Banner

Live vanop Docville

Extreme Love en Surviving Progress

Kevin De Ridder - 24 april 2012




Extreme Love: Dementia ****

De Brit Louis Theroux is zonder enige twijfel de koning van de gegronde tv-documentaire. Met zijn gekende fly on the wall aanpak infiltreerde hij de afgelopen jaren in allerhande subculturen, waar hij de meest gekke en verontrustende figuren voor de camera haalde. Een uitgelezen gast voor Docville dus, waar hij een nieuwe BBC-reeks komt voorstellen.

In de serie getiteld 'Extreme Love' belicht hij onderwerpen die, zoals de titel reeds doet vermoeden, extreme liefde vereisen. In 'Extreme Love: Dementia' schijnt hij zijn licht op de verschrikkelijke ouderdomsziekte dementie. Hij zakt daarvoor af naar Phoenix, de hoofdstad van de Amerikaanse staat Arizona, waar verschillende behandelingstehuizen zijn opgericht omwille van de sterk verouderde bevolking. Zo maken we kennis met verschillende bewoners wiens geheugen tot het verleden behoort. Dat levert hartverscheurende momenten op. Een vrouw moet aanschouwen hoe haar dementerende man het tehuis waarin hij verblijft als zijn tandartspraktijk beschouwt en op etentjes zijn nieuwe vriendin meeneemt, terwijl een andere man zijn dementerende vrouw thuis probeert op te vangen, ook al vergeet ze om de haverklap wie hij is. Allemaal wachten ze op die zeldzame heldere momenten die de inspanningen belonen.

Theroux maakt zo een duidelijke sprong van zijn weird weekends naar thema's met een sociale insteek. Alsof de ouderdom hem zachter heeft gemaakt. Het is die menselijke warmte die van 'Extreme Love: Dementia' een nieuw pronkstuk maakt. Theroux weet iets wezenlijks te vertellen over menselijke relaties en deze schrijnende condition humaine.

Surviving Progress ** 1/2

"Daddy, what's a recession?" "Oh, it's a crisis that happens every 5 years, honey." Met die gelaten anekdote springt een van de topfiguren uit het bankwezen tot zijn eigen verdediging in de rechtszaal. De crisis van het kapitalistisch systeem kan niet beter worden geïllustreerd. Het is een financieel marktapparaat dat vooruitgang voorop plaatst, maar blijkbaar heel wat vergeet mee in rekening te nemen.

'Surviving Progress' probeert vat te krijgen op wat er wereldwijd aan de hand is en hoe we het begrip van vooruitgang beter kunnen invullen. Toonaangevende auteurs, economen en activisten als Jane Goodall en Stephen Hawking nemen het woord, geflankeerd door caleidoscopische beelden van de moderne wereld. Dat levert soms knappe beeldcollages op, net als interessante commentaren en vraagstukken. Alleen zoomen Harold Crooks en Mathieu Roy zo wild in en uit, tussen het kleine en het grote verhaal, dat ze de kijker te weinig houvast bieden in hun betoog. Dat proberen ze op te lossen door sporadisch tussentitels toe te voegen om hun associaties te verduidelijken, maar dat helpt slechts tijdelijk. Hun constructie en probleemstelling is simpelweg te ongrijpbaar, hoewel gebaseerd op de heldere bestseller 'A Short History of Progress' van Ronald Wright.

'Surviving Progress' stelt in vraag waar we voor staan als maatschappij en hoe we onszelf kunnen redden van de ondergang. Een overtuigend pleidooi in een helaas onevenwichtige documentaire.

Project Nim ****

"It were the seventies!", lacht een van de geïnterviewden, nadat haar moeder vertelt dat ze een chimpansee borstvoeding gaf. Alhoewel de wetenschappelijke relevantie van dat gebeuren in twijfel kan worden getrokken, valt die van het experiment zelf niet te ontkennen. Met 'Project Nim' wou universiteitsprofessor Herbert Terrance immers een chimpansee op jonge leeftijd in een gezin plaatsen om hem gebarentaal te leren en zo de baanbrekende mogelijkheid te verkennen van communicatie tussen mens en dier. Het begin van een mislukt experiment en een hallucinant verhaal.

Zo zien we hoe de jonge chimpansee opgroeit bij een hippiegezin, waar hij probleemloos zijn eerste gebaren leert, en nadien verhuist naar een eigen mansion, waar verschillende leerkrachten zich 24 uur op 24 uur over hem ontfermen om zijn woordenschat uit te breiden en hem te potty trainen. Naarmate Nim echter groter en onhandelbaarder wordt - als volwassen aap heeft hij immers 4 tot 5 keer meer kracht dan een mens -, begint de professor zijn project in vraag te trekken, om het uiteindelijk op te doeken en Nim te dumpen in een zogenaamd opvangcentrum voor chimpansees, dat later in dienst zal staan van medische proeven.

Regisseur James Marsh ('Man on Wire') puurt uit het verhaal een schokkende en ontwapenende documentaire die een lans breekt voor dierenrechten. Met weinig middelen - zo beschikt hij enkel over archiefmateriaal en getuigenissen - maakt hij een uitgebalanceerd tijdsdocument, waarin het persoonlijke walst met het politieke. 'Project Nim' passeert als een emotionele rollercoaster die tegelijkertijd vertroetelt en naar de keel grijpt en ons wijst op onze respectloze ontginningsdrang.

Le Voyage Extraordinaire *** 1/2

Met het leeglopen van de bioscopen wordt er met enige nostalgie teruggekeken naar de gloriedagen van de cinema. In deze postmoderne filmtijden lijken we ver verwijderd van de tijd toen het publiek nog opschrikte van een voorbijrazende trein op het scherm of zich vol verbazing liet meeslepen door een reis naar de maan. Over die laatste 'langspeelklassieker' van cinemapionier George Méliès - vorig jaar ook nog de centrale spil in 'Hugo' van Martin Scorsese - heeft 'Le Voyage Extraordinaire' het.

'Le Voyage Extraordinaire' schetst de opkomst en neergang van Méliès tegen de achtergrond van een beknopte filmgeschiedenis. Zo zien we hoe Méliès veel succes oogst met zijn fantastische trucagefilmpjes vol simpele gags en zo met het medium een nieuwe weg inslaat, weg van de louter registerende news reeels. Méliès staat op als één van de eerste filmmakers en injecteert het medium met een tomeloze (narratieve) verbeelding. Een bewondering die in de docu gedeeld wordt door Michel Gondry ('Eternal Sunshine of the Spotless Mind') en Jean-Pierre Jeunet ('Le fabuleux destin d'Amélie Poulain'), twee hedendaagse cineasten in wiens werk fantasie zichtbaar een belangrijke rol speelt.

'Le Voyage Extraordinaire' bouwt op naar de totstandkoming van Méliès' 14-minutende durende trip naar de maan. En tour de force voor zijn tijd, zowel in duur als in productie, die tot op vandaag geboekstaafd staat als één van de invloedrijkste films van de eerste generatie. Aanleiding voor deze documentaire is een gerestaureerde kleurenversie van 'Le Voyage dans la Lune', die op het einde van de documentaire ook te zien is, opgefrist met een nieuwe soundtrack van Air. En het is vooral daarin dat de waarde van deze documentaire schuilt. Niet zozeer in zijn eigen kunsten, maar wel in zijn oprecht eerbetoon aan de magie van film. Na meer dan 100 jaar heeft 'Le Voyage dans la Lune' immers nog niets aan verwondering verloren.



Not in my backyard **

Hoe geef je pedofielen die hun straf hebben uitgezeten opnieuw een plek in de maatschappij? Uit pure wanhoop troepen in Miami een heleboel veroordeelde kindermisbruikers samen onder een brug. Dat is immers de enige plaats waar ze zich nog veilig voelen. In 'Not in my Backyard' volgen we twee seksueel delinquenten die na een ontruimingsbevel van de overheid hun leven weer op de sporen proberen te krijgen.

In tegenstelling tot wat je verwacht - een ongemakkelijke kijkervaring - rijdt 'Not in my Backyard' zich vast als louter observerende cinema. Regisseur Matthias Bittner zoomt namelijk in op het dagdagelijkse leven van de mannen en probeert zo op een naturalistische manier inzicht te geven in hun levensverhaal. Dat leidt helaas niet tot zo'n interessant materiaal, waardoor hij overblijft met een verzameling nietszeggende momentopnames, dat bovendien te rommelig gefilmd is om ook maar enigszins contemplatief te werken. Bittner maakt dan ook snel de keuze om hen in een interviewsetting te plaatsen om zo de zaak die leidde tot hun veroordeling samen met hen te ontrafelen. Dat werkt, maar voelt in zijn opzet aan als gemakkelijk natrappen.

Een documentaire heeft niet per sé conflict nodig, maar wel een vraag die je als maker wil onderzoeken. Bittner kan ze maar niet vinden, waardoor zijn film simpelweg niet verder raakt dan zijn voyeuristische premisse. Of anders gezegd, Bittner laat een vlieger op, maar laat hem doelloos zweven.

Love Addict *** 1/2

Ontdekking van de week: verliefd zijn kan niet alleen veel zeer doen, je kan het ook zo hard zitten hebben dat je verdriet en verlangen in aanmerking komen als aandoening. 'Love Addict' heeft het over liefdesverdriet in de hoogste graad, namelijk over verliefd zijn op het idee zelf. Zo leren we in 'Love Addict' Christian kennen, een veertigjarige gitarist die zijn lange-afstandsrelatie omschrijft als zijn meest gezonde relatie tot nu toe - "In het verleden was ik zo verschrikkelijk afhankelijk!" - en Tracy, die net een high school drop-out, inclusief zetelhangen en bad boy attitude, in huis heeft gehaald, maar het een relatie noemt. "Ik heb de neiging te denk dat ik van mensen hou."

Sex & the City voor gevorderden in een betere aflevering van Jambers. Zo valt de documentaire van de Zweedse Pernille Rose Grønkjær het best te omschrijven. De ex-Docville laureate zoekt haar personages op bij hen thuis en laat hen languit vertellen over de liefdesdemoon die hen kwelt. Zo hengelt ze ook voorzichtig naar een verklaring. Als een volleerde psycho-analyste blikt ze terug op de jeugd van haar interviewees en de relaties die ze hadden met hun moeder en vader.

Zo raakt ze bijwijlen in de buurt van het ontluisterende 'Capturing the Friedmans'. Met evenveel empathie schetst ze immers haar personages, zonder hen ook maar enigszins te belichten als freaks. Het is deze hoge herkenbaarheid - wie is er immers niet vertrouwd met de obsessie die verliefdheid kan teweeg brengen? - en de speelse humor die haar documentaire zo intrigerend maakt. Zo worstelen haar personages met dezelfde vragen als elk van ons. Alleen zijn sommigen blijkbaar beter in het bewaken van hun grenzen dan anderen.

E-mailadres Afdrukken
 
Live vanop Docville

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST