Banner

The Ghost Writer

8.0
Dennis Van Dessel - 29 maart 2010




Met : Ewan McGregor, Pierce Brosnan, Olivia Williams, Kim Catrall, Tom Wilkinson e.a.

Eén van de redenen waarom Roman Polanski te boek staat als één van de grote thrillerregisseurs, kondigt zich in 'The Ghost Writer' meteen al aan in het openingsshot. Een overzetboot nadert langzaam de haven van Cape Cod, een eiland voor de Oostkust van de VS. Een grauwe lucht, veel wind, een troebele zee en een al even troebele muziekscore van Alexandre Desplat - you know the drill. In de meeste andere films zou dit een simpel establishing shot zijn, een beeld van enkele seconden dat ons laat weten waar we ons ongeveer bevinden, en daarmee uit. Maar Polanski houdt dat shot net iets te lang aan, totdat we ons gaan afvragen of er misschien iets vreemds aan de gang is. Het is een kwestie van seconden, een zeer subtiel effect, maar wat een banaal openingsbeeld was, krijgt toch meteen het air van een voorbode mee. Polanski is goed in dat soort dingen: hij fixeert zich op iets onopmerkelijks, totdat we er meer in gaan zien. Hij creëert suspense uit het alledaagse. 'The Ghost Writer', zijn eerste thriller sinds 'The Ninth Gate' uit 1999, is één van zijn beste films.

Ewan McGregor speelt een (nooit bij naam genoemde) ghostwriter die wordt ingehuurd om de memoires van Britse ex-premier Adam Lang (Pierce Brosnan) te herschrijven. Een routineklus, ware het niet dat McGregors voorganger, een vertrouweling van Lang die een volledige eerste versie van het boek had afgewerkt, kort daarvoor dood werd teruggevonden, aangespoeld op het strand. Bad karma, dus. Zijn job wordt er ook niet makkelijker op wanneer Lang betrokken raakt bij een politiek schandaal: hij zou enkele jaren eerder hebben samengewerkt met de CIA om Irakese gevangenen over te brengen naar geheime locaties, waar ze werden gemarteld. De huidige Britse regering schreeuwt om zijn bloed, waardoor Lang niet bepaald veel zin heeft om de vragen van een broodschrijver te beantwoorden. Wanneer de ghostwriter zijn eigen research begint te doen naar Langs verleden, botst hij op steeds meer leugens en ongerijmdheden.

Dat verhaal werd gebaseerd op een roman van Robert Harris, die nooit een geheim heeft gemaakt van de overduidelijke referenties naar het beleid van Tony Blair en de slaafse manier waarop die achter de regering Bush aanliep. Je moet niet ver zoeken om de parallellen te zien met Adam Lang, een liberaal die aan het einde van zijn politieke carrière plots een ruk naar rechts maakt door de war on terror te steunen. Zelfs Langs verantwoording van zijn daden klinkt akelig vertrouwd: "Ik zou in de toekomst graag twee aparte vliegtuigen naar elke stad willen laten gaan. Eén vliegtuig waarop geen enkele controle is, en niemand zich gediscrimineerd hoeft te voelen, en één waarop iedereen van kop tot teen gefouilleerd wordt. We zullen dan wel eens zien op welk vliegtuig de liberalen hun kinderen het liefste zetten." Je hoort het Blair zó zeggen. Harris en Polanski knipogen ook naar Bill Clinton (wiens lijvige autobiografie, 'My Life', een notoire slaappil is), en naar Pakistaanse eerste minister Benazir Bhutto (en pas op voor je die naam googelt, want er hangt een enorme spoiler aan vast). Polanski is nooit een openlijk politiek regisseur geweest, maar hij heeft wel regelmatig de gevaren van een fascistisch beleid gebruikt als thema in zijn films. In 'The Pianist', uiteraard, maar ook in 'Death and the Maiden', dat zich afspeelde in een Zuid-Amerikaans land vlak na de val van de dictatuur, en op een bepaalde manier zelfs in 'Macbeth' en 'Chinatown', waarin machtige figuren (koningen en rijke zakenmannen), zichzelf verheven voelen boven alle wetten en moraliteit. In dat opzicht heeft 'The Ghost Writer' dus wel degelijk zijn precedenten binnen het oeuvre van Polanski: niet voor de eerste keer stelt de regisseur de vraag waar de macht ligt in de wereld en hoe die macht wordt gebruikt.

Hoewel 'The Ghost Writer' natuurlijk in eerste instantie vertrouwd aanvoelt omdat Polanski terugkeert naar het genre waarmee hij groot is geworden. Zoals het een old-timer betaamt, weerstaat hij aan de verleidingen van grootse actiescènes of special effects: er wordt in de hele film geen schot gelost, er ontploft helemaal niets, en naar goede gewoonte hanteert Polanski een afstandelijke, bijna klinische visuele stijl. Zijn shots zijn nooit opdringerig, maar lijken op een bescheiden manier te observeren, zonder ooit de aandacht op zichzelf te vestigen. In tijden van jachtige MTV-montages en om de zeven minuten een actiescène die de ADHD-patiënten dient wakker te houden, is dat verfrissend om te zien. Waar haalt Polanski zijn suspense dan vandaan? Van die subtiele, net iets te lang aangehouden shots, bijvoorbeeld. Van de onheilspellende muziek. Van de geweldige setting - het buitenverblijf van Lang lijkt wel een burcht, waarin de politicus Hitler-gewijs zijn eigen ondergang meemaakt. Van de dubbelzinnige nuances die in vrijwel elke scène komen doorschemeren - blikken die de personages met elkaar uitwisselen en die alles en niets kunnen zeggen, bewoordingen die misschien iets betekenen, misschien ook niet. En vooral van simpele effecten: een alarm dat plots in werking treedt, een auto die achter onze held aan gaat. Tegen de tijd dat de film halverwege is, zit je op het puntje van je stoel, om nooit meer achterover te leunen.

Niet dat 'The Ghost Writer' een perfecte film is. Hier en daar maakt Polanski wat al te gretig gebruik van onwaarschijnlijke toevalligheden - McGregor haalt natuurlijk precies die ene lade uit de kast die hij nodig heeft, hij ontmoet precies die ene oude man (gastrolletje van krasse knar Eli Wallach) die meer weet over het aangespoelde lijk en ga zo maar door. Ook lijkt het personage van de schrijver nogal willekeurig ingevuld te zijn: we kennen zijn naam niet, en ook voor de rest wordt hij eigenlijk niet uitgediept. Hij reageert op zijn omstandigheden zoals de plot dat van hem vereist, maar wat nu zijn eigen motivaties zijn, wordt nooit echt duidelijk.

Maar dat kan de pret niet drukken. Polanski bouwt op meesterlijke wijze de spanning op, en ook de acteurs zijn goed op dreef. McGregor weet zijn nogal vlakke personage in ieder geval sympathiek en engagerend te maken, en dat is genoeg om ons alvast tijdelijk te doen vergeten dat hij maar weinig diepgang heeft. Olivia Williams levert een prestatie vol kleine nuances en ambiguïteiten als Ruth Lang, maar de show wordt gestolen door Pierce Brosnan. In wat uiteindelijk een verrassend bescheiden bijrol is, weet hij een immense indruk te maken: je ziet in zijn vertolking tegelijk de idealist die hij ooit was, en de corrupte fat cat die hij geworden is. Brosnan levert hier verreweg de beste prestatie van zijn carrière.

'The Ghost Writer' zal, met zijn afstandelijke stijl, onderhuidse spanning en gebrek aan actie, wellicht niet voor iedereen bestemd zijn. Mensen die de vertrouwde ritmes van de doorsnee actie-thriller gewend zijn geraakt (dat gaat ongeveer zo: blahblahblah - GEWELD! - blahblah - ACTIE! - blahblahblah), zouden zich wel eens kunnen gaan vervelen. Maar iedereen die open staat voor Polanski's subtiele, meesterlijk gecontroleerde spanningsopbouw, beleeft hier alvast dé filmervaring van het jonge jaar. Geen 3D, geen budget van achthonderd miljoen dollar, maar gewoon ouderwetse, oerdegelijke filmmakerij.

E-mailadres Afdrukken
 
The Ghost Writer
F-D-UK / 2010
Regie: Roman Polanski
Scenario: Robert Harris; Roman Polanski
Duur: 128 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST