Banner

In Memoria Di Me

2.0
Dennis Van Dessel - 13 oktober 2007





115 min. / Italië / 2007

De premisse klinkt ongeveer even aantrekkelijk als een bikinispecial van P-Magazine met Yvonne Verbeeck, maar daar gaat-ie dan: 'In Memoria Di Me' is een Italiaanse film die zich volledig afspeelt in een klooster. De personages doen de hele dag niks anders dan bidden, door de gangen slenteren en mediteren. Ze zeggen zo goed als niets, en wanneer ze wél iets zeggen, zijn het verheven woorden over zelfopoffering en de onvoorwaardelijke liefde van God. En dat alles twee uur lang. Er is nauwelijks een plot of enige actie (in de ruime zin het woord, waarin "actie" min of meer gelijkstaat aan "een gebeurtenis"), geen vrouwen in de cast en slechts af en toe eens een dialoog. Klinkt als iets dat u gezien moet hebben? Laat u vooral niet tegenhouden, maar voor alle anderen vrees ik dat dit wel eens een immens snoozefest zou kunnen worden.

We volgen Andrea (Christo Jivkov), een jonge man die besluit om novice te worden in een klooster in Venetië, teneinde "een persoon" te worden. Wat hij daar precies mee bedoelt, legt hij niet uit, en het is waarschijnlijk ook best om daar niet naar te vragen, als je geen uur lang naar theologische navelstaarderij wilt zitten luisteren. In het klooster krijgt hij van Vader Overste (André Hennicke) te horen dat hij in eerste instantie dient af te wachten of hij wel een roeping zal krijgen, door stilletjes in een kamer te gaan zitten en niets te doen. En dat is dan ook precies wat er gebeurt: Andrea krijgt een kaal kamertje toegewezen (vier witte muren, een bed en een bureau, that's it), en daar mag hij dan afwachten of Radio God zin heeft om uit te zenden of niet. Contact met de andere novicen is er nauwelijks: zelfs als ze elkaar zien tijdens etenstijd of 's morgens in de badkamer, wordt er geen woord tussen hen gewisseld. De enige menselijke interactie die hij heeft, is met Zanna (Filippo Timi), een gevoelspersoon die dagelijks worstelt met zijn twijfels over zijn levenskeuze.

Er zit natuurlijk een inherente dramatiek verscholen in de levensstijl van monniken: wat drijft mensen er immers toe om de hele buitenwereld vaarwel te zeggen en, meer nog dan gewone priesters of andere geestelijken, die op z'n minst met één been nog in het leven staan, een leven van totale ascese te gaan leiden? Dit gaat heel wat verder dan het voorspelbare debat rond het celibaat: niet alleen mogen deze mannen geen seks hebben, maar àlle vormen van lichamelijkheid, van fysiek of emotioneel genot dat je met andere mensen kunt hebben (al was het maar eens een goed gesprek) wordt hen ontzegd. Of beter: ze ontzeggen het zichzelf. 'In Memoria Di Me' suggereert dat heel wat mensen die hiervoor kiezen, dat doen omdat ze op zoek zijn naar een geestesrust die ze in de buitenwereld niet kunnen vinden. En dan komen ze in het klooster terecht en ontdekken ze dat hun emotionele en psychologische problemen gewoon met hen zijn meegereisd - en nu hebben ze letterlijk geen enkele afleiding meer, ze moéten er wel aan denken. De film zit afgeladen vol met shots van de novicen die 's nachts door de gangen dwalen, als spoken die geen seconde tot rust kunnen komen, ongeacht de opgelegde stilte in het klooster. Geestesrust laat zich niet afdwingen door de omgeving.

De film staat erg ambigu tegenover die levensstijl: enerzijds is er het argument dat je God niet hoeft te zoeken in de zuurstofloze, muffe lucht van een gebouw waarin niet geleefd wordt. Dat Jezus Christus zich niet aan een kruis heeft laten nagelen opdat zijn volgelingen daarna hun eigen leven zouden moeten annuleren. In tegendeel, als je God een plezier wilt doen, dan neem je dat leven en je geniet ervan, per slot van rekening heb je het van Hem gekregen. Vanuit dat oogpunt bekeken is de zelfopoffering van de monniken absurd - het geestelijke voorrang geven op het lichamelijke, tot daar aan toe. Maar alléén nog rekening houden met het geestelijke, en daarbij al de rest uitschakelen, inclusief sociale contacten, menselijke interactie, vriendschap en gelach... Hoe dien je daar God mee?

Maar anderzijds is er ook duidelijk veel respect voor die levensstijl in de film terug te vinden. Regisseur en scenarist Saverio Constanzo creëert ook personages die wel degelijk gelukkig lijken te zijn op die manier (het einde is erg veelzeggend wat dat betreft). Waar valt dan de grens te trekken?

Dat klinkt misschien allemaal erg boeiend, maar geloof me: dat is het niet. Constanzo wil zijn publiek zo graag het gevoel geven zelf deel uit te maken van het kloosterleven, dat hij ze langzaam maar zeker in slaap sust. Geen wonder ook: hij geeft ons namelijk niets waar we als kijkers contact mee kunnen leggen. Dramatische ontwikkeling is er nauwelijks, interactie tussen de personages is quasi onbestaande en dialogen idem dito. We krijgen lange scènes waarin de acteurs tegenover elkaar staan, aanstalten maken om iets te zeggen, maar zich dan bedenken en toch maar zwijgen. Keer op keer lopen Andrea en co de brede gang tussen hun cellen op en neer, zonder dat ze daar enig doel mee lijken te hebben en zonder dat ze de film ermee vooruit helpen. Stilte overheerst het leven in het klooster en stilte overheerst ook de prent. Tergend langzaam kruipen de uren in het klooster voorbij, en even tergend langzaam die twee uur in de cinema. Tegen het einde heb je wel degelijk het gevoel dat je zelf een paar maanden in zo'n klooster hebt gezeten, dus opdracht volbracht, maar loont het ook de moeite?

'In Memoria Di Me' gaat uiteindelijk over de existentiële en religieuze crisis van enkele van de personages, zonder dat we ooit enige toegang krijgen tot hun innerlijke leven. Want ze zeggen of doen niets dat een reële connectie toelaat. Ze staren voor zich uit (met of zonder tranen in hun ogen, dat maakt niet uit), ze lopen door de gangen (er worden minstens drie marathons afgesleft door die gang), ze bidden, ze gaan naar lessen. Hun crisis zit ergens zo diep onderhuids weggestoken dat je er zelfs met een professionele drilboor nog niet bij raakt. Hét grote evenement van de film is een scène waarin een novice een briefje onder de deur van een andere schuift (dat moment gaat dan ook gepaard met een opstoot van de muziek waar Bernard Herrmann nog trots op zou zijn geweest). Ondanks alle goeie bedoelingen, ondanks de zeer mooie fotografie en ondanks de boeiende thematiek, begin je je al snel mateloos te vervelen.

Dit is typisch zo'n film die van heel wat critici laaiend enthousiaste recensies zal krijgen, waarna die recensenten hem nooit van hun leven nog zullen terugzien. Dan noem ik de dingen nog liever bij hun naam: dit is simpelweg een slaappil. Rust in vrede.

E-mailadres Afdrukken
 
In Memoria Di Me
Italië / 2007
Regie: Saverio Constanzo
Scenario: Saverio Constanzo
Met: Christo Jivkov; Filippo Timi; André Hennicke; Marco Baliani
Duur: 115 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST