Banner

The Social Network

10.0
Vincent Van Peer - 05 november 2010




Waar Erich von Stroheim (met 'Greed') en P.T. Anderson (bijna een eeuw later, met 'There Will Be Blood') nog terugkeerden naar de funderingen van Amerika rond de turn of the century, kiest een klinisch nauwkeurige David Fincher voor een radicaal eigentijdse setting in zijn groots opgezette bespiegeling over hebzucht, hoogmoed en eenzaamheid in het land of the free anno 2010. Toch is 'The Social Network' (een titel die zo bijtend is dat hij haast treurig klinkt) meer dan zomaar een aanklacht tegen gewetenloos kapitalisme en het verloederen van de goede zeden in ons postmoderne tijdperk. Fincher graaft in wat misschien wel zijn beste film tot op heden is immers veel dieper en kiest niet voor een scherpe kritiek, maar wel voor een bijtende, intelligente en genuanceerde tijdskroniek, voor de gelegenheid vermomd als een stijlvol rechtbankdrama. En passant schetsen het superieure script van 'The West Wing'-bedenker Aaron Sorkin en de briljante vertolking van Jesse Eisenberg de nog steeds slechts 26 jaar oude Mark Zuckerberg als een tragische figuur à la Charles Foster Kane.

'The Social Network' vertelt (zoals iedereen onderhand wel weet) het tamelijk waarheidsgetrouwe scheppingsproces van de sociale netwerksite Facebook. We volgen Zuckerberg tijdens zijn studentenjaren in Harvard, zien hoe hij (uit kolere nadat zijn vriendin hem gedumpt heeft) in luttele uren een website uit de grond stampt waarvoor hij de servers op de campus kraakt, met het idee van een exclusieve sociale site op de proppen komt om "de ervaring van de universiteit online te brengen" en in de daaropvolgende road to success met iedereen uit zijn omgeving in conflict dan wel in de rechtbank belandt. De broeders Winklevoss (beiden vertolkt door Armie Hammer - uitermate coole naam overigens) beweren dat zij eerst met het idee op de proppen waren gekomen en Zuckerbergs beste vriend Eduardo Saverin (toekomstige Spiderman Andrew Garfield) eist van zijn voormalige kompaan een schadevergoeding van maar liefst 600 miljoen (!) dollar. Of hoe de weg naar de roem soms erg eenzaam kan zijn.

Niet alleen de titel van de film is ironisch, ook de bekende slogan waar je afgelopen maanden niet naast kon kijken, druipt van het sarcasme: "You don't get to 500 million friends without making a few enemies." 500 miljoen vrienden en het is misschien wel de meest eenzame man op de planeet (Zuckerberg houdt naast zijn miljarden dollars uiteindelijk niemand over). Eisenberg levert een fantastische prestatie als het asociale en hoogdravende wonderkind. Het grootste deel van de tijd hangt hij de klootzak uit, een omhooggevallen eikel die zijn vrienden weinig gunt, jaloers is en van het woord "compliment" nog nooit heeft gehoord. En toch is hij, zoals Fincher en Sorkin graag benadrukken, niet de slechterik in het verhaal. Er zijn in 'The Social Network' geen winnaars en geen verliezers. Finchers manier van filmen is koud en berekend, maar als je hem één ding moet nageven, dan is het wel dat hij geen partij kiest. Hij observeert zonder te veroordelen en zijn vaak bovendrijvende pessimisme ('Seven', iemand?) wordt hier overwegend achterwege gelaten. Zo is Zuckerberg een sociaal onaangepaste weirdo die erg hard uit de hoek kan komen en moeite heeft met normale menselijke gevoelens, maar geen inslechte mens zoals Daniel Plainview.

Tuurlijk kan je moeilijk naast de wrange observaties over communicatie in de 21e eeuw kijken en zitten veel personages (Zuckerberg niet in het minst) elkaar soms een mes in de rug te duwen. Toch beklijft 'The Social Network' vooral doordat Sorkin van zijn personages mensen van vlees en bloed heeft weten te maken. De genegenheid van Zuckerberg voor Saverin, zijn affectie voor het meisje dat hem gedumpt heeft en zijn volledige incompetentie op vlak van - opnieuw - communicatie maken van hem een meer kwetsbaar persoon dan je op het eerste zicht zou denken. Daarbij heeft zijn ambitie minder met financiële hebzucht te maken dan met een haast abnormale drang om zichzelf te bewijzen. Andrew Garfield, ondertussen, fungeert dan weer als voice of reason en injecteert de film tevens met een dosis menselijkheid. Het duurt even vooraleer de personages echt vorm aannemen, maar naarmate het verhaal vordert, neemt ook je sympathie voor alle betrokkenen toe en dat is op zich al een prestatie voor een film die zich afspeelt in een milieu van rijkeluiskindjes, overachievers en gehaaide zakenmensen.

Fincher brengt dat allemaal in beeld op een manier die nog het meest doet denken aan 'Zodiac', zijn fenomenale dossierthriller van enkele jaren geleden. Net als P.T. Anderson met 'There Will Be Blood', toont hij zich hier een volleerd filmmaker die rustig maar zelfverzekerd, op bijna minimalistische wijze, in beeld brengt wat hij wil zeggen. Finchers regie is minder opvallend aanwezig dan die van Anderson, en hij houdt zich iets meer aan klassieke Hollywoodregels, maar hij is niettemin een meester op vlak van tempo, (dodelijk efficiënte) stilering en mise-en-scène. De film bestaat vooral uit gesprekken, doorspekt met beelden van feestende studenten of druk in de weer zijnde computernerds, maar Fincher geeft die op zich simpele gebeurtenissen een jachtig gevoel van urgentie mee die veel scènes doet knetteren van de intensiteit (de doodeenvoudige openingsscène alleen al). 'The Curious Case of Benjamin Button' was een serieuze tegenvaller, maar maak u geen zorgen: Fincher is nog steeds een van de beste regisseurs van zijn generatie.

Op het eerste zicht lijkt 'The Social Network' louter een negatieve waarschuwing tegen de ontmenselijkende werking van technologie in onze postmoderne consumptiemaatschappij. Die treurige kijk op menselijk contact anno 2010 zit zeker in de film, maar tegelijk is het ook een soortement hedendaagse parabel over de zoektocht naar menselijk contact (Zuckerberg en Saverin begonnen in de eerste plaats met de site om een paar grieten te kunnen binnendraaien) en veel meer. Fincher heeft hier een paar films tegelijk gemaakt: een diepgravend tijdsdocument, een intrigerende karakterstudie, een complex dossierdrama en een tragisch verhaal over vriendschap. Die veelgelaagdheid in combinatie met de vertolkingen, het scenario en de beklemmende score van Trent Reznor en Atticus Ross zorgen ervoor dat 'The Social Network' een vrijwel feilloos stuk cinema is geworden.

"Mark Zuckerberg is the youngest billionaire in the world," besluit de film terwijl Mark in zijn eentje naar een flikkerend computerscherm zit te kijken. Een simpel statement met een onderkoelde toon, droevig en gelaten in haar eenvoud. Net als de film zelf tegelijk kil en aangrijpend. Voor een keer mag u gerust de hype geloven: 'The Social Network' is écht een meesterwerk.

E-mailadres Afdrukken
 
The Social Network
USA / 2010
Regie: David Fincher
Scenario: Aaron Sorkin
Met: Jesse Eisenberg; Andrew Garfield; Justin Timberlake; Armie Hammer; Rooney Mara; Max Minghella; Brenda Song
Duur: 120 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST