Banner

Richard Attenborough voor beginners

Dennis Van Dessel - 03 oktober 2004



Chaplin - Cry Freedom - Elizabeth - Gandhi - Shadowlands

Eigenlikk heet hij Lord Richard Attenborough sinds hij in 1976 tot ridder werd geslagen, maar de vrienden mogen ook wel Dickie zeggen. Acteur in meer dan 70 films, de regisseur van 11, voorzitter van de British Academy of Film and Television Arts (de BAFTA's, de Britse tegenhanger van de Oscars), voorzitter van de Royal Academy of Dramatic Art, getrouwd met dezelfde vrouw sinds 1945 en vader van drie kinderen. Ziedaar een leven waarmee iets gepresteerd is. Attenborough is een monument geworden in de Britse filmwereld: naarmate hij ouder wordt en steeds meer op de kerstman gaat lijken, is hij zowat de patriarch geworden van wat dan wel eens "de industrie" wordt genoemd. Een humaan man, die goed fatsoen uitstraalt en de thema's van z'n films lijkt te kiezen met z'n hart. Biopics over historische figuren die hij bewondert ('Gandhi', 'Chaplin'), of groots opgezette verhalen over sociaal onrecht en verdrukte culturen ('Cry Freedom', 'Grey Owl'). Als regisseur krijgt hij vaak de kritiek dat z'n aanpak té klassiek, te braafjes is - en ik moet het daarmee eens zijn - maar niemand kan ontkennen: dit is een geschikte kerel.

Geboren in 1923, werd Attenborough al tijdens zijn late tienerjaren de filmwereld binnengeleid, met rollen in films van David Lean, Peter Ustinov en John Boulting - heel vaak oorlogsfilms, waarin hij aanvankelijk enkel gecast werd als de lafste soldaat van de hele bende, maar daarna ook in meer substantiële rollen. Tijdens de late jaren veertig en vijftig speelde hij vaak in twee, drie films per jaar mee. Attenborough werd een gerespecteerd karakteracteur, een gezicht waar regisseurs op konden rekenen voor oerbritse degelijkheid Zijn acteercarrière liep gestaag door tot aan het einde van de jaren zestig en zelfs een end de jaren zeventig in, waarbij hij in zekere zin een opvallend conservatieve filmografie opbouwde. Terwijl in Frankrijk de nouvelle vague opkwam, terwijl er overal nieuwe ideeën over de cinema opdoken, en terwijl in Engeland mensen als Michael Powell en Lindsey Anderson opwindende nieuwe impulsen gaven aan wat film was en moest zijn, speelde Attenborough mee in 'The Great Escape', 'The Sand Pebbles' en 'Doctor Dolittle', zeer klassieke producties van de oude stempel. Zijn werk als regisseur zou dat kenmerk dan ook zeer duidelijk meedragen: Attenborough was geen iconoclast, hij wilde de filmwereld niet overhoop gooien en de vorm niet veranderen - hij wilde mooie verhalen vertellen waarvan hij vond dat ze belang hadden.

En in het uitkiezen van die verhalen speelde regelmatig zijn sociaalvoelendheid een grote rol. Hij begon met een aantal oorlogsfilms - ongetwijfeld voor een deel omdat hij er in zoveel had meegespeeld - zoals 'Oh! What a Lovely War' en 'Young Winston', maar zijn levensambitie was om een film te maken over Mahatma Gandhi. Die film, die er kwam in 1982, werd Attenborough's statement en is nog steeds de prent waar hij het vaakst mee geassocieerd wordt. Het is dé ultieme Richard Attenborough-film: grootschalig, episch op een manier die soms doet denken aan David Leans 'Lawrence of Arabia', met een zeer humaan thema en altijd een ietwat gereserveerde, typisch Britse manier van filmen: extraverte emoties zijn dun bezaaid, visueel heeft de prent een erg gedisciplineerde structuur (geen zwierende camera's voor Attenborough, nee dank u) en het tempo ligt laag. Attenborough maakt films vanuit het hart, maar hij kan niet ontsnappen aan de traditie waaruit hij is voortgekomen.

Als regisseur is m'n respect voor Attenborough dan ook eerder beperkt - als mens daarentegen, heeft de man duidelijk het hart op de juiste plaats zitten en als acteur weet hij regelmatig rollen uit te kiezen die zijn minzame uiterlijk en steeds warmere stem ten volle benutten (let maar op z'n bijrol in 'Elizabeth'). En ook heeft het feit dat Attenborough nooit aan het front van de filmvernieuwing stond, ervoor gezorgd dat hij elke evolutie in de filmwereld heeft kunnen doorstaan - hij is nooit een tendentieuze regisseur geweest, maar bleef gewoon z'n eigen ding doen. Wat dertig jaar geleden vernieuwend was, is nu eens zo gedateerd - maar Attenborough's films, met hun klassieke stijl, laten zich - zeg er maar van wat je wilt - nog steeds bekijken.

Het Filmfestival van Gent organiseert dit jaar een retrospectieve op het werk van Attenborough, met een vertoning van een groot aantal van z'n films én, wat nog het meest opmerkelijk is, een twee uur durend gesprek met de man zelf (een interview uitgevoerd door Patrick Duynslaegher), op vrijdag 8 oktober in de Vooruit in Gent. Voldoende reden voor ons om u alvast op weg te helpen met besprekingen van een aantal van die films.

Chaplin - Cry Freedom - Elizabeth - Gandhi - Shadowlands

An Evening With Lord Richard Attenborough
Theaterzaal Vooruit, 8 oktober 2004, 20 u
Toegang gratis, maar reserveren verplicht, via nummer 070/225.225 of de website van het filmfestival
E-mailadres Afdrukken
 
Richard Attenborough voor beginners

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST