Banner

Die Fremde

6.0
Dennis Van Dessel - 17 maart 2011




Elk jaar opnieuw hebben we het vlaggen: dan zie je op het Filmfestival van Gent zo'n dertig films op tien dagen tijd, en verdomd als je uitgerekend de winnaar niet altijd gemist hebt. In 2010 was het opnieuw raak met 'Die Fremde', een Duits drama over een conflict tussen een Turkse vrouw en haar eigen familie. De film werd op voorhand niet aangekondigd als één van de grote titels, maar bleek zowaar een enorme crowd pleaser, waarrond steeds enthousiastere buzz ontstond. Nu, zo'n vijf maanden later, komt de film in gewone roulatie en hebben we het voordeel om hem te kunnen zien buiten het ietwat artificieel opgepompte sfeertje dat je op een festival nu eenmaal hebt (of behoren films als 'The Market' en 'Ten Canoes' tot uw all time favorites, misschien?). Het verdict, los van de hype: 'Die Fremde' is een degelijk drama over een belangrijk onderwerp. Maar laten we eerlijk zijn: de film is niet vrij van enige meligheid en een strakker tempo had ook geen kwaad gekund.

Duitse actrice Feo Aladag maakt haar regiedebuut met dit multiculturele drama, dat draait rond Umay (Sibel Kekilli), een jonge vrouw van Turkse origine, die opgroeide in Duitsland, maar na haar huwelijk in Istanboel ging wonen. Haar man is niet echt wat je noemt "een verlichte geest". Umay krijgt regelmatig een pak slaag en hun zoontje Cem wordt wel eens in een kelder opgesloten. Op een bepaald moment beslist Umay dan ook dat het stilaan welletjes is geweest en vlucht ze met haar kind terug naar Berlijn. Haar familie is echter niet zo begripvol als ze had gehoopt: door een scheiding brengt ze schande over iedereen, krijgt ze te horen. "De hand die slaat, is ook de hand die troost." Wanneer Umay het definitief vertikt om terug te keren naar haar man, wordt ze dan ook een verschoppeling in haar eigen gezin en gemeenschap.

Dergelijke verhalen liggen natuurlijk per definitie gevoelig. Je wil niet verzanden in neerbuigend cultureel relativisme, waarin je de gekste dingen maar goedpraat omdat "dat nu eenmaal zo gaat bij die mensen". Maar anderzijds heb je wel de verplichting om genuanceerd te blijven en de moslimcultuur niet eenzijdig af te schilderen als een haatdragende godsdienst van eremoorden, vol bloeddorstige fanatici. (Wat dat laatste betreft, krijg ik sporadisch nog wel eens nachtmerries van het melodrama 'Not Without My Daughter' met Sally Field. Heeft iemand dàt ooit gezien?) Het is een balanceeract waar Aladag opzienbarend goed in slaagt. In feite vertelt ze hier een verhaal over feilbare, maar zeer menselijke individuen, die vastzitten in een eeuwenoude manier van denken en leven, waaraan ze niet kunnen ontsnappen. Wanneer de vader van Umay zegt dat haar scheiding schande zal brengen over de hele familie, overdrijft hij niet. Het huwelijk van Umay's zus springt bijna af omdat de vader van de bruidegom opeens zo zijn bedenkingen krijgt. Haar broers worden in een discotheek aangesproken op hun "hoer van een zus". Het is geen nieuwe vaststelling, maar ongetwijfeld een terechte: de sociale controle is in de moslimgemeenschap moordend, en zeker voor de jongere generatie is het niet evident om een spagaat te blijven maken tussen westerse en islamitische waarden.

In de praktijk levert dat een hard drama op, dat tijdens het eerste uur rustig zijn tijd neemt om de situatie tot het kookpunt te brengen, en daarna begint te renderen met de ene dramatische confrontatie na de andere. Het is dan ook in dat tweede uur dat Aladag soms vervaarlijk dicht tegen het platte sentiment komt: ze heeft tijdens de hele eerste helft van 'Die Fremde' zitten werken om haar publiek mee te krijgen, en bij god, ze zàl incasseren op die inspanningen. Er zit naar het einde toe nauwelijks nog een scène in de film waarin Sibel Kekilli geen tranen met tuiten huilt - ze houdt een monoloog op het huwelijk van haar zus waarbij het snot watervalgewijs uit haar neus stroomt, en zelfs dat is nog klein bier vergeleken met momenten waarop ze afgerammeld wordt door haar broers of ruwweg verstoten wordt door haar vader. Dit alles voor de vochtige bambi-ogen van haar kleuter, uiteraard. Aladag lijkt zich zelf ook erg bewust te zijn van het gevaar op meligheid - daarom ook dat ze zo haar best doet tijdens het eerste uur om dat allemaal zorgvuldig op te bouwen - maar ze slaagt er maar gedeeltelijk in om een gevoel van emotionele overdaad te vermijden. Vergelijk het gerust met 'Submarino' van Thomas Vinterberg. Ook die film was goed gemaakt, maar stapelde zoveel miserie bovenop miserie dat het na een tijdje manipulatief ging aanvoelen. 'Die Fremde' heeft van dat zelfde fenomeen last, zij het dan wel in veel mindere mate.

Niet dat dit de film plots een mislukking maakt. 'Die Fremde' is wel degelijk een meeslepende prent, met een aantal ijzersterke scènes en bovenal een glorieuze acteerprestatie van Sibel Kekilli. Er was een tijdje geleden veel te doen rond het feit dat Kekilli ooit nog in enkele pornofilms meespeelde, voordat ze de overstap maakte naar reguliere cinema met Fatih Akins 'Gegen die Wand'. Moraalridders van alle overtuigingen kropen op hun paard, maar probeer maar eens te ontkennen dat de dame een stukje kan acteren. Het feit dat 'Die Fremde' niet definitief over de top gaat met zijn sentiment, is voor een groot deel aan haar prestatie te danken. Kekilli draagt de film moeiteloos en geeft het hele verhaal een sterke fond van geloofwaardige emotie.

'Die Fremde' is een intelligente film, waarin een actueel onderwerp op een bedachtzame manier wordt benaderd. Er wordt uitstekend geacteerd en hoewel de regisseur best een kwartiertje van haar speelduur had mogen pitsen (moeten we Umay per sé eerst dertig seconden over straat zien lopen vooraleer ze bij één van de andere personages aanklopt?) ben je wel mee met het verhaal. Alleen jammer dat Aladag haar aanval op onze traanklieren regelmatig met een héél ver geopend vizier uitvoert.

E-mailadres Afdrukken
 
Die Fremde
Duitsland-Turkije / 2010
Regie: Feo Aladag
Scenario: Feo Aladag
Met: Sibel Kekilli; Nizam Schiller; Tamer Yigit; Florian Lukas
Duur: 114 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST