Banner

Harry Potter en de werkelijkheid (2/2)

Dennis Van Dessel - 13 juli 2011




Vorige

Harry Potter and the Difficulty of Gayness and Education

Ook het onderwijssysteem kreeg er behoorlijk van langs in de boeken. In 'Harry Potter and the Order of the Phoenix' wordt het personage Dolores Umbridge geïntroduceerd, een spionne van de regering die Dumbledore uit Hogwarts weg manoeuvreert en uiteindelijk de school onderwerpt aan een eindeloze lijst regels. Dit was een rechtstreekse verwijzing naar de toenemende bemoeienissen van de overheid in het Britse onderwijs. Ook in Engeland werden leerkrachten steeds strenger onder toezicht geplaatst - ze werden verondersteld hun leerlingen klaar te stomen voor standaardtests, zodat ze na een tijdje alleen nog specifiek lesgaven over de inhoud van die examens, en hun eigen testen steeds makkelijker gingen maken om de cijferquota te halen die de regering had opgelegd. Bij het verschijnen van 'The Order of the Phoenix' werd het boek dan ook juichend onthaald door gefrustreerde leerkrachten.

Het personage Dolores Umbridge zelf is overigens duidelijk gebaseerd op Ann Widdecombe, een rabiaat conservatieve politica, die zich vanaf de jaren tachtig tot haar pensioen in 2010 verzette tegen abortus, homorechten en de liberalisering van de kerk. Ze bekeerde zich van het anglicisme naar Rooms-Katholicisme toen de Church of England vrouwen toeliet om missen te leiden. Maar hoe genadeloos ze ook te keer ging in de politieke arena, 's avonds ging ze naar een huis waar, net zoals bij Dolores Umbridge, kitscherige sierborden met katten aan de muur hingen (zoals te zien is in een documentaire van Louis Theroux over Widdecombe). Katten over wie ze zelfs gedichtjes schreef, zoals:

Goodness gracious what is that
It's Mr. Pugwash my black cat
Good gracious are there others?
Yes indeed my cat Carruthers!

Het is een bizarre combinatie van een schijnbaar kil hart en een onophoudelijk streven naar gezelligheid in zijn meest bekrompen vorm, die rechtstreeks terug te traceren valt naar Dolores Umbridge.

Maar niets van dat alles woog zo zwaar door als de onthulling dat Albus Dumbledore, directeur van Hogwarts en de meest gerespecteerde tovenaar van zijn tijd, homoseksueel was. In 2007 liet Rowling zich dat ontvallen, met als gevolg een stortvloed aan zowel positieve als negatieve pers. De meer liberale kant van de samenleving prees Rowling, omdat ze een dergelijke uitspraak had durven doen op een moment dat heel wat homoseksuele leerkrachten nog altijd werden geweerd uit het onderwijs. Anderen noemden het "homo-propaganda", die er op uit was om kinderen "te indoctrineren" met homoseksualiteit.

De mate waarin al die onderwerpen besproken werden, is een indicatie van de invloed die Harry Potter heeft uitgeoefend op de cultuur. Ook mensen die zich niet verkleden als één van de personages wanneer ze naar de films gaan kijken, ook mensen die niet te bekennen zijn op fanconventies of gelijkaardige activiteiten, ook mensen die dus géén nerd zijn, kennen de verhalen en weten wat er gebeurt wanneer één van de personages "accio" of "expecto patronum" roept. De films volgden opmerkelijk trouw in de voetstappen van de romans - de eerste paar verhalen werden haast woord voor woord opgevolgd, tot 'Harry Potter and the Goblet of Fire' plotseling meer dan 700 pagina's dik bleek te zijn en dat niet meer mogelijk was. Daarna werden de films eerder spectaculaire samenvattingen van de boeken - een euvel dat zowaar écht verholpen werd door het laatste boek, 'The Deathly Hallows', in twee delen uit te brengen.

Harry Potter and the Silver Screen

De voornaamste functie van de films was aanvankelijk dat ze extra lezers naar de boeken lokten, en daarna, eens die allemaal geschreven waren, dat ze de hype rond het verhaal in leven hielden. (Ironisch genoeg zorgden ze er ook voor dat er een miljardenbusiness ontstond rond Harry Potter videogames en dvd's, allemaal dingen waar Dudley Dursley gek op zou zijn, maar die nooit een plaats zouden verdienen in de geïdealiseerde tovenaarswereld van Harry zelf.) Het eerste decennium van de jaren 2000 werd bij uitstek het decennium van Harry Potter. De populariteit van 'Lord of the Rings' benaderde en oversteeg zelfs die van de reeks, maar in 2003 was het afgelopen met die trilogie, waarna Rowlings creatie nog vrolijk acht jaar verder ging. Andere franchises worden met de regelmaat van een klok opgestart, maar zelfs de 'Twilight'-hype is weinig meer dan een zeepbel vergeleken met die rond Harry en zijn vrienden, voornamelijk omdat iedereen wel naar de 'Twilight'-films gaat kijken, maar niemand ze echt goed lijkt te vinden.

De kwaliteit van de films kende zo z'n ups en downs - hetzelfde kan overigens gezegd worden voor de boeken - maar handhaafden sowieso een soort van basisniveau: zelfs op hun zwakste momenten, bleven de films in functie staan van een overkoepelend verhaal dat altijd meeslepend bleef. Alfonso Cuaron is de enige regisseur die een artistieke flair probeerde mee te geven aan zijn aflevering, 'The Prisoner of Azkaban', met een visuele stijl die merkwaardig afweek van die van zijn voorgangers. Voor het overige waren de regisseurs voornamelijk craftsmen, vakmannen die wisten hoe ze een verhaal moesten vertellen en een grote film op logistiek vlak in elkaar moesten steken (op zich trouwens een prestatie die ik niet zou onderschatten). Niemand zal de 'Harry Potter'-films verwarren met grootse cinema, net zoals het verkeerd zou zijn om de boeken voor grote literatuur te nemen, maar ze hebben wel degelijk hun kwaliteiten en door hun populariteit zijn ze per definitie een cultureel fenomeen geworden. Een pop-cultureel fenomeen, misschien, maar toch. Alles wat door zoveel mensen gelezen en gezien wordt, heeft invloed, is belangrijk. Met het definitieve einde van 'Harry Potter' blijft het aan de grote filmstudio's om de volgende megahype te vinden - 'Twilight' komt het dichtst in de buurt, maar heeft nog maar twee films te gaan vooraleer ook dat afgelopen is. En ik maak me sterk dat die reeks snel uit het collectief geheugen gewist zal zijn.

Nog één keer een portie liberale homo-propaganda consumeren, en dan is het aan de andere spelers om zich te bewijzen. We zullen 'm missen, die Potter.

E-mailadres Afdrukken