Banner

The Artist

8.0
Ewoud Ceulemans - 23 oktober 2011
alt

'Wait a minute, you ain't heard nothing yet.' Met die tekstregel, die ondertussen zozeer gemeengoed is geworden dat haast niemand nog weet dat hij oorspronkelijk uit een film kwam (laat staan welke film), voegde variétéartiest en acteur Al Jolson in 1927 een nieuw aspect toe aan het medium film: geluid. 'The Jazz Singer', de film waarin hij de bewuste quote uitsprak, ging de geschiedenisboeken in als de eerste geluidsfilm en de filmwereld zou nooit meer dezelfde zijn. Geluid zou een revolutie teweegbrengen waar het concept '3D' (gelukkig) nog niet van kan dromen. Het betekende immers niet alleen de geboorte van een nieuw en populair genre, de van Broadway overgewaaide musical, het betekende ook en vooral de ondergang van een resem iconische sterren van het stille scherm. Mary Pickford! Douglas Fairbanks! Buster Keaton! Harold Lloyd! Lillian Gish! Gloria Swanson! Allemaal verdwenen ze eerloos uit de bioscopen. Maar de één zijn dood is de ander zijn brood: waar de geluidsfilm het einde van de carrière van enkele iconen van die tijd betekende, vulden al snel nieuwe - en sprekende - gezichten, zoals die van Greta Garbo en Marlene Dietrich, het cinemascherm. Over die tegenstelling handelt 'The Artist', een stille film die ongegeneerd eer betoont aan de meest invloedrijke periode die zevende kunst doormaakte.

Filmster van dienst is in dit geval George Valentin (Jean Dujardin), een acteur die het publiek vermaakt met Douglas Fairbanks-achtige stunts en dito snorretje en tot groot jolijt van zijn producer (John Goodman) steeds volle zalen trekt. Wanneer hij tijdens een première met een jong meisje (Bérénice Bejo) uit het publiek op de foto gaat, is heel filmminnend Amerika in de ban van de nieuwe verschijning. Ze ruikt haar kans en begint in de filmindustrie te werken als figurant en achtergronddanseres. Na een nieuwe en semi-amoureuze ontmoeting met Valentin, tekent hij de tache de beauté op haar gezicht die haar uiteindelijk bekend zal maken: Peppy 'Beauty Spot' Miller is geboren. Terwijl Valentin haast niet meer aan de bak komt nu het publiek sprekende sterren wil horen, begint Miller aan een steile klim naar de top en wordt zij een van de populairste gezichten van de talking pictures. Keerzijde van de medaille is dat de afstand tussen haar en Valentin, die steeds meer wegkwijnt en op de dool raakt, onoverbrugbaar wordt.

alt

'The Artist' is op zich een joekel van een anachronisme. In een tijd waarin 3D, motion capture en special effects haast even belangrijk worden als de acteurs, grijpt regisseur Michel Hazanavicius terug naar een stijl die tachtig jaar geleden haast volledig verdween: 'The Artist' is, op de slotscène en een geweldige droomsequentie na, volledig in stille modus gedraaid. Tel daar nog even bij dat er geen spatje kleur is te bekennen gedurende de hele prent en dat de film is opgenomen in het klassieke 4:3 beeldformaat, en je krijgt een exemplaar dat haaks staat op pakweg 'The Three Musketeers' of 'The Adventures of Tintin'. Maar laat dat alstublieft geen reden zijn om niet naar 'The Artist' te gaan kijken: dit is, ironisch genoeg, immers één van de beste films die vandaag in de grote zalen loopt.

Het is natuurlijk moeilijk om te bepalen in welke mate je voorkennis over de vroegste periode van de cinema moet hebben, temeer daar Hazanavicius wel eens durft spelen met geschiedkundige grapjes - als Valentin in het ziekenhuis belandt, ligt hij niet toevallig op kamer 27 - maar als u het ons vraagt, is hij niet vergeten om zijn film ook voor die kijkers die niet of minder met stille films vertrouwd zijn, aanlokkelijk genoeg te maken. Waarin Hazanavicius bovenal geslaagd is, en wat niet gemakkelijk geweest kan zijn, is om de charme van de stille klassiekers naar vandaag over te brengen. Dat heeft niet alleen te maken met de oude technieken die hij op gepaste en inventieve wijze gebruikt, maar ook met de uitgekiende sets - de art nouveau cinemazalen zien er werkelijk prachtig uit - en de sterke prestaties van de twee hoofdrolspelers.

alt

Want die zijn natuurlijk essentieel om de plot te belichamen, en een geloofwaardig personage neerzetten zonder ook maar één woord te uiten, is makkelijker gezegd dan gedaan. Jean Dujardin (u kent hem misschien als Lucky Luke of de in Frankrijk populaire 'OSS 117'-films, ook van de hand van Hazanavicius) en Bérénice Bejo (mevrouw Hazanavicius) zetten echter allebei een prestatie neer die niet moet onderdoen voor die van hun illustere voorgangers uit de jaren '20. Vooral Dujardin, die voor zijn rol als Valentin al de prijs voor beste acteur in Cannes won, voelt zich bijzonder in zijn sas als de gladde filmster die het succes aan een rotvaart uit zijn handen voelt glippen. De fratsen die hij uithaalt met zijn hondje, hadden bovendien niet misstaan in een film van Keaton of Chaplin, maar werken vandaag de dag nog altijd - om maar even aan te tonen dat sommige humor tijdloos is. Let ook op de cameo van Malcolm McDowell, die zelf in de vergetelheid raakte na zijn hoofdrol in de catastrofale sandalenporno van 'Caligula'.

Toch ook nog even vermelden dat het scenario, eveneens van de hand van Michel Hazanavicius, een knap staaltje is van vroeg melodrama, een genre dat behoorlijk populair was in de jaren '20 en jaren '30, en ook vandaag nog steeds weet te bekoren. Het getuigt van kunde dat de regisseur-scenarist zich strikt aan de typische Hollywoodformule van het genre houdt en toch nog steeds een scenario schrijft dat boven de middelmaat uitsteekt. Voor sommigen zal het einde dan ook misschien iets te typisch en te melig zijn, maar anderzijds past het perfect binnen het kader van de genrehommage, waarin de Fransman zijn film maakt.

Charlie Chaplin was dus niet de enige die na de komst van de geluidsfilm er nog steeds mee weg kwam om stille films te blijven draaien. 'The Artist' is een film die, tachtig jaar later, een eerbetoon is aan een vervlogen tijdperk en tegelijk ook zoveel meer, en nestelt zich nu al in de eindejaarslijstjes. We kunnen dan ook alleen maar hopen dat niet alleen de filmfans en nostalgici zich laten verleiden tot het bekijken van dit bescheiden meesterwerkje.

E-mailadres Afdrukken
 
The Artist
Frankrijk / 2011
Regie: Michel Hazanavicius
Scenario: Michel Hazanavicius
Met: Jean Dujardin; Bérénice Bejo; John Goodman; Penelope Ann Miller; James Cromwell; Malcolm McDowell
Duur: 100 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST