Banner

Elizabeth

The Golden Age

4.0
Dennis Van Dessel - 15 december 2007




Ergens in de tweede helft van 'Elizabeth: The Golden Age' zit een scène waarin de zestiende eeuwse koningin, gespeeld door Cate Blanchett, ontdekt dat één van haar dienstvrouwen zwanger is van Walter Raleigh (Clive Owen), de ontdekkingsreiziger en avonturier waarop Elizabeth zelf verliefd is. De Queen ontsteekt in een Spaanse furie, scheldt het meisje in kwestie uit en gooit haar uit het kasteel. Raleigh laat ze opsluiten. We zijn op dat moment al zo'n klein anderhalf uur aan het kijken, maar het was wel toen dat ik me plots realiseerde dat dit de eerste geloofwaardige, volstrekt overtuigende menselijke emotie was die ik van Elizabeth had gezien in de film. Het eerste moment waarop ze handelde vanuit zichzelf, als mens, en niet als een wandelende, pratende illustratie uit een weinig betrouwbaar geschiedenisboek. De film fleurde er gelijk van op, heel eventjes bevrijd van de last van de kostuums, belichting en setting om wat gevoel mee te geven. Jammer genoeg was het een korte scène.

Regisseur Shekar Kapur lanceerde zo'n tien jaar geleden zijn carrière in de Engelstalige cinema met 'Elizabeth', een krachtig thriller-drama over de vroege jaren van the virgin queen. De bastaarddochter van Henry VIII wist koningin te worden ondanks hevige politieke tegenstand, vond een compromis voor het godsdienstconflict in haar land, overleefde moordaanslagen en weigerde te trouwen om zelf haar volk te kunnen besturen. Maar onder dat alles zagen we Elizabeth als een jonge vrouw die in een wereld werd gesmeten van oudere mannen en zich staande moest zien te houden. Die haar faalangst en onzekerheden verborg achter een masker van lijkbleke make-up en koninklijke authoriteit. Nergens raakte Kapur de link kwijt met de menselijkheid van zijn hoofdpersonage, en dàt maakte er juist zo'n straffe film van. Het is ook daar dat Kapur deze keer jammerlijk faalt.

In dit tweede deel (de regisseur heeft al meegedeeld dat hij van plan is om er een trilogie van te maken) zien we Elizabeth anno 1585 - volgens de geschiedenisboeken was ze toen 52 jaar oud, wat niet bepaald overeenkomt met de Cate Blanchett die we hier te zien krijgen, maar never mind. Als protestantse koningin is Elizabeth een doorn in het oog van Filips II van Spanje, een katholieke pilaarbijter van het zuiverste water, die niet liever zou willen dan heel Engeland met een beetje hulp van de Inquisitie bekeren tot het Rooms christendom. Wanneer diplomatie en huwelijksaanzoeken niet meer helpen, besluit Filips om Groot-Brittannië aan te vallen met zijn beruchte armada.

Tussendoor gaan we van tijd tot tijd naar Mary, Queen of Scots, de in een afgelegen kasteel gevangen gezette, katholieke nicht van Elizabeth. Zij smeedt een complot om de koningin te vermoorden, die haar uiteindelijk letterlijk het hoofd zal kosten. Mary wordt gespeeld door Samantha Morton, die een prestatie levert waaruit je kunt opmaken dat de actrice iets interessants weet over het personage dat ze van de regisseur en scenaristen niet aan het publiek mag vertellen. De intensiteit van de emoties die ze steeds onder de oppervlakte van haar woorden legt, is opmerkelijk, maar Kapur besteedt zo weinig tijd bij haar dat we nooit precies te weten komen wat er nu met haar aan de hand is. Want er is nog een derde plotlijn die de filmmakers willen opvolgen, en dat is die tussen Elizabeth en Raleigh, die door Clive "yeah, I'm so cool" Owen wordt gespeeld als een Errol Flynn-figuur die leeft voor het afmaken van Spanjaarden en het bezwangeren van hofpersoneel.

Zoals te verwachten was, valt er visueel op 'The Golden Age' maar weinig op te merken: elke haar ligt op zijn plek, de garderobe, pruiken en kostuums schreeuwen uit dat ze veel geld hebben gekost en elk shot is minutieus gecomponeerd. De grijze wolken boven de Engelse kust rolden nog nooit zo fotogeniek voorbij. Dat de historische werkelijkheid daarbij onder tafel wordt geveegd, is niet eens zo erg. 't Is tenslotte een gek die naar films kijkt om feitelijke informatie te krijgen. Sir Walter Raleigh wordt hier afgebeeld als een stoere boekanier (yes, ik heb het woord "boekanier" kunnen gebruiken, hoe vaak lukt je dat als je niet Willy Vandersteen bent?) die van het éne schip naar het andere slingert om te vechten voor zijn koningin. In werkelijkheid bleef hij de hele tijd aan wal, ver van de actie, en was hij bovendien een groot criticus van de oorlogsstrategieën van Elizabeth. Zo zie je maar weer. Anyway, wie kan dat wat schelen? De eerste 'Elizabeth' was in hetzelfde bedje ziek. Zo lang het maar werkt als een boeiend, goed verteld drama, zal het mij een worst wezen - als ik écht meer wil weten over Queen Elizabeth zal ik wel een boek lezen.

Alleen werkt het deze keer niet als dramatische ervaring. Je wordt als kijker overspoeld met visueel en auditief bombast. De regisseur krijgt er maar geen genoeg van om zijn camera in een cirkel van 360 graden rond Elizabeth te draaien, alsof hij betaald werd per meter die er werd gereden op de dolly tracks. En dat alles gaat continu vergezeld van epische owohoooo!-muziek die elke gebeurtenis en emotie niet alleen onderstreept, maar ook nog eens in hoofdletters zet en met een fluostift markeert. Als je je collega's eens serieus liggen wilt hebben, moet je deze score maar eens in je gsm zetten als beltune. Minstens één hospitalisering telkens je opgebeld wordt, gewoon van het schrikken.

Het gevolg van die sensorische overkill (hopla, nog een travelling, hoezee, weer een koor dat uit volle borst zingt!) is dat de inhoud van de film er zachtjes door versmacht wordt. De hofintriges en internationale conflicten zijn interessant, maar de personages die er de hoofdrol in spelen bestaan enkel en alleen in de context van die intriges. Het mooie aan de eerste 'Elizabeth' waren de kleine momentjes: de koningin die bloednerveus haar speech voor het Hogerhuis inoefende, haar vriendschap met Francis Walsingham (nog steeds gespeeld door Geoffrey Rush), haar beslissing om "een maagd te worden" aan het einde van de film. Enfin, wat het interessant maakte, was de glimp die we opvingen van de vrouw onder het harnas van haar majestueuze jurken. Ditmaal echter, blijft er nauwelijks iets anders over dan juist de aankleding. De nevenpersonages worden allemaal zo haastig afgeraffeld dat ze nauwelijks een eigen identiteit kunnen ontwikkelen (Samantha Morton is daar het zwaarste slachtoffer van, maar ook Clive Owen moet het grotendeels met zijn charmante grijns redden). En ook Elizabeth zelf verroert zich nauwelijks achter haar koninklijke masker. Hier en daar krijgen we de kwetsbare kant van de koningin te zien, maar het is niet genoeg om haar tot leven te laten komen.

De schuld daarvan ligt niet bij Cate Blanchett, die moedig haar best doet, noch bij één van de andere acteurs. Ik geloof dat het meer te maken heeft met een regisseur die zo gefascineerd was door de decors en kostuums, dat het bijna irrelevant werd wie er in rondliep. Zo lang ze dat maar mooi belicht deden, terwijl de muziek kweelde.

E-mailadres Afdrukken
 
Elizabeth
UK / 2007
Regie: Shekar Kapur
Scenario: William Nicholson; William Hirst
Met: Cate Blanchett; Clive Owen; Geoffrey Rush; Samantha Morton
Duur: 114 min.


Klassiekers:
Elizabeth

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST