Banner

Persepolis

8.0
Barbara Van Ransbeeck - 27 november 2007





95 min. / Frankrijk / 2007

Hip hoi! Tijd voor een vreugdedansje. Ik begon stilaan mijn engelengeduld te verliezen, maar het is dan toch gelukt. Na vijf maanden is de langverwachte animatiefilm 'Persepolis' eindelijk in de Vlaamse zalen te bewonderen (het enige juiste werkwoord in dit geval). In Brussel speelde deze coming-of-age stripverfilming al sinds juni in de originele Franstalige versie, maar ondertitels in het Nederlands voorzien was blijkbaar te veel gevraagd en dus werd de release in Vlaanderen uitgesteld tot de Engels gedubde versie klaar was. Op een dubbing zaten we nu niet bepaald te wachten - het durft de pret nogal eens bederven -, maar even onoverkomelijk als bijvoorbeeld een 'Friends'-aflevering en français bekijken (Joey met een rollende r, brrrr!) is het zeker niet geworden. Met de Engelse stemmen van o.a. Sean Penn en Iggy Pop is 'Persepolis' waarschijnlijk minder charmant en authentiek dan het origineel, maar op enkele ongepaste accenten na (die punker toch), stoorde de vertaling niet en daar is maar één verklaring voor: 'Persepolis' is gewoon veel te sterk om onder een dubbing ook maar iets van zijn aantrekkingskracht te verliezen.

Stripverfilmingen zijn hot. Al wijkt 'Persepolis', naar de gelijknamige graphic novel-reeks van Marjane Satrapi, behoorlijk af van wat we de laatste jaren op dat vlak gewoon zijn. Voor Marjane geen superhelden met flitsende gadgets en dito kruippakjes - zij zocht inspiratie in haar eigen leven, dat al even avontuurlijk te noemen valt. In een naïeve zwart-wit tekenstijl beschrijft ze hoe ze temidden van de politieke onrust in Iran in de jaren '70, '80 en '90 uitgroeide van een klein herrieschoppend meisje tot een pittige jonge vrouw. Haar autobiografie werd zodanig populair dat er zelfs wilde plannen waren voor een live action-verfilming met Jennifer Lopez en Brad Pitt in de rollen van Marjanes ouders. Waarom niet meteen Will Smith en Jada Pickett Smith, nu we toch aan het dollen zijn? Dit belachelijke idee eindigde vliegensvlug bij het 'klein gevaarlijk afval' en Marjane Satrapi nam met behulp van de Franse striptekenaar Vincent Paronnaud gelukkig zelf de pen terug ter hand - ze goochelde de plaatjes uit haar stripboek eigenhandig aan elkaar tot een tekenfilm. Het resultaat is een prachtige, uit betoverende animatie opgetrokken trip door het verleden van Marjane, die op een kruispunt in haar leven terugblikt op het niet zo rooskleurig bestaan dat ze tot dan toe heeft geleid. Haar stem wordt, net zoals in de Franse versie, ingesproken door Chiara Mastroianni, de dochter van Cathérine Deneuve, die de rol van de moeder vertolkt.

De eerste keer dat we Marjane zien, is ze nog een ondeugende kleine pruts, die nog twijfelt of ze nu een profeet of de nieuwe Bruce Lee wil worden. Lang duurt haar zorgeloze bestaan niet, want het gaat niet goed met Iran en aan de spanning in huis voelt ze dat er iets op til is. Haar open-minded ouders en gekke grootmoeder willen haar geen rad voor de ogen draaien en proberen de situatie aan haar uit te leggen. Iran gaat op dat moment gebukt onder de dictatuur van de Shah en iedereen droomt van beterschap. Wanneer de Shah uiteindelijk van zijn troon wordt gepitst, blijkt de vreugde van korte duur: in de plaats komt een streng fundamentalistisch bewind en Marjane en haar familie kijken machteloos toe hoe hun leven radicaal verandert: vrouwen worden verplicht een hoofddoek te dragen en moeten elke 'seksuele suggestie' uit hun leven bannen (niet achter de bus hollen, want dan schud je met je achterwerk!). Tegenstanders van het regime worden opgepakt, iedereen leeft in angst en tot overmaat van ramp begint Iran een slepende oorlog met Irak. Executies, gevangenzetting... de dood is overal, zelfs bij de buren om de hoek. In deze moeilijke omstandigheden heeft de mondige Marjane het niet voor de wind. Hoe stoer ze zich soms ook gedraagt, tijdens haar eenzame ballingschap in het verre Oostenrijk ontdekt ze hoe moeilijk het is om jezelf te blijven.

Marjane Satrapi's grootste talent is haar visuele verbeeldingskracht en haar inventieve vertelstijl. Net zoals 'Les Triplettes de Belville' enkele jaren geleden, levert 'Persepolis' nog maar eens het bewijs hoeveel magie er achter 'gewone' getekende animatie in 2D verscholen kan gaan. 'Persepolis' laat voor één keer geen twijfel mogelijk: we kunnen zonder blikken of blozen stellen dat de film beter is dan het boek, alleen al omdat het medium film haar zoveel meer vrijheid geeft om visueel aan het experimenteren te slaan. Op de scènes op de luchthaven na is de hele film opgetrokken uit zwart, wit en grijstinten, maar dat blijkt voldoende om haar verhaal de juiste kleurspoeling te geven en de beelden enthousiast over het scherm te laten wippen. Satrapi speelt met het contrast tussen donker zwart en helder wit en springt zo creatief om met haar tekentechnieken en kleurnuances dat je in elke scène wel een mooie vondst ontdekt. Het bloemetje dat door de credits dwaalt, de schaduwen op de muur, de mist in de straten. Ogen die in het donker oplichten en ondanks de eenvoudige tekenstijl véél meer zeggen dan woorden. De kleine Marjane tegen een pikzwarte achtergrond, waarna ook de omgeving waarin ze zich bevindt oplicht. De menigte op straat die letterlijk zwart ziet van het volk. Een silhouet dat doodbloedt, waarna de bloedvlek stilletjes het hele beeld zwart vult... Satrapi pakt uit met visuele effecten alsof het de gewoonste zaak van de wereld is.

Hoe zwaar de thematiek en de achtergrond waartegen haar verhaal zich afspeelt ook is, Satrapis manier van vertellen blijft steeds speels en lichtvoetig. Haar impressie van 'the Eye of the Tiger' als oppepsong om zich uit haar depressie op te trekken, is onvergetelijk geestig, net als het moment waarop ze vorm geeft aan de fysieke veranderingen in haar pubertijd en haar borsten en bips als ballonnetjes beginnen op te blazen. De film strijkt ook heel wat Westerse clichés glad over Iran. Satrapi geeft een heel eerlijke visie op de gebeurtenissen in haar land en voedert je de geschiedenis van Iran op een aantrekkelijke, begrijpbare manier. (Zo zouden ze me de hele wereldgeschiedenis wel mogen uitleggen). De val van de shah wordt bijvoorbeeld erg toepasselijk uitgebeeld aan de hand van een poppenspel met marionetten. Satrapi weet politiek en individu, haar eigen verhaal en dat van haar land perfect met elkaar te vervlechten: allebei maken ze een enorme verandering door en proberen ze na een zoveelste tegenslag weer moedig overeind te klauteren. De 'grote' gebeurtenissen uit haar leven vult Satrapi aan met kleine anekdotes (vb. hoe ze op de zwarte markt een cassette van Iron Maiden op de kop tikt), die vaak grappig en aandoenlijk tegelijk zijn en treffend tonen hoe het voelt om een klein meisje te zijn tussen grote problemen.

'Persepolis' is een fantastisch mooie, heel toegankelijke ode aan de vrije meningsuiting en kreeg terecht de Juryprijs op het filmfestival van Cannes 2007. Voor mijn part mag hij ook met de oscar voor Beste Buitenlandse Film aan de haal. Sorry meneer Balthazar, maar dit is topkwaliteit!
E-mailadres Afdrukken
 
Persepolis
Frankrijk / 2007
Regie: Marjane Satrapi; Vincent Paronnaud
Scenario: Marjane Satrapi en Vincent Paronnaud
Met: Sean Penn; Iggy Pop; Gena Rowlands; Cathérine Deneuve en Chiara Mastroianni
Duur: 95 min.



Advertentie
Banner
Advertentie

TEST