Banner

Another Year

8.0
Dennis Van Dessel - 06 januari 2011




"Alles is tegenwoordig afgestemd op jongeren," zucht één van de personages uit Mike Leighs 'Another Year' op een bepaald moment. "De hele wereld is lawaaierig geworden, om de jongeren toch maar te plezieren. En wat blijft er over voor mensen van onze leeftijd?" Wel... de films van Mike Leigh, onder anderen. Een oeuvre dat zich onderscheidt omdat het zich - een occasionele uitzondering zoals 'Topsy Turvy' niet te na gesproken - telkens opnieuw toespitst op doodgewone mensen van middelbare leeftijd of ouder, die proberen om hun leven op orde te krijgen. Een oeuvre over mensen die geleefd hebben en nu met de bagage van hun verleden rondlopen. Geduldige films, niet gedreven door intriges, maar wel door subtiele karakteriseringen van de hoofdpersonages. Enfin, films die resoluut niét afgestemd zijn op jongeren, laat ons het zo zeggen. Met 'Another Year' is het niet anders. Leigh waagt zich opnieuw in hetzelfde emotionele terrein dat hij in 1995 briljant in kaart bracht met 'Secrets and Lies'. Teleurstellingen, jaloezie en alcoholisme vieren hoogtij, maar dat dan allemaal wel op de minzame, mild observerende manier die we van Leigh gewend zijn geraakt.

Jim Broadbent en Ruth Sheen spelen de hoofdrollen als Tom en Gerri (no kidding!). Hij is een geoloog, zij een psychologe en al 30 jaar lang zijn ze gelukkig getrouwd. Hun leven is er één van rustige, ingetogen affectie: hij is de kok van dienst, in de weekends gaan ze samen in een volkstuintje groenten kweken en op die manier kabbelt hun leven aangenaam verder. Door hun stabiliteit lijken ze wel het rustige middenpunt waar de orkaan van andermans emoties omheen waait. Mary (een schitterende Lesley Manville), is een collega van Gerri die na haar scheiding eenzaam en alleen achterbleef. Hoe ze ook probeert, ze krijgt haar leven niet opnieuw op de rails, terwijl haar voorliefde voor witte wijntjes stilaan dramatisch wordt. Ken (Peter Wight) is een vriend van Tom, die ook worstelt met zijn eenzaamheid. Hij is zwaarlijvig en we zien hem, zwetend en lichtjes buiten adem, twee volledige porties van een maaltijd naar binnen schrokken. Ook bij hem gaan de biertjes en wijntjes er wat al te vlot in. En dan is er nog Ronnie (David Bradley), Toms broer, die na de dood van zijn vrouw verweesd achterblijft.

Leigh volgt die personages tijdens een willekeurig jaar uit hun leven - de film is dan ook opgedeeld in vier hoofdstukken, genoemd naar de vier seizoenen. Veel actie is er niet: in de zomer organiseren Tom en Gerri een barbecue, in de herfst onthult hun zoon Joe (Oliver Maltman) dat hij een vriendin heeft, in de winter overlijdt de vrouw van Ronnie en vindt haar begrafenis plaats. Dat is het wel zo ongeveer. Wat Leigh ondertussen lijkt te willen benadrukken, is de willekeur van het leven. Is er een specifieke reden waarom Tom en Gerri zo gelukkig zijn, terwijl Mary zich met alles wat ze doet alleen maar meer miserie op de hals haalt? Is er betekenis te vinden in het feit dat Joe een lief vindt, terwijl Ronnie zijn vrouw verliest? 'Another Year' schept in ieder geval de indruk dat het allemaal niet meer is dan een loterij.

En binnenin die willekeur van geluk of ongeluk, weet Leigh een boom op te zetten over de verantwoordelijkheid die we hebben tegenover andere mensen, én over jaloezie. Dat Mary, Ken en Ronnie jaloers zijn op de van geluk en welgesteldheid blakende Tom en Gerri, is normaal. Maar de vraag is of Tom en Gerri zich daar schuldig over moeten voelen. In welke mate moeten ze Mary toestaan om zomaar op elk moment van de dag binnen te vallen en zichzelf uit te nodigen voor het eten, gewoon omdat ze zich depressief voelt? In hoeverre hebben zij, als het koppel dat het allemaal voor elkaar heeft, een verantwoordelijkheid tegenover hun vrienden, die het allemaal niet meer zo goed weten? Tom en Gerri gedragen zich soms pijnlijk vriendelijk en begripvol tegenover iedereen, maar naarmate de film en het jaar vordert, zie je dat zelfs hun geduld met Mary op begint te raken. Terecht of niet?

De kracht van Leighs films zit 'm juist in de manier waarop hij dit soort sociale situaties observeert, zonder oordelen te vellen. Grootse conflicten of crisissen krijgen we nauwelijks te zien - een confrontatie tussen Ronnie en zijn zoon tijdens de begrafenis komt nog het dichtst in de buurt - maar op een subtiele manier leren we de personages gaandeweg kennen, tot we hen allemaal menen te begrijpen. Wanneer Tom aan het einde van de film vertelt over de wereldreis die hij ooit met Gerri maakte, zie je de jaloezie van Mary's gezicht afdruipen. Maar ze zegt niets, en er komt geen melodramatisch conflict van. Is het verkeerd van Tom om over dat soort dingen te praten, terwijl hij weet dat Mary al die reizen nooit zal kunnen maken? Nee toch, het is zijn huis en zijn eigen leven. Is het begrijpelijk dat Mary Tom op dat moment haat? Absoluut. En op die manier creëert Leigh langzaam maar zeker een verhaal van zwaar gefrustreerde mensen, bij wie de afgunst gaandeweg groeit, als een kanker.

Dat alles is absoluut boeiend, en zoals steeds bij Mike Leigh wordt er fenomenaal geacteerd. Jim Broadbent speelt een thuismatch als Tom en komt over als de milde grootvader die iedereen wel wil hebben. Ruth Sheen is honderd procent geloofwaardig als Gerri, maar het is Lesley Manville die je hart breekt als Mary - iemand die duidelijk al veel te dikwijls gekwetst is, onzeker is in gezelschap en het telkens opnieuw verknoeit. De improvisatiegerichte stijl van Mike Leigh (die zijn films altijd begint zonder scenario, maar enkel met situaties die daarna samen met de acteurs worden ingevuld) laat alle ruimte aan de cast om nuances en subtiele toetsen aan hun personages toe te voegen, en die stijl werkt opnieuw om een groepje volstrekt levensechte mensen tot leven te wekken.

Dat gezegd zijnde, duurt de film ongetwijfeld een kwartier te lang. Een scène tussen Mary en Ronnie had best wat korter gemogen, en ik miste ook een sterke emotionele punchline, zoals pakweg 'Secrets and Lies' die wél had. Maar dat neemt niet veel weg van de stille kracht van 'Another Year', een bedaarde film, gemaakt voor en door volwassenen, die een onuitgesproken noodkreet begrijpen wanneer ze die zien, en die begrijpen dat andere mensen die noodkreet niet altijd kunnen beantwoorden.

E-mailadres Afdrukken
 
Another Year
UK / 2010
Regie: Mike Leigh
Scenario: Mike Leigh
Met: Jim Broadbent; Ruth Sheen; Lesley Manville; Peter Wight; Oliver Maltman; David Bradley
Duur: 129 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST