Banner

David Vann

Aarde

7.5
Hildegart Maertens  - 11 oktober 2012
alt

Van de Canadese schrijver David Vann verschenen al twee fantastische romans: Legende van een zelfmoord, een soort autobiografisch relaas over de zelfmoord van zijn vader, en Caribou Island, een schitterende ontleding van een ontspoorde relatie. Aarde is opnieuw even confronterend als ander werk dat Vann reeds schiep, maar deze keer trakteert de auteur zijn lezers op een horrorroman: alweer een ander aspect van zijn schijnbaar onbeperkte talent.

Uitgeverijen die titels van anderstalige romans veranderen, daar valt over het algemeen weinig voor te zeggen. In geval van Dirt mag men echter blij zijn dat de Nederlandse titel Aarde is: een woord dat het boek veel meer recht doet. Niet alleen zou een vertaling van “dirt” wat knullig hebben geklonken in het Nederlands, ook is het gegeven “aarde” een belangrijk leidmotief in dit boek en misschien veel meer de essentie dan het wat misleidende “dirt”. Het materiaal van de aarde als grondstof, als bescherming, als vuil, als verdediging, als stof waarin het mensenleven eindigt: veel van wat een mens is of doet, valt te herleiden tot een van de vier basiselementen (aldus de Grieken). Aarde is echter geen opsomming van wat er allemaal uit stof is opgebouwd, om dan uiteindelijk te komen tot het cliché van “tot stof zult gij wederkeren”. Vann is absoluut niet de slaaf van zijn centrale motief: hij heeft alleen een erg meeslepende roman geschreven waarbij het spel met het aardse hem extra ruimte geeft om te experimenteren met de mogelijkheden van de roman vandaag.

Zoals gezegd, wordt de kern van het boek echter gevormd door een vrij traditioneel verhaal, over Galen, een jongeman van tweeëntwintig jaar oud. Galen ervaart een soort crisismoment dat hij probeert te bezweren door zijn toevlucht te zoeken in meditatie. Daarbij weigert hij ook voedsel, loopt hij door vuur, kortom stelt hij zijn lichaam tot het uiterste op de proef. Dit alles in een huiselijke context, want Galen leeft samen met zijn moeder. Het ontbreken van de vaderfiguur en het dementeren van de grootmoeder zorgt overigens voor een situatie waarin een jongen alleen als zijnde gestoord kan opgroeien. Het hele verleden dat deze drie generaties meezeulen, maakt het onmogelijk om geen extreme positie in de samenleving in te nemen. Uiteraard heeft een mens zelfs in de meest benepen situaties nood aan het vervullen van de begeerte, wat Galen volbrengt in de gedaante van zijn nicht. Zijn moeder beschuldigt hem daarop van verkrachting en hun relatie komt stevig onder druk te staan. Een neerwaartse spiraal lijkt niet meer te stuiten en Vann drenkt zijn pen in het bloed tijdens een regelrechte orgie van losbandig geweld. Zoals altijd bij Vann zijn er echter menselijke aanleidingen voor een grote tragedie, dus men kan zich in feite afvragen of dit boek in feite erg verschilt van Vanns vorige? Zoals alle grote schrijvers lijkt Vann telkens weer vanuit dezelfde authentieke bron te vertrekken bij het schrijven: conflicten zijn bij hem altijd de motor voor zijn verhalen. Wat daaruit voortvloeit, is tragedie -- hoe die er precies uitziet, varieert van roman tot roman. Een schrijver die zichzelf dus grondig vernieuwt, en tegelijk ook niet, want de kern is altijd dezelfde.

Voor liefhebbers van Vann is Aarde goed nieuws, maar wie nog niets van die man las, zal misschien schrikken van hoe het er in Aarde aan toegaat. De meer verfijnde verteller die Vann ook kan zijn, komt beter naar voor uit zijn nog altijd onovertroffen Legende van een zelfmoord. Deze schrijver moet u hoe dan ook ontdekken, maar beginnen bij Aarde is misschien niet de beste keuze?

E-mailadres Afdrukken