog een roman, of twee.

alt

Omheind is de opvolger van Puinvrouw in Berlijn, Keteleers debuut. De ongeveer pensioengerechtigde Vlaamse schreef er een roman mee die werd geselecteerd voor de longlist van de Guiden Uil in 2010. Een opzienbarende realisatie is het halen van die longlist niet meteen, maar wie geen blijk geeft van enig talent, mag een dergelijke onderscheiding wel vergeten. Niet zo voor Keteleer, wiens eerste roman zich met beide benen in de traditie van Europese denkers en schrijvers vastzette. Uitgangspunt voor de reflecties over het al dan niet bestaan van vrije wil, die de pagina’s vullen, is een zich spontaan ontwikkelende seksuele relatie met een vreemde man. Nogal vrouwelijk is de manier waarop Keteleer raakt aan de onbenoembaarheid van het menselijke verlangen: we weten niet wat ons precies in anderen aantrekt, we weten alleen dat we aangetrokken zijn. Met dat gevoel moeten we vervolgens aan de slag, maar vanaf wanneer worden we het slachtoffer van een dergelijk verlangen? Waar ligt overigens de grens van het acceptabele, van de normaliteit, van de passie? Keteleer stelt zich deze vragen en laat ze haar personage zeer emotioneel voor zichzelf uitwerken. Gevolg was een tegelijk spannend en intrigerend boek, al schreef Keteleer nooit zodanig dat de lezer een nieuwe manier van vertellen dacht op het spoor te zijn. Dat hoeft natuurlijk ook niet, maar gevolg was wel dat Keteleers debuut snel weer wegebde. En dat is een commentaar die ook helemaal voor Omheind opgaat.

Alweer pint Keteleer zichzelf en haar lezers vast op een gevoelig thema. Deze keer staat Alzheimer op de agenda, en alle problemen die een dergelijke diagnose voor zowel de patiënte als voor de omgeving met zich meebrengt. Nu wil het toeval echter dat haar kinderen en kleinkinderen op zoek zijn naar hun wortels. Patiënte Lydia had immers een relatie met een man uit het Verre Oosten, waarmee ze de zoon Thomas verwekt zou hebben. Zonder biologische vader kan die echter moeilijk aarden. Zijn zus Petra heeft dan weer het gevoel dat ze altijd maar op de tweede plaats is gekomen in haar opvoeding. Het was al Thomas dat de klok sloeg en zij heeft daar complexen aan over gehouden. Ondertussen zijn de kleinkinderen, Simon en Tommy, bezorgd om wat er met hun oma op til is. Ze mailen elkaar met hun dagdagelijkse bezorgdheden, waarin de lezer min of meer mag delen. Kortom concentreert Keteleer zich niet op een bepaald individu, maar heeft ze echt een roman van familiale omvang willen schrijven. De tragedie is van meet af aan gelaagd en het staat op voorhand al vast dat de sleutel tot de problemen een genuanceerde kijk zal vergen. Een dergelijke kijk ontwikkelt Keteleer over de bladzijden heen. Ze schrijft vanuit verschillende standpunten en laat wat dat betreft ook wat diverse stijlen toe. Tot een echt vertoon van literair kunnen groeit het boek niet uit, want Keteleer heeft niet de ambitie om onderweg lezers te verliezen. Haar Omheind blijft een roman voor het grote publiek. Grote thema’s behandelt ze met mededogen en een fijn oog voor hoe de kleine man er zich toe verhoudt. “Scherp geobserveerd” lijkt dan ook een passend motto om dit boek onder te catalogeren. Toch is dat geen onverdeeld positief commentaar, want de werkelijkheid waarin wij leven (en waarin Keteleers boek zich afspeelt) is er nu eenmaal een die zich min of meer laat voorspellen. Uit bescheiden levens stijgen bovendien niet meteen overstijgende gedachten op. Zodoende is Omheind vooral een boek dat prikkelt terwijl de lezer het in de handen houdt, maar nadien niet echt aan de ribben blijft kleven. Zou Keteleer nog een keer de longlist halen, dan blijft de shortlist ook nu waarschijnlijk buiten bereik.

E-mailadres Afdrukken