Banner

Mark Z. Danielewski

Het Vijftig Jaars Zwaard

Jurgen Boel - 26 december 2005

Wraak: een gerecht dat het best koud opgediend wordt. Zelfs de anders zo vurige Spanjaarden wisten het al: niets smaakt zoeter dan het uitgestelde, wanneer niemand het nog verwacht. Een uitgestelde wraakqueeste die toeslaat wanneer het geluk van het slachtoffer op haar hoogtepunt is, is niets anders dan het ultieme genot, zelfs al wordt er een zware prijs voor betaald.

Een vijftal jaar geleden verstomde schrijver Mark Z. Danielewski de literaire wereld met zijn debuut House of leaves (Nederlandse vertaling Het kaartenhuis), waar hij naar eigen zeggen tien jaar aan werkte. De roman, opgevat als een labyrint, bouwde een web van werelden en interpretaties rond een video "The Navidson Record" waarin getoond werd hoe binnen in een huis een kamer ontstond en eindeloos groeide zonder dat het huis of de omgeving in ruimte toenam. Meer nog dan om dat mysterie leek het boek te draaien rond de lotgevallen van lowlife tatoeëerder Johnny Truant, die het verhaal en alles errond bracht.

Het boek, volgestouwd met citaten, filosofische en wetenschappelijke bespiegelingen, vermeende en echte getuigenissen, poëzie en dagboeknotities, sleurde de lezer mee op een helse trip die ook in de bladspiegel en opmaak gereflecteerd werd, want net zoals Van Ostaijen een goede tachtig jaar voor hem, speelde ook Danielewski met de structuren en typografie om zijn boodschap zuiverder dan wel raadselachtiger over te brengen.

Het blijft uiteraard de vraag hoe ooit zo een meesterwerk annex monster bij te benen dan wel te overklassen. In afwachting van een nieuwe roman kiest Danielewski voor een novelle waarin hij zich opnieuw aan een verassende typografie en spreekkader waagt. Deze keer wordt het verhaal door vijf stemmen verteld, waarbij alleen gekleurde aanhalingstekens als herkenningstekens dienen voor een geijlde koortsdroom.

Als in een nare droom snelt dit verhaal voorbij, waarbij het noodlot dat zich op een oktoberavond aandiende in Oost-Texas de vorm aannam van een verhalenverteller, belust op wraak. De naaister Chintana verschijnt op het halloweenfeestje waar ook haar rivale Belinda Snaai aanwezig is, dezelfde Belinda die haar ooit haar man Pravat ontnam om hem daarna te dumpen voor een andere arme stumper. Twee levens verwoest, maar zonder spijt.

Vijf weeskinderen, de stemmen, zijn ook op het feest en Chintana volgt hen naar de kamer waar een verhalenverteller op hen wacht. Maar deze verteller heeft slechts één verhaal: het zijne. Belust op wraak en dorstend naar moord zocht hij hemel en aarde af naar dat ene wapen dat hem voldoening zou schenken en zijn honger naar wraak zou stillen. Na wat een eeuwigheid leek, vond hij zijn antwoord bij een armloze zwaardensmid. De smid leek wel uit een sprookje te komen en had zwaarden rond zich die elk gezond verstand leken te tarten, maar de verteller vindt wat hij zoekt: het vijftig jaars zwaard. Hij betaalt zijn afschuwelijke prijs…

Het zou zonde zijn nog meer te onthullen over deze koortsdroom die een andere Danielewski toont. Beknopt raast het verhaal deze keer voorbij opdat men het een tweede en een derde keer zou lezen, op zoek naar wat verborgen ligt. Opnieuw weet hij immers meer vragen te stellen dan hij er beantwoordt, en opnieuw blijven we verweesd achter. Met Vijftig Jaars Zwaard bevestigt Danielewski dat hij een rasverteller is voor wie verhaal, sfeer en typografie hand in hand gaan.

E-mailadres Afdrukken