Banner

Mary and Max

10.0
Dennis Van Dessel - 22 april 2010




Een goeie film zit soms in een klein hoekje. Of beter: hij wordt maar al te vaak in een klein hoekje geduwd door het grote Hollywoodgeweld. Case in point: 'Mary and Max', een Australische animatiefilm die eind februari ongeveer een week lang draaide in anderhalve Belgische bioscoop, een keertje vertoond werd op het animatiefilmfestival Anima, en daarna weer geruisloos verdween, overstemd door de luidruchtige intrede van de Percy Jacksons en Titanen van deze wereld. Maar dan - met een hele tijd achterstand en zonder er iets van te verwachten - bekijk je zo'n prent toch, en het is alsof de bliksem inslaat: deze kleine film is zowaar grote cinema. De logica achter deze aanpak van de distributeurs (geen promotie, weinig kopijen) is simpelweg dat dit soort film meestal maar weinig geld kost om te maken - je investering recupereer je door de verkoop van de rechten voor dvd en televisie, zodat het bijna irrelevant wordt hoeveel mensen de prent effectief gaan bekijken. Driewerf awoert en een vloek op het sperma van de bobo's die zo redeneerden, want ze ontnamen het cinemapubliek op die manier de kans om één van de mooiste pareltjes van het voorbije jaar te zien.

Het verhaal draait rond Mary, een eenzaam achtjarig meisje dat samen met haar ouders ergens in een zanderige uithoek van Australië woont. Haar moeder vliegt net iets te enthousiast in de sherry, terwijl haar vader liever zijn tijd doorbrengt bij zijn opgezette dieren dan bij zijn dochter. Op school wordt ze gepest met haar bril en de moedervlek op haar voorhoofd. Nadat ze in een postkantoor een Amerikaans telefoonboek ziet liggen, besluit ze op goed geluk een willekeurige New Yorker aan te schrijven. Zo komt ze terecht bij Max, een al even eenzame veertiger die aan het syndroom van Asperger lijdt. Jarenlang blijven ze penvrienden, en helpen ze elkaar om te overleven in een wereld die ze niet begrijpen.

Dat alles klinkt waarschijnlijk conventioneler dan het is. Twee zielsverwanten die elkaar nog nooit hebben gezien, die elkaar hun diepste geheimen toevertrouwen en blablabla... Laat de strijkinstrumenten aanrukken en zie hoe het sentiment in dikke, slijmerige druppels ter aarde sijpelt, right? Wrong. Het grote verschil zit 'm in de koppige manier waarop regisseur Adam Elliot weigert om de voor de hand liggende keuzes te maken.

De structuur van de film is daar een goed voorbeeld van: het hele verhaal wordt verteld via de teksten van de brieven die Mary en Max naar elkaar schrijven. Ze vertellen elkaar over hun leven, hun angsten en frustraties, en op die manier leren we hen kennen. Tussendoor wordt alles aan elkaar gepraat door een alwetende verteller (stem van Barry Humphries, ooit nog Dame Edna), die context biedt en tijdssprongen aanduidt. Het gevolg van die structuur is dat er zeer weinig rechtstreekse interactie tussen de personages in de film zit. Een gewone dialoog tussen twee figuren is er nagenoeg niet - we krijgen alleen via voice-overs de ene monoloog na de andere (een brief van Mary, een brief van Max, de verteller vult informatie aan en daarna beginnen we weer bij Mary). Die aanpak is origineel en maakt het de film quasi onmogelijk op stroperig of al te emotioneel te worden. Vooral niet omdat die monologen steeds geschreven zijn met een bitter gevoel voor humor: Max en Mary hebben heel wat emotionele en mentale problemen, maar een gebrek aan zelfkennis hebben ze niet. Ze stellen van zichzelf vast dat ze eenzaam en sociaal gehandicapt zijn, elk op hun eigen manier, elk om hun eigen redenen, en ze gaan daar vaak met een brutale eerlijkheid mee om. Zoals Max op een bepaald moment zegt: "Waarom zou ik moeten veranderen? Ik ben een Aspie, en zo heb ik het graag."

De soms harde en altijd gortdroge humor van de teksten is sowieso al een sterke reden om te gaan kijken, met eindeloos citeerbare one liners zoals: "Mijn moeder vertelde me dat kinderen uit eieren komen, die worden uitgebroed door rabbi's. Of als je een katholiek bent, door een non. Of als je een atheïst bent, door een vuile, eenzame prostituee." Yup, dit is geen kindertekenfilmpje.

Wat het wel is, is een brutaal eerlijke studie van eenzaamheid en sociaal isolement. Dat Mary en Max elkaar hebben, maakt hun leven draaglijker, maar daarom nog niet makkelijk. Onder de cynische grappen schuilt een hartverscheurend portret van twee beschadigde mensen, dat juist veel aangrijpender wordt door het gebrek aan goedkoop sentiment. Eliot hengelt nooit naar onze sympathie, hij maakt zijn personages niet sympathieker of toegankelijker dan ze zijn, maar hij laat ze letterlijk hun eigen verhaal vertellen, en dat is genoeg. Wie aan het einde niet met een brok in z'n keel zit, heeft geen gevoelens.

Ook visueel volgt de regisseur zijn inhoudelijke lijn netjes op: de wereld van Max is zwart-wit, met hier en daar een klein kleurenaccent (een rode pompon op zijn muts, bv) - door zijn autisme is zijn wereld er dan ook één van absoluten, van zwart en wit. Mary's kant van het verhaal wordt dan weer in sepiatonen weergegeven, omdat bruin haar favoriete kleur is. Op die manier krijgen we een blik op de wereld die letterlijk gekleurd is door hun ervaring. Dat is niet alleen goed gevonden, niet alleen een gimmick, maar het maakt de prent ook intenser, persoonlijker. We worden door die visuele stijl nog dieper de persoonlijke ervaring van de personages ingetrokken. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de ambachtelijk gefabriceerde, sterk gestileerde kleien figuurtjes die 'Mary and Max' bevolken. Mijlenver verwijderd van de gepolijste CGI-animatie van Hollywood en zelfs van de gestroomlijnde claymation van 'Coraline', is dit een film waarin de ruwheid van de figuurtjes bijdraagt aan de inhoud van de film. Mocht 'Mary and Max' visueel helemaal perfect en af zijn, het zou lang zo'n sterke film niet meer zijn.

Stemmenwerk is er van een nauwelijks herkenbare Toni Colette, Eric Bana in een klein bijrolletje en vooral van Philip Seymour Hoffman, die met Max alweer een onvergetelijke prestatie aan zijn cv mag toevoegen. Zijn lijzige manier van spreken, ruwe stem en monotone cadans zijn effenaf perfect voor het personage.

Misschien kwam het gedeeltelijk wel door het verrassingseffect, maar het was in ieder geval al lang geleden dat ik nog zo onder de indruk was van een film. 'Mary and Max' is een verademing in dit tijdperk van hol 3D-spektakel: een film die iets te zeggen heeft en dat op een overtuigende, grappige en ontroerende manier doet.

E-mailadres Afdrukken
 
Mary and Max
Australië / 2009
Regie: Adam Elliot
Scenario: Adam Elliot
Met: Philip Seymour Hoffman; Barry Humphries; Toni Collette; Eric Bana
Duur: 90 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST