Banner

Revolutionary Road

5.0
Vincent Van Peer - 22 januari 2009





David Harbour, Kathryn Hahn, e.a.
119 min. / USA / 2008

Om te beginnen kunnen we alvast zeggen dat 'Revolutionary Road' compromisloze cinema van het zuiverste water is. Een happy end, zoete romantiek en escapistische nonsens komen hier hoegenaamd niet aan bod en alle middelen worden ingezet om dit project - dat duidelijk met veel liefde in elkaar is gestoken - een boodschap mee te geven die de kijkers niet snel zullen vergeten. Alleen is het wel zo dat de makers 120 minuten lang op je inhakken met een bijl die zó bot is dat het je op den duur eigenlijk niet meer zoveel doet. Je merkt het nog wel, maar 't is eerder vervelend dan verpletterend indrukwekkend.

Het toneel van dit door en door pessimistische antisprookje is het suburban Amerika van de fifties. We ontmoeten Frank en April Wheeler op het moment dat hun huwelijk al fameus downhill is gegaan. Zij speelt mee in een ondermaats schooltoneelstuk en hij ziet dat ze er eigenlijk helemaal niks van bakt. Hun onhandige pogingen tot communicatie leiden al tot een eerste gierende ruzie - no worries, er volgen er nog genoeg - en we merken dat dit mensen zijn die vastgeroest zitten in een bestaan waar ze het liefst zo weinig mogelijk mee te maken zouden hebben. Enkele flashbacks later weten we dat Frank en April vroeger heel ambitieus waren in het vormen van hun eigen toekomst, om hun leven te leven zoals zij dat zelf wilden. Hoe is het dan zo ver kunnen komen? Welja, April werd zwanger, dus ze besloten om zich tijdelijk te vestigen, Frank nam een job aan waar hij niet de minste voldoening uit kon halen en het koppel integreerde zich in een typische Amerikaanse buitenwijk - het ironisch getitelde Revolutionary Road, waar hersenloos conformisme de norm is. En jaren later zitten ze daar nog steeds. April wil echter méér en besluit om het bij te leggen met haar man en met het hele gezin naar Parijs te trekken.

Althans, dat is het plan. De komende twee uur ontwikkelen zich als een soort nihilistische afbrokkeling van hun droom, een afstraffing van hun non-conformisme en een ironische triomf van de Amerikaanse Droom, met zwaar dramatische gevolgen voor het gezin Wheeler. Veel meer kunnen we hier niet kwijt over het verhaal, behalve dat het steeds verder en verder in een neerwaartse spiraal terechtkomt. Het doorgedreven determinisme van de plot zorgt spijtig genoeg ook voor een hoge graad van voorspelbaarheid. Het is zo'n beetje als met Haneke's 'Funny Games': omdat het zo'n kritische, confronterende cinema is waar alle elementen van betekenis zo prominent in je gezicht worden gewreven, wéét je ook wel dat het einde gitzwart zal zijn, zodat het zijn kracht - hoe hárd de finale ook mag zijn - toch een klein beetje verliest.

Dat de tragiek niet echt wérkt, ligt voor een groot stuk aan de problemen waarmee het koppel te kampen krijgt. Die zijn namelijk niet altijd zó onoverkomelijk en als je hun reacties dan bekijkt, denk je wel eens gewoon 'get over it'.Vooral bij het personage van April is dat nogal sterk het geval: zij is een sterke vrouw die, als ze al geen duidelijk afgelijnd doel voor ogen had, toch altijd wist wat ze niét wilde doen met haar leven. Als ze merkt dat ze door omstandigheden - tja, hoe gaan die dingen - vastzit in een doodlopend straatje, wil ze daar begrijpelijk genoeg weer uitgeraken. Dat blijkt echter minder makkelijk als gedacht wanneer Frank de zekerheid van zijn saaie bestaan toch niet zomaar wil opgeven. Ze hebben het nooit zo gepland, maar 'door omstandigheden' zitten ze ondertussen wel vast in een uitzichtloze situatie. Hun gevecht om te ontsnappen aan de val van de banaliteit blijkt echter een absurde onderneming en April begint meer en meer te lijken op die ene ridder die een stel windmolens wou verslaan.

Tijdens hun neergang - die overigens zeker een kwartier te lang aansleept - word je als kijker geconfronteerd met zowel sterke, beklemmende scènes als klinische, theatrale acteertirades. Het theatrale aspect - en daar zal Mendes' verleden wel voor iets tussenzitten - is overigens sterk voelbaar doorheen de hele film, op het storende af. Grote Monologen, Emotionele Uitspattingen en Psychologische Crisissen genoeg, maar steeds voelt het aan alsof er allemaal iets te veel over nagedacht is. De centrale boodschap - meedraaien in een holle, materialistische en oppervlakkige maatschappij kan alleen als je niét communiceert; anders word je gek - wordt er zo hard ingeramd dat je het na twee uur écht wel beu bent. April vraagt Frank helemaal in het begin van de film, na het mislukte toneelstuk, om haar gewoon te laten doen en even niets te zeggen. Maar Frank probeert haar dapper te troosten en wil dat zij haar hart kan uitstorten. Het duurt niet lang of de twee staan tegen elkaar te roepen dat het geen naam heeft. Vervolgens komt hetzelfde motiefje terug in bijna elke ruzie die de twee beginnen (en dat zijn er nogal wat): April verzwijgt haar gevoelens liever, omdat ze weet dat ze anders ontploft en Frank blijft doorvragen tot dat dan ook gebeurt.

Dat net Leonardo DiCaprio en Kate Winslet hier werden gecast, getuigt van lef. De twee braken door met 'Titanic', waar ze meteen gebombardeerd werden tot meest legendarische filmkoppel aller tijden. Wie hier echter een herkauwing van hun succesverhaal verwacht, kan maar beter thuis blijven. Dit is andere koek. Maar goed, Winslet heeft ondertussen al zo'n tweeduizendtal awards in ontvangst mogen nemen voor haar vertolking van April en, heel eerlijk, die zijn - als we echt héél eerlijk zijn - niet helemaal verdiend. Het is geen understatement om te zeggen dat zij een grote actrice is, maar de lof die ze krijgt voor deze rol lijkt nogal makkelijk. "Die heeft nog niet veel erkenning gekregen, maar ze is wel heel goed en staat nu in een artistiek verantwoorde productie, wat denk je?" hoor je de juryleden al denken. Winslet loopt de hele film zo nadrukkelijk dood- en dóódongelukkig te wezen dat je al snel geneigd bent om in het scherm te stappen, haar bij het haar te grijpen om haar vervolgens drie keer om het gezicht te kletsen en te roepen "pull yourself together, woman!". Ja, het doet wat met een mens, die drama's.

DiCaprio, daarentegen, staat weer heel intens te acteren en bewijst nog maar eens dat hij een van de beste acteurs van zijn generatie is. Zijn personage heeft ook iets meer vlees aan de botten hangen. Hij is in feite een laffe, bange man: Frank heeft altijd een grote mond gehad over zijn ambities, maar als puntje bij paaltje komt, kiest hij steeds voor de zekerheid en de vaste waarden. Hij twijfelt of hij wel talent heeft - voor wat dan ook - en lijkt bang zijn om iets nieuws te proberen onder het motto 'wie niet probeert, kan ook niet falen'. Toch weet hij hoe hol en leeg zijn bestaan is geworden. Hij zou wel graag wíllen vluchten, maar hij heeft de ballen niet, daar komt het eigenlijk op neer. April heeft dat allang door, en wordt meer en meer in een hoek gedreven door zijn pogingen om zichzelf goed te praten.

Het koppel heeft dus wel degelijk z'n problemen, maar eens de zwartgallige finale gepasseerd is, vraag je je toch oprecht af of ze nu niet gewoon hadden kunnen scheiden, om maar iets te zeggen. Oké, in de jaren 50 deden ze daar allemaal niet zo tolerant over, maar als je dan ziet wat ze wél doen... Het is een goede illustratie van de hele film: het basisidee is wel goed en de kritiek is terecht, maar ze slaan er zo nadrukkelijk mee om je oren - en nog eens, en nóg eens - op zo'n overdreven dramatische manier dat het je uiteindelijk allemaal vrijwel koud laat. Er komen ook enkele bijrollen aan bod wiens functie zich beperkt tot het afspiegelen van de centrale plot. Clevere scenariotrucjes, dat wel, maar als kijker neem je ze nooit serieus als personages.

Wat hebben we hier dus? Twee onsympathieke mensen die elkaar vanalles aandoen, om steeds dieper en dieper te verzinken in de put die ze zelf hebben gegraven. Twee uur deprimerend deterministische en sober in beeld gezette cinema. Twee hoofdrolspelers die goed kunnen acteren en dat heel graag laten zien. Samen goed voor één dikke, stijlvolle stamp in je maag. En toch geen enkel moment van oprechte emotie. Het is een beetje zoals de samenleving die de film zo sterk bekritiseert: zeker niet verschrikkelijk om in te vertoeven, maar te artificieel om écht in mee te leven.

E-mailadres Afdrukken
 
Revolutionary Road
Regie: Sam Mendes
Scenario: Justin Haythe
Met: Leonardo DiCaprio; Kate Winslet; Kathy Bates; Michael Shannon;DavidHarbour; Kathryn Hahn;

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST