Banner

Michael Clayton

8.0
Dennis Van Dessel - 26 oktober 2007




Het is te merken dat het weer winter begint te worden. Niet alleen omdat het continu giet van regenen, je elke ochtend de ijzel van je voorruit moet schrapen en je je thermisch ondergoed opnieuw moet bovenhalen (van die sexy lange wollen onderbroeken die zo lekker knetteren van de statische elektriciteit als je ze in een vlaag van passie probeert uit te trekken, heerlijk!), maar vooral ook door de films die er uitkomen. Na een zomer van sequels die in meer of mindere mate suckten (iemand nog zin in 'Pirates of the Caribbean'?), krijgen we immers weer een vlaag bloedserieuze thriller-drama's voorgeschoteld, die - blijf vooral rustig, niet panikeren - van zinnens zijn om u zowaar aan het denken te zetten. Elk jaar in oktober beginnen dat soort films de zalen binnen te druppelen, en dat duurt dan tot pakweg april, waarna het weer tijd wordt voor de gebruikelijke big budget Hollywood drek. Het spreekt voor zich dat ik altijd weer tevreden ben wanneer ik de bladeren zie verkleuren. Met 'Michael Clayton' is het alvast raak: George Clooney levert hier zijn jaarlijks gewetensvol, maatschappijkritisch project af (na 'Syriana' en 'Good Night and Good Luck' begint het een traditie te worden), en hoewel het natuurlijk weer erg makkelijk zou zijn om daar cynisch over te doen - de brave man draaft immers ondertussen wel op in spotjes voor Nespresso en Martini - dwingen zijn keuzes toch een immens respect af. Ook hier zit hij immers weer in een intelligent, onderhoudend en relevant drama, dat je achterlaat met behoorlijk wat stof voor conversatie.

Michael Clayton (Clooney dus) is een fixer voor het prestigieuze advocatenkantoor Kenner, Bach & Ledeen. Zijn job bestaat erin om de rommel op te ruimen die legitieme juristen moeilijk kunnen aanraken. Een rijke zakenman rijdt een fietser aan met z'n wagen? De vrouw van een klant wordt betrapt op winkeldiefstal? Dan is Clayton je man. Kenner, Bach & Ledeen is onderhand al zes jaar bezig met de verdediging van U/North, een bedrijf dat pesticiden maakt. U/North wordt aangeklaagd door enkele honderden mensen die beweren dat één van hun producten kankerverwekkend is. Arthur Eden (een intense Tom Wilkinson), leidt de verdediging van het bedrijf, maar wanneer hij sluitend bewijs onder ogen krijgt dat U/North al 15 jaar lang wist dat hun producten schadelijk waren voor mensen, zonder dat ze er iets aan deden, trapt hij door. Eden dreigt de hele zaak openbaar te maken, en Clayton wordt er nu op afgestuurd om de boel te bedaren. Hij wordt dan ook gedwongen om een keuze te maken tussen zijn loyaliteit aan Eden en zijn financiële toekomst.

Tony Gilroy, de scenarist achter de 'Bourne'-films, maakt zijn regiedebuut met 'Michael Clayton', en heeft zich zowel in de opbouw van zijn verhaal als in de stijl van filmen duidelijk laten beïnvloeden door de kwaliteitsthrillers van de jaren zeventig. (De films uit dat tijdperk, zoals 'All the President's Men', 'Klute' en 'The Parallax View', worden trouwens steeds vaker gebruikt als lichtende voorbeelden, zie ook 'Syriana' en 'Zodiac'.) Gilroy legt opvallend veel gevoeligheid en nuance aan de dag in de manier waarop hij zijn personages afbeeldt. Hij is niet geïnteresseerd in zwart-wit tegenstellingen tussen goed en kwaad. Zo verwacht iedereen in het publiek dat Clayton het verontwaardigde geweten van de film zal vertegenwoordigen, maar dat klopt slechts gedeeltelijk. Hij heeft immers ook dringend geld nodig, en wanneer zijn corrupte baas (gespeeld door Sydney Pollack) hem een cheque van 80.000 dollar aanbiedt, accepteert hij. Hij loopt daarna wel rond met een blik van zelfwalging op z'n gezicht, maar hij accepteert. En aan de andere kant van het spectrum krijgen we Tilda Swinton als juridisch adviseur van U/North, die zichzelf langzaam maar zeker ziet wegzakken in totale criminaliteit om het bedrijf te beschermen. Wat ze doet is crapuleus, maar Gilroy bouwt kleine momentjes in waarin we zien hoe onzeker ze eigenlijk is. Hevig zwetend zit ze te hyperventileren op een toilet, terwijl ze zich duidelijk afvraagt hoe ze haar angst en twijfels moet verbergen voor haar collega's. Wanneer ze wordt geïnterviewd voor tv, repeteert ze op voorhand zorgvuldig haar antwoorden omdat ze vooral goed wilt overkomen.

Op die manier schetst Gilroy een akelig overtuigend portret van een allesverterende corporate culture, waarin moraliteit en menselijkheid steeds meer in het gedrang raken. Een bijster vernieuwend thema is dat natuurlijk niet - mensen die hun ziel verkopen om hogerop te geraken, malafide bedrijven die desnoods hun eigen klanten vergiftigen als daar winst in zit en advocatenkantoren die de duivel zelf zouden verdedigen als die daar het geld voor had... Het is een smerige business, en 'Michael Clayton' is zeker niet de eerste film die daar de aandacht op vestigt. Denk maar aan prenten als 'A Civil Action', 'Erin Brokovich', 'The Rainmaker' en ga zo maar door. De thematiek van 'Michael Clayton' is niet nieuw, maar wordt wel overtuigend gebracht, zonder te vervallen in clichés of sentimentele ingrepen (de slachtoffers van de producten van U/North komen nauwelijks in beeld).

En dat is een tweede punt waarop de cinema van de jaren zeventig z'n invloed laat gelden: Gilroy durft te rekenen op de intelligentie van het publiek. Hij weigert op de voor de hand liggende emotionele knopjes te drukken (zelfs de relatie tussen Clayton en zijn zoontje zorgt niét voor tranerige momenten), maar geeft ons een complex verhaal waar we zelf onze conclusies uit moeten trekken. De structuur van de film (Gilroy begint bij het einde en gaat dan terug) kan aanvankelijk misschien een beetje verwarrend werken, maar wie er het kopje bijhoudt, zou uiteindelijk geen problemen mogen hebben om alles in elkaar te puzzelen.

Clooney blijft bewijzen leveren dat hij één van de meest charismatische acteurs ter wereld is. De laatste jaren heeft hij een filmografie opgebouwd die wat kwaliteit en relevantie betreft oprecht indrukwekkend is, en met 'Michael Clayton' zet hij die traditie voort. Clayton is in feite een man die nooit zijn gedacht kan zeggen, die altijd moet zwijgen voor de andere mensen in de kamer, en dat zié je in zijn ogen. De frustratie staat dikwijls van zijn gezicht af te lezen, zonder dat hij er in overdrijft - de andere mensen in de kamer mogen het immers niet doorhebben. Tom Wilkinson gaat dan weer lichtjes over de top als Arthur Eden, de advocaat met acute gewetenswroeging (hoewel zijn openingsmonoloog wél indrukwekkend is), terwijl Tilda Swinton ook weer op een knappe manier de ambiguïteit van haar personage neerzet. Iemand die eigenlijk geen slecht persoon wil zijn, maar plotseling van zichzelf beseft dat ze dat wel geworden is.

'Michael Clayton' is een intelligente, spannende, intrigerende thriller, met een paar uitstekende vertolkingen. Ja, oké, er zitten een paar plotgaten in als je echt gaat zoeken, maar wie heeft daar nu zin in? George Clooney for president, en snel een beetje!

E-mailadres Afdrukken
 
Michael Clayton
USA / 2007
Regie: Tony Gilroy
Scenario: Tony Gilroy
Met: George Clooney; Tom Wilkinson; Tilda Swinton; Sidney Pollack
Duur: 119 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST