Banner

I'm Not There

10.0
Brecht Capiau - 24 oktober 2007


Iedereen heeft wel een mening over Bob Dylan. De één vindt hem een ouwe zagevent die wat in een micro staat te murmelen. De ander omschrijft hem als een mysterieuze bard die het leven en de liefde op een poëtische manier tracht te vatten. Wat vaststaat, is dat de man er al veertig jaar in slaagt om bij elk concert zijn publiek in de ban te houden. Zelfs als hij er geen zin in heeft - onze Bob is tenslotte een grote artiest - laat Dylan het publiek ademloos en in blinde adoratie achter.

Todd Haynes stond dus eigenlijk voor een schier onmogelijke opdracht om een film over zo'n complex en teruggetrokken persoon te maken. Een extra moeilijkheid was dat Haynes in zijn vorige films de muziekrechten niet respecteerde. Zijn studentenfilm, 'Superstar: The Karen Carpenter Story', mag vandaag de dag nog altijd niet vertoond worden omwille van de schending van die rechten. Zijn andere muziekfilm, 'Velvet Goldmine', over de glamrockscène in de jaren '70, waarvoor hij de muziek van David Bowie wou gebruiken, stuitte op een algemeen "njet" van Bowie himself. Voor 'I'm Not There' moest hij wel de goedkeuring van Bob Dylan krijgen. Een "nee" had hij, een "ja" kon hij krijgen. Handige diplomatie, met zoon Jesse en de manager van Bob Dylan als tussenpersoon, zorgde ervoor dat Haynes toch slaagde in zijn opzet.

'I'm Not There' is een caleidoscopische film. Haynes voelde zich verplicht om het complexe karakter van Bob Dylan op te splitsen in meerdere persoonlijkheden. Maar liefst vijf acteurs en één actrice evoceren elk een aspect uit het leven van de man. Hierbij wordt een niet-lineaire narratieve stijl gebruikt, die doet denken aan Dylans eigen typische stijl van songwriting. De biografische elementen in de film worden eerder in een gesublimeerde vorm weergegeven. Marcus Carl Franklin speelt "Woody", een Afro-Amerikaans straatjoch dat door het Midwesten van Amerika trekt om de mensen op te vrolijken met zijn songs en te entertainen met zijn straffe verhalen. Het is niet moeilijk om in deze scènes een verwijzing naar Woody Guthrie, het idool van Bob Dylan, te zien. Christian Bale is Jack, een mysterieuze folkzanger die in de jaren '60 wil breken met alle trends en nieuwe paden wil bewandelen. Ben Whishaw komt als een soort Arthur Rimbaud voor het voetlicht en spuit zijn kritiek op het artiestendom. Cate Blanchett lijkt fysiek nog het meest op de Dylan van de jaren '60. Haar warrige uiterlijk en vertolking zorgen voor enkele van de meest memorabele scènes. Zij evoceert een Dylan die eveneens op zoek is naar nieuwe vormen en stijlen. Dat uit zich niet alleen in de gebruikte muziekinstrumenten, zoals de elektrische gitaar, maar ook in een nieuwe muziekstijl, de protestsong. Heath Ledger is Dylan, de filmster, die zweeft tussen alternatief en commercieel. Richard Gere is tenslotte Billy The Kid, de gepensioneerde outlaw, die zich na zijn vermeende "moord" heeft teruggetrokken in een stoffig westernstadje. Dylan als kluizenaar, overgeleverd aan een interne en externe wildernis.

Geen Todd Haynesfilm zonder Julianne Moore. Zij speelt Claire, een vriendin van Jack. In een interview legt ze aan de kijker uit wat er mis is gegaan met Jack. Verder zijn er ook nog opgemerkte bijrollen voor Charlotte Gainsbourg als Claire, de vrouw van Dylan de filmster, en Michelle Williams.

De regisseur gebruikt elke visuele stijl die je kan bedenken. Van korrelig zwartwit over kleur tot documentairebeelden. Elk segment krijgt zijn eigen kleurenpalet. Ondanks het feit dat de film willekeurig switcht van het ene personage naar het andere blijft de regisseur net lang genoeg bij elk personage om de kijker niet te overdonderen. Je kan het vergelijken met een Youtube filmpje waarbij je na maximum tien minuten naar iets anders kan kijken.

'I'm Not There' is postmodernisme in zijn puurste vorm. De culturele verwijzingen zijn niet te tellen. Je ziet de poster "Calico" in het appartement van Heath Ledger, die verwijst naar "Serpico". Er is ook de achtervolging van een meisje door Cate Blanchett waarin we hetzelfde leitmotiefje horen als in de beroemde poppendans in 'Casanova' van Federico Fellini,. De film bulkt van referenties naar culturele beeldenstormers zoals Coco Chanel, Arthur Rimbaud en beatnik Allen Ginsberg, die net zoals Bob Dylan voor een revolutie in hun kunsttak hebben gezorgd. De regisseur gaat zelfs even de surrealistische toer op wanneer hij Dylan laat stoeien met The Beatles of hem samen met Allen Ginsberg een Christusbeeld laat uitlachen. Het lijkt wel of Todd Haynes het beste van elke grootmeester van de internationale cinema aanwendt om deze mozaïek extra kleur te geven.

Alle aspecten waar een artiest mee te maken krijgt in zijn carrière krijgen een plaatsje: het zoeken naar een eigen stem, het zweven tussen commercieel succes en artistieke eerlijkheid. Als je als artiest andere wegen wil bewandelen, wordt dat door de fans en de media gezien als verraad aan je vroegere stijl. Er is de onbeheersbare drang om je te uiten maar ook de drang om een teruggetrokken en anoniem bestaan te mogen leiden. Het publiek mystificeert en demystificeert. De artiest is een gekooid dier, voor zichzelf en voor de anderen. Ben Whishaw drukt het als Rimbaud schitterend uit wanneer hij zegt dat je best je huis niet uitkomt, niet spreekt over dingen die anderen toch niet begrijpen en dat je eenvoudigweg beter niets creëert.

'I'm Not There' gaat dus eigenlijk niet over Bob Dylan. Zijn naam wordt zelfs niet genoemd. De figuur van Bob Dylan wordt alleen gebruikt als kapstok om thema's als creativiteit en identiteit aan op te hangen. Haynes poneert verfrissende ideeën over deze thema's in een revolutionaire narratieve stijl. Wat we hier te zien krijgen kan je niet meer catalogeren onder film maar des te meer onder de noemer "meesterwerk". Een echt meesterwerk kan je immers herkennen aan het feit dat het de oorspronkelijke bedoeling van de maker overstijgt. 'Pulp Fiction' wordt in dat verband wel eens "de film van de jaren '90" genoemd. Als er één film is die deze titel verdient voor het eerste decennium van de 21ste eeuw dan is het deze wel.

E-mailadres Afdrukken
 
I'm Not There
VS / 2007
Duur: 135 min


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST