Banner

SM Rechter

6.0
Dennis Van Dessel - 21 maart 2009





95 min. / België / 2009

Belgische films en seks, het is nooit echt een succesvolle combinatie geweest. Misschien heeft het wel iets met onze katholieke achtergrond te maken - sinds de Spanjaarden hier hun Mariaverering (en behoorlijke kwantiteiten van hun zaad) achterlieten, hebben we ons nooit echt helemaal comfortabel gevoeld bij de gedachte aan seks, en de portrettering ervan in onze literatuur en daarna in onze films is dan ook navenant. Ofwel gaan we volop voor de giechelachtige, puberale aanpak (herinnert er zich nog iemand Jan Verheyens debuutfilm 'Boys' of Erik Van Looy's 'Ad Fundum', officieel de film met de meest overbodige seksscènes in de geschiedenis?), ofwel gaan we écht hardcore en tonen we seks zoals het in onze lichtjes gefrustreerde geest hoort te zijn: als een duistere, deprimerende praktijk die alleen maar tot nog meer miserie leidt. Probeer bijvoorbeeld maar eens Guido Henderickx' 'S.' op te snorren, waarin Nathali Broods (ik verzin niets) anaal genomen wordt terwijl de man in kwestie de as van haar overleden moeder over haar uitstrooit. Dat noem ik "seksuele problemen" hebben. En op die manier werd seks in de Belgische cinema consequent ofwel gebanaliseerd, ofwel geproblematiseerd.

'SM Rechter', de laatste film in de fait divers-reeks van VTM, leek dan ook in opzet een absolute afknapper. Het verhaal van Koen Aurousseau, de Mechelse rechter die in 1997 betrapt werd op verregaande SM-spelletjes met zijn vrouw Magda en vervolgens geruïneerd werd door het gerecht, leende zich perfect tot een potsierlijke aanpak. Maar - zeg het niet te luid - héél misschien is er toch reden tot hoop voor de vaderlandse filmindustrie. Regisseur Erik Lamens toont alvast aan dat er tenminste één filmmaker is die weet hoe hij seks - zelfs bizarre seks - in beeld moet brengen zonder onnodig te choqueren of zijn onderwerp uit de weg te gaan. 'SM Rechter' heeft zo z'n mankementen, maar de aanpak van het thema hoort daar alvast niet bij.

Gene Bervoets speelt Koen Allegaert, een strenge, maar faire rechter wiens echtgenote Magda (Veerle Dobbelaere in een indrukwekkende rol) steeds verder wegzinkt in een depressie. Na een hospitalisatie komt het hoge woord er bij Magda eindelijk uit: ze loopt al dertig jaar lang rond met SM-fantasieën. Ze wilt geslagen en vernederd worden. Koen kan aanvankelijk zijn oren niet geloven, maar om zijn huwelijk te redden besluit hij toch om samen met Magda naar een SM-club te trekken. Dat blijkt een openbaring: Magda voelt zich na een paar sessies met de zweep en andere hulpmiddelen als herboren, en tijdens de volgende vijf jaar worden hun bezoekjes aan de club voor hen een vaste euh... prik. Daar komt echter bruut een einde aan in 1997 - het gerecht komt achter de praktijken van Koen en Magda, en klaagt Koen aan wegens slagen en verwondingen én het aanzetten tot ontucht. Het koppel verliest alles: Koen wordt uit zijn functie ontheven, hij verliest zijn pensioen en ook de relatie met hun dochter (een bijrolletje van Marie Vinck) krijgt zwaar onder de hele zaak te lijden.

Waar er ook maar over de film geschreven of gesproken wordt, hoor je steeds opnieuw dat 'SM Rechter' in de eerste plaats een liefdesverhaal is. En dat is ook zo: de grote kracht van de prent is juist dat de relatie tussen Koen en Magda altijd centraal blijft staan. Hoe heftig de SM-scènes ook kunnen worden, we blijven ons er als publiek altijd van bewust dat dit iets is dat uit liefde wordt gedaan. Uiteindelijk gaat het over een man die zijn vrouw zo graag ziet, dat hij tot extremen wilt gaan om haar te geven wat ze nodig heeft. En extreem wordt het: de SM spelletjes tussen hen gaan veel verder dan wat gestoei met zweepjes en kaarsvet - er komen constructies aan te pas die niet zouden hebben misstaan in de 'Saw'-reeks. Maar die sensatie overwoekert nooit het eigenlijke verhaal: Erik Lamens gebruikt de SM-scènes om zijn punt duidelijk te maken, meer niet.

Tegelijk roept hij vragen op over de gangbare moraliteit: "Wij hebben een voorbeeldfunctie," bijt de procureur Koen toe aan het einde van de film. Koen antwoordt: "Moeten we het dan allemaal in de missionarishouding blijven doen?" Eigenlijk is dat een interessante vraag: heeft het privéleven van een rechter, politieagent, politicus, of iemand anders van wie vaak wordt gezegd dat hij een "voorbeeldfunctie" heeft, iets te maken met de uitoefening van zijn job? Een rechter die aan SM doet, is die geloofwaardig? Een minister die zijn vrouw bedriegt? Een politieagent die regelmatig zelf verkeersboetes aan zijn been heeft? Heeft het één iets met het ander te maken? Lamens lijkt niet echt te twijfelen, en schildert het arrest van Koen - allicht terecht - af als een gerechterlijke dwaling, een vonnis uitgesproken door mensen die niet begrepen of wilden begrijpen wat er aan de gang was tussen Koen en Magda. Mensen die al een zenuwachtig gezicht trekken wanneer ze toegeven dat ze "één keer per jaar... met de mond bediend worden", zoals een goede vriend van Koen het zegt, én die in veel gevallen van de gelegenheid gebruik maakten om rekeningen uit het verleden te vereffenen.

Echt diepgaand wordt 'SM Rechter' helaas nooit. Lamens brengt zijn verhaal verrassend smaakvol en meeslepend in beeld, maar hij maakt van zijn nevenpersonages (vooral de rechterlijke machten die tegen Koen en Magda samenspannen) wat al te ééndimensionele schurken. Zo lijkt Bruno Vanden Broecke wel de vleesgeworden hypocrisie. Tom Waes, die rondloopt met een zwart ding onder zijn neus waarvan men ons wilt wijsmaken dat het een snor is, krijgt dan weer nauwelijks de tijd om enige indruk te maken. Ook maakt Lamens hier en daar gebruik van wat àl te makkelijke verteltechnieken. De depressie van Magda aan het begin van de film suggereren door overal waar ze gaat enkele lege Duvelflesjes neer te poten (met dank aan de sponsor drinkt iederéén in 'SM Rechter' continu Duvel), is nu niet echt subtiel. Ook de manier waarop Magda na haar eerste SM-sessie plotseling een modelmoeder en -echtgenote wordt, lijkt enigszins overdreven.

Los daarvan ben je wel al snel méé met de film. De vaart zit er in en de eerlijke, maar nooit nodeloos choquerende manier waarop de SM-wereld in beeld wordt gebracht, zorgt ervoor dat je echt gaat meevoelen met Koen en Magda. Het centrale koppel helpt ook: Gene Bervoets weet de vertwijfeling van Koen perfect uit te beelden ("Ik snap niet hoe je daar van kunt genieten!"), terwijl Veerle Dobbelaere, die fysiek ongetwijfeld de zwaarste rol had, van haar Magda een aandoenlijk personage maakt. Zelfs met naalden in haar borsten, haar mond opengesperd in een angstaanjagende metalen constructie, verliest ze nooit haar waardigheid. Je moet het maar doen.

Een meesterwerk is 'SM Rechter' dus zeker niet geworden, maar het is wel een volwassen Vlaamse film over seks, en dat is al heel wat. Zelfs mensen wiens masochisme zich beperkt tot de herinneringen aan zaterdagavonden met 'Chez Bompa Lawijt' op de buis, zullen zich hier in kunnen vinden.

E-mailadres Afdrukken
 
SM Rechter
België / 2009
Regie: Erik Lamens
Scenario: Erik Lamens
Met: Gene Bervoets; Veerle Dobbelaere; Dirk van Dijck; Marie Vinck; Tom Waes; Bruno Vanden Broecke
Duur: 95 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST