Banner

Incendies

8.0
Jana Ostyn - 10 februari 2011




Mode d'emploi: diep 'Amnesiac' (Radiohead) op uit je platenkast, forward naar track vier - te weten 'You and whose Army' -, druk play en tover een eenzame palmboom voor je geestesoog. Stel je dan voor hoe tijdens de melancholische aanhef van de song de camera langzaam wegpant van die boom en na enkele tellen zoeken een trosje Libanese jochies vindt. Geen vredig tableau, weliswaar: de knapen worden door militairen kordaat crewcut geschoren en op de klankband perst Thom York er een klagelijke come on uit. Pas dertig seconden onderweg en je krimpt een eerste keer ineen. Perfect in tune met de aanzwellende soundtrack volgt dan een montage van energieke travels die het touchante tafereel langs alle kanten beschijnen. Pas wanneer de drums aanheffen, houdt de camera opnieuw halt: centraal in het kader een van de getrimde ventjes. Gelaten staart hij de lens in en een erg trage zoom zuigt je naar zijn pijnlijk priemende ogen. Anderhalve minuut ver zijn we, en je maag heeft zich definitief in een knoop genesteld. Nope, niet om te lachen, 'Incendies'.

Na die machtige intro snijden we naar Canada, waar notaris Lebel de tweeling Jeanne (Mélissa Désormeaux-Poulin) en Simon (Maxim Gaudette) het testament van hun moeder voorleest. Hij overhandigt hen ook - nice suprise - een koppel brieven: een voor hun vader, die ze dood waanden, en een voor hun broer, van wiens bestaan ze niets afwisten. Vanaf dan ontwikkelen zich twee parallelle verhaallijnen die elkaar in de rest van de film op meesterlijke wijze zullen ondersteunen. Enerzijds is er de zoektocht van vooral Jeanne naar haar vader en broer, een queeste waarvoor ze naar het Midden-Oosten trekt en die haar dingen leert over haar familiegeschiedenis waar zelfs de Pandy's vreemd van zouden opkijken. Anderzijds toont een rist rauwe flashbacks ook de lotgevallen van moeder Nawal (Lubna Azabal): zij werd na een zondige zwangerschap uitgespuwd door haar familie en gedwongen haar kind af te staan. Wanneer tien jaar later een allesverwoestende oorlog losbarst, probeert ze wanhopig haar verloren zoon terug te vinden. Zo ontvouwt zich een dubbele helletocht die moeder en dochter langs precies dezelfde troosteloze decors voert en stapvoets de immense trauma's openbaart die in dat uiteengereten landschap gebetoneerd zitten.

De plot is ontleend aan een toneelstuk - inderdaad, vandaar die opdeling in vijf akten - van de Canadees-Libanese schrijver slash theatermaker Wajdi Mouawad. Hoewel de republiek nergens bij naam genoemd wordt, is de hele historie dan ook duidelijk geënt op de Libanese burgeroorlog. Behalve in het derde kwart, dat al te hard probeert de finesses van dat gelaagde conflict uit te leggen, overstijgt de film evenwel de status van politiek pamflet. Toch zijn het mede die verwijzingen naar de harde realiteit van het Midden-Oosten die 'Incendies' tot een universeel epos maken: ze geven de film met name meer slagkracht en maken de tragiek van de personages des te bijtender. En zo gaan de intense gevoelens van Nawal, Jeanne en Simon al snel ongenadig aan je ribben kleven, vanwaar ze vrij spel hebben om dolk na dolk in je ontvelde hart planten. En hoewel dat nu niet bepaald deugd doet, is dat toch vooral genieten. Want 't is verdomme een straffe film, dat hij je zo snoeihard weet te raken.

Minstens even genietbaar is de vormgeving. Chef de photographie André Turpin slaagt erin voldoende gewicht in de beelden te leggen zonder ooit vervelend te worden: statische shots waar het hoort, verdiepende slow-motion als het kan en snellere passages wanneer het even moet. Meest efficiënt zijn wellicht de langzame zoom ins op dramatisch beladen details, zie bijvoorbeeld die opengesperde kijkers van het gejarheade gastje tijdens de machtige openingssequentie. Doorheen de film slaat diezelfde stijlgreep meermaals toe, meestal vergezeld van een stevige streep Radiohead, en keer op keer wordt je strottenhoofd dan tot pulp geknepen. Gewaagde muziekkeuze, overigens, want in combinatie met zwartgallige taferelen zouden de canto's van York - de man van wie verteld wordt dat hij zijn teksten schrijft door willekeurige zinnen uit tijdschriften te knippen en deze vervolgens at random aan elkaar te plakken - al eens naar goedkoop sentiment kunnen ruiken. De songs worden hier echter nooit on the nose ingezet, waardoor zo'n gratuit videoclipeffect gelukkig uitblijft.

Ook erg te pruimen: het acteerwerk. Vooral de Belgische Lubna Azabal - Marokkaanse vader en Spaanse moeder, maar voor het overige een echte ket - schittert als Nawal. Zoals dat te vaak gaat met Waalse talenten, maakte deze mysterieuze schone tot nu toe vooral furore in Frankrijk ('Loin', 'Les temps qui changent', 'Exils'). Een jaar of twee geleden was er in ons patattenland wel al wat te doen om haar optreden in Ridley Scotts 'Body of Lies', maar er moest een geldprijs van vijfentwintigduizend dollar (beste actrice op het filmfestival Abu Dhabi) voor deze rol aan te pas komen vooraleer de inlandse pers haar echt in de armen sloot. Binnenkort treedt ze overigens ook aan in 'Coriolanus', het regiedebuut van Ralph 'Twee ogen zo blauw' Fiennes, dat in Berlijn in première gaat. Daarnaast doet ook Mélissa Désormeux-Poulin dat lang niet slecht als Jeanne: haar kreet en façade wanneer ze aan het eind van de film alle eindjes aan elkaar knoopt, dat is van het meest beklijvende dat wij ooit op het zilveren scherm hebben mogen aanschouwen.

Terwijl de volledige cast en crew je in bedwang houden, deelt Denis Villeneuve met 'Incendies' een visuele en emotionele uppercut uit waarvan je bakkes enkele dagen op halfzeven staat. Vanaf het eerste belsignaal haalt deze prent je vel open, krabt hij zich een weg richting je merg en been om dan net voor affluiten een voet tegen je borstkas te planten, alle lucht uit je longen te persen en je finaal tegen het canvas te doen gaan. De film timmert je met andere woorden zo hard op je snufferd, dat je er - om het eens in 't schoon Gents te zeggen - drei doage broane ziepe van schijt.

E-mailadres Afdrukken
 
Incendies
Canada - Frankrijk / 2010
Regie: Denis Villeneuve
Scenario: Denis Villeneuve
Met: Mélissa Désormaux-Poulin; Maxim Gaudette; Lubna Azabal; Rémy Girard
Duur: 130 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST