Banner

True Grit

8.0
Dennis Van Dessel - 05 februari 2011




Tijdens de Oscarceremonie van 1970 kwam het Oude Hollywood oog in oog te staan met het Nieuwe Hollywood. Oercowboy en aartsconservatieveling John Wayne was genomineerd voor zijn hoofdrol in de western 'True Grit', tegenover jonge method acteurs als Dustin Hoffman en Jon Voight (allebei voor 'Midnight Cowboy'). Oud Hollywood won, hoewel iedereen het er over eens was dat Wayne's Oscar veeleer een beloning was voor zijn lange carrière en iconische status, dan voor die specifieke vertolking (die al bij al niet zo memorabel was). Wayne was al 61, hij was nog niet zo lang geleden ernstig ziek geweest, hij had nog nooit gewonnen en niemand verwachtte dat hij nog erg lang in het zadel zou blijven zitten, dus vandaar. Achteraf ging 'True Grit' grotendeels verloren in de schaduw van betere Wayne-westerns als 'The Searchers' en zijn allerlaatste, 'The Shootist'. Als je hem nu bekijkt, zie je vooral een erg verouderde film, die van begin tot eind uitschreeuwt: "ik ben gemaakt in de jaren zestig!", en houterige acteerprestaties bevat van Wayne zelf, en vooral van Justin Bieber-lookalike Kim Darby. Enfin: dit is nu eens één gevalletje waarin het idee van een remake misschien nog wel steek zou kunnen houden. De gebroeders Coen maakten er een sfeervolle, eerbiedige genrefilm van.

Hailee Steinfeld maakt een debuut van heb-ik-jou-daar als Mattie Ross, een veertienjarig meisje wiens vader werd neergeschoten in een banale caféruzie door Tom Chaney (Josh Brolin, die pas tegen het einde van de film opduikt). Mattie huurt de geharde, continu bezopen marshall Rooster Cogburn (Jeff Bridges) in om Chaney op te sporen. Gaandeweg krijgt ze echter ook hulp van de Texas Ranger LaBoeuf (Matt Damon), die zelf achter Chaney aan zit wegens de moord op een senator. Met hun drieën beginnen ze aan een verbeten mensenjacht.

En het is in de tegenstellingen tussen die drie personages dat de ware dynamiek van de film zit: Rooster Cogburn is de nominale held van het verhaal, maar moet onder ogen zien dat hij eigenlijk een wandelend anachronisme is geworden. Hij vocht aan de verliezende zijde van de Burgeroorlog, begint ouder te worden, mankeert een oog en kan niet van de whisky blijven. Tijdens een sleutelscène wordt hij vernederd door LaBoeuf, die niet alleen jonger, sneller en nuchterder is dan hij, maar die ook aan de kant van de noordelijken stond en dus alles vertegenwoordigt waardoor Cogburn zich bedreigd voelt. Mattie Ross vormt dan weer een ander probleem voor zijn vermolmde ego: een vrouw - niet eens een volwassen vrouw - die mondig en intelligent is, én die geld uit te geven heeft. Cogburn is de ijzervreter van de drie, maar eigenlijk heeft hij van het trio het minste macht - LaBoeuf is sterker dan hij en Mattie is slimmer.

Die thematiek van bedreigde mannelijkheid was in principe ook aanwezig in de John Wayne-versie van 'True Grit', maar kon daar niet volledig tot zijn recht komen omdat het natuurlijk wel een John Wayne-western bleef. Als het er op aankwam, was het in die eerste versie altijd Cogburn die gelijk had, altijd Cogburn die aan het langste eind trok. De Coens kunnen hier hun verhaal rauwer er realistischer maken, wat zich ook uit in de visuele stijl: geen glad geschoren cowboys in kraaknette hemden, maar ruwe venten van wie je gewoon weet dat ze uren in de wind stinken, stof, modder en ga zo maar door. Deze nieuwe versie is ook strakker gestructureerd: waar men het anno 1969 nog nodig vond om elk plotpunt omstandig uit te leggen, gaan de Coens eerder elliptisch te werk. Is het echt nodig om te tonen hoe Cogburn en LaBoeuf elkaar voor het eerst ontmoeten en na veel vijven en zessen beslissen om samen achter Chaney aan te gaan? De Coens tonen ons gewoon dat de twee samen een veerpont nemen en de rest vullen we dan wel in. De twee films naast elkaar leggen is dan ook een boeiende les in filmstructuur - welke informatie heb je echt nodig, welke kun je knippen? De Coens vertellen krek hetzelfde verhaal op 20 minuten minder.

Los daarvan blijft er het feit dat de broertjes ditmaal een, voor hun doen, relatief conventionele film hebben afgeleverd. De Coens staan bekend als speelvolle perverteerders van genres, die komedies maken met flinke dosissen existentiële angst ('A Serious Man'), thrillers met metafysische elementen ('No Country for Old Men') en spionagefilms met een cast vol debielen ('Burn After Reading'). Omdat we er niet echt een betere term voor hebben, spreken we dan van "ironie" of, nog erger, van "een postmoderne aanpak". Hoe je het ook wil noemen, die extra stap om zich boven hun genre te verheffen, nemen de Coens ditmaal niet. 'True Grit' is een western zoals die in de 21ste eeuw gemaakt wordt. Gewelddadiger, rauwer en weemoediger van toon dan je in de tijd van Wayne zou hebben meegemaakt, maar nog altijd een genrefilm. Wat niet eens negatief is: je voelt misschien iets minder het imprint van de regisseurs, maar het vermijdt ook dat de Coens voorspelbaar worden.

Wat wel constant blijft, is de visuele flair van huisfotograaf Roger Deakins, die alweer een indrukwekkend spel met licht en duister tot leven brengt. Let op een eenvoudig shot aan het begin van de film, waarin Mattie een appel van een schaal neemt - de manier waarop het rood van die appels een explosie van kleur levert in die grauwe omgeving. Dat werken met contrasten levert een fantastisch, zuiver visueel moment op, en zo kan je er in de film nog heel wat vinden.

Jeff Bridges levert een indrukwekkende fysieke prestatie als Rooster Cogburn, met een lijzige lichaamstaal die perfect de leeftijd en de langzame aftakeling van zijn personage suggereert. Hij gromt zijn teksten op een manier die je blij maakt dat er zoiets bestaat als ondertiteling, maar die ook past in het tijdskader van de film en de stijl van het personage. Matt Damon smokkelt dan weer heel wat humor binnen in zijn frisse vertolking van LaBoeuf, waarvan hij een ietwat protserige figuur maakt die af en toe wordt ingehaald door zijn eigen plechtstatigheid. Maar de tour de force hier is de verschijning van Hailee Steinfeld als Mattie, die zich op indrukwekkende wijze doorheen de lastige lappen dialoog weet te manoeuvreren, en zowaar een reële autoriteit en wijsheid uitstraalt. Als er iemand true grit heeft, is zij het wel.

De Coens stellen dus eens te meer niet teleur. Degenen die klagen (en die zullen er ongetwijfeld zijn) dat 'True Grit' niet genoeg aanvoelt als een typische Coenfilm, hebben niet helemaal ongelijk, maar let's face it, wat voor filmmakers zouden ze zijn als ze zichzelf toestonden om typisch te worden?

E-mailadres Afdrukken
 
True Grit
USA / 2010
Regie: Joel Coen; Ethan Coen
Scenario: Joel Coen; Ethan Coen
Met: Jeff Bridges; Matt Damon; Hailee Steinfeld; Josh Brolin; Barry Pepper
Duur: 110 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST