Banner

Landschip en Loes Modderman

Dubbelklik

Andy Van Pachtenbeke - 22 november 2004

Wie bij het woord autisme nog altijd Dustin Hoffman in Rainman voor zich ziet, moet dringend meegaan met zijn tijd. Niet alle autisten zijn rare mannetjes die moeilijke rekensommen uit het hoofd maken. Dubbelklik, autisme bevraagd en beschreven biedt hiervoor het uiterst genietbare bewijs.

Dubbelklik is niet zomaar een zoveelste boek over autisme. Het bevat de correspondentie tussen de Vlaamse autist Tim, met Landschip als pseudoniem, en de ‘normale’ Nederlandse vrouw Loes Modderman. Aan de hand van hun mails krijgt de lezer unieke insiderinformatie over het leven met autisme. In plaats van de gebruikelijke opsomming van symptomen en kenmerken, vernemen we uit de eerste hand hoe de ziekte elk aspect van het dagelijkse bestaan binnendringt en domineert.

Onze hele maatschappij is afgestemd op gezonde, goed functionerende mensen. Aanpassingsvermogen is een hoog gewaardeerd goed in deze ratrace, flexibiliteit het codewoord bij elke sollicitatie. Bij elke gewijzigde situatie moeten we sneller dan het licht van richting kunnen veranderen en zonder omkijken verder snellen naar wat vaagweg lijkt op een eindmeet. Voor iemand als Tim is dit zonder meer een hel. Elke verandering in vastgelegde patronen kan een persoonlijk drama betekenen. Of, zoals hij het zelf zegt: “Mensen zonder autisme zien soms door het bos de bomen niet meer. Iemand met autisme ziet vaak door een fascinerend onregelmatigheidje in het minuscule scheurtje in een nerfje van het blaadje aan de boom het bos niet meer.” Tims appartement is kaal en de weinige voorwerpen hebben er een vaste plaats. Plaatsen en voorwerpen hebben voor hem vaste betekenissen die deel uitmaken van een strikte ordening. Zonder die ordening verliest Tim de mogelijkheid om enigszins normaal te functioneren.

Nochtans merk je het nauwelijks aan de wijze waarop Tim schrijft. Op een rationele, logische manier beschrijft hij hoe hij de wereld om zich heen ervaart. Ondanks het feit dat hij het heel moeilijk heeft om bij anderen niet elk woord letterlijk op te vatten, jongleert hijzelf met beeldspraak en woordbetekenissen. Ondanks zijn afkeer voor drukte, is zijn taal rijk en levendig en soms ronduit humoristisch. Net dat blijkt vaak een probleem te zijn voor Tim: door zijn grote taalvaardigheid schat men zijn capaciteiten vaak hoger in dan ze werkelijk zijn. Voor de lezer is het alleen een zegen. Hoewel Tim kampt met een kortsluiting in zijn hoofd, slaagt hij erin via het middel van de taal aan een doorgedreven zelfanalyse te doen. Zaken die hij in het echte leven niet kan bevatten, kan hij wel perfect neerschrijven.

De Nederlandse Loes Modderman is daarbij de perfecte antagoniste. Vanuit haar oprechte interesse biedt ze een rijke voedingsbodem aan Tims verhaal. Via een veelheid aan vragen probeert ze Tims perceptie van het leven te begrijpen. Daarbij gaat ze zelf al anticipatief en empathisch op zoek naar antwoorden. In dat proces ontwikkelt ze vaak theorieën die getuigen van een praktisch filosofisch inzicht in het menselijk bestaan. Theorieën waaruit blijkt dat autisme niet abnormaal is, maar soms net heel logisch en zelfs aansluitend bij de oergedragspatronen van de mens.

Dubbelklik biedt een heel bevattelijke kijk op autisme dankzij de eigenheid van de twee auteurs: Loes, die met haar nieuwsgierigheid en filosofische inslag de perfecte trigger aanbiedt voor Tims verhaal; en Tim, de ervaringsdeskundige tegen wil en dank. En toch gaat dit boek niet enkel over autisme. In de eerste plaats blijft het een ontmoeting tussen twee mensen. Hoe meer ze van elkaar en zichzelf ontdekken door middel van hun e-mails, hoe meer ze elkaar gaan appreciëren. Misschien is net dat, het tijd nemen om de ander te leren kennen, het meest wonderlijke aan dit boek. Of misschien worden wij met de jaren gewoon sentimenteel. Hoe dan ook, Dubbelklik blijft een schitterend boek.

E-mailadres Afdrukken